Midye
Mytilus galloprovincialis veya Midye, Mytilus cinsine bağlı bir yumuşakça türüdür. Marmara Denizi'nden Karadeniz'e kadar olan bölgede, Atlantik kıyılarında, Portekiz'de, Fransa'nın kuzey kısımlarında, Britanya Adaları'nda ve Norveç'te bulunur. Çoğu deniz midyesinde kabuk, genişliğinden daha uzundur ve kama şeklinde veya asimetriktir. Kabuğun dış rengi genellikle koyu mavi, siyahımsı veya kahverengidir, iç kısmı ise gümüşi ve biraz sedeflidir. "Midye" adı, Unionida takımına ait tatlı su inci midyeleri de dahil olmak üzere birçok tatlı su çift kabuklusu için de kullanılır. Tatlı su midyesi türleri göllerde, göletlerde, nehirlerde, derelerde, kanallarda yaşar ve görünüşlerinde bazı çok yüzeysel benzerliklere rağmen, çift kabukluların farklı bir alt sınıfında sınıflandırılırlar. Mavi midye, Akdeniz midyesi, Perna canaliculus, Kaliforniya midyesi, Perna perna, Perna viridis, Lithophaga lithophaga, Mytilidae, Anodonta cygnea, şili midyesi, Aulacomya atra, Geukensia demissa, İstiridye midyesi, Aulacomya atra, Choromytilus chorus, Anodonta anatina, quagga midyesi, inci midyesi, zebra midyesi türleri de yaygın midye türleridir.
| Mytilus galloprovincialis | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||||||||||
| Korunma durumu | |||||||||||||||
| Değerlendirilmedi (IUCN 3.1) | |||||||||||||||
Biyolojik sınıflandırma  | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| İkili adlandırma | |||||||||||||||
| Mytilus galloprovincialis Lamarck, 1819 | |||||||||||||||
Mytilus galloprovincialis veya Midye, Mytilus cinsine bağlı bir yumuşakça türüdür.[1] Marmara Denizi'nden Karadeniz'e kadar olan bölgede, Atlantik kıyılarında, Portekiz'de, Fransa'nın kuzey kısımlarında, Britanya Adaları'nda ve Norveç'te bulunur.
Çoğu deniz midyesinde kabuk, genişliğinden daha uzundur ve kama şeklinde veya asimetriktir.[2] Kabuğun dış rengi genellikle koyu mavi, siyahımsı veya kahverengidir, iç kısmı ise gümüşi ve biraz sedeflidir. "Midye" adı, Unionida takımına ait tatlı su inci midyeleri de dahil olmak üzere birçok tatlı su çift kabuklusu için de kullanılır.[3] Tatlı su midyesi türleri göllerde, göletlerde, nehirlerde, derelerde, kanallarda yaşar ve görünüşlerinde bazı çok yüzeysel benzerliklere rağmen, çift kabukluların farklı bir alt sınıfında sınıflandırılırlar. Mavi midye, Akdeniz midyesi, Perna canaliculus, Kaliforniya midyesi, Perna perna, Perna viridis, Lithophaga lithophaga, Mytilidae, Anodonta cygnea, şili midyesi, Aulacomya atra, Geukensia demissa, İstiridye midyesi, Aulacomya atra, Choromytilus chorus, Anodonta anatina, quagga midyesi, inci midyesi, zebra midyesi türleri de yaygın midye türleridir.[4]
Özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]Mytilus galloprovincialis, 140 mm uzunluğuna kadar büyüyebilir. Kabuk pürüzsüz, rengi mavimsi mor[5] veya siyah, ışık yansımasına göre kahverengi olabilir.[6] Midye kabuğunun dış kısmı, menteşeli iki yarıdan veya "valf"ten oluşur. Valfler dıştan bir bağ ile birleşir ve gerektiğinde güçlü iç kaslar (ön ve arka adduktör kasları) tarafından kapatılır. Midye kabukları, yumuşak dokulara destek, yırtıcılardan korunma ve kuruma karşı koruma dahil olmak üzere çeşitli işlevleri yerine getirir. Kabuk üç katmandan oluşur. İnci midyelerinde, manto tarafından sürekli olarak salgılanan kalsiyum karbonattan oluşan, yanardöner bir sedef tabakası (nacre), protein matrisinde tebeşir beyazı kalsiyum karbonat kristallerinden oluşan prizmatik bir orta katman ve deriye benzeyen pigmentli bir dış katman olan periostrakum bulunur.[7]
Çoğu çift kabuklu deniz canlısı gibi, midyelerin de ayak adı verilen büyük bir organı vardır. Tatlı su midyelerinde ayak büyük, kaslı ve genellikle balta şeklindedir. Hayvanın kısmen gömülü olduğu zeminde (tipik olarak kum, çakıl veya çamur) ilerlemesini sağlamak için kullanılır. Bunu, ayağı zeminde tekrar tekrar ilerleterek, ucunu çapa görevi görecek şekilde genişleterek ve ardından hayvanın geri kalanını kabuğuyla birlikte öne doğru çekerek yapar. Hayvan hareketsizken de etli bir çapa görevi görür.[8]
Üreme
[değiştir | kaynağı değiştir]Hem deniz hem de tatlı su midyeleri gonokoristiktir, yani ayrı erkek ve dişi bireylere sahiptirler. Deniz midyelerinde döllenme vücut dışında gerçekleşir ve larva evresi üç haftadan altı aya kadar sürüklenir, daha sonra sert bir yüzeye yerleşerek genç bir midye haline gelir. Orada, daha iyi bir yaşam pozisyonu elde etmek için byssal ipliklerini takıp çıkararak yavaşça hareket edebilir. Tatlı su midyeleri cinsel olarak ürer.[9] Erkek, spermi doğrudan suya bırakır ve dişi midyeye giriş sifonu yoluyla girer. Döllenmeden sonra yumurtalar, glochidium (çoğul glochidia) adı verilen bir larva evresine dönüşür ve geçici olarak balıkları parazitler, kendilerini balığın yüzgeçlerine veya solungaçlarına yapıştırır. Serbest bırakılmadan önce, glochidia konak balığın solungaçlarında büyür ve sürekli olarak oksijen açısından zengin suyla yıkanır.[10]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- .issg.org/database/species/references.asp?si=102&fr=1&sts=&lang=EN Mytilus galloprovincialis Selection of references. www.issg.org
- Mytilus galloprovincialis (Lamarck, 1819) FAO Fisheries and Aquaculture, Cultured Aquatic Species Information Programme
- Picture of a British specimen habitas.org
Wikimedia Commons'ta Midye ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Vikitür'de Midye ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "ITIS". 27 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2023.
- ^ "Mussels". 21 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Common mussel (Mytilus edulis)". 14 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "WoRMS taxon details". 13 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ Mytilus galloprovincialis (mollusc) 23 Şubat 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Global Invasive Species Database. issg.org
- ^ Day, J.H. 1969. Marine Life on South African Shores Balkema, Cape Town
- ^ "The blue mussel inside: 3D visualization and description of the vascular-related anatomy of Mytilus edulis to unravel hemolymph extraction". 20 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Basic bivalve biology: taxonomy, anatomy and life history". 4 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "The Importance of Fish for Native Freshwater Mussel Reproduction". 4 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "The Strange Sex Life of Freshwater Mussels". 12 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
| Mytilus ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |