Urocjon

Urocjon
	Urocyon
	S.F. Baird, 1857
	; Urocjon wyspowy (U. littoralis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Rząd	drapieżne
Podrząd	psokształtne
Infrarząd	Canoidea
Rodzina	psowate
Podrodzina	Caninae
Plemię	Incertae sedis
Rodzaj	urocjon
	Typ nomenklatoryczny
	Canis virginianus von Schreber, 1775 (= Canis cinereo argenteus von Schreber, 1775)
Gatunki
	6 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	6 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Urocjon^[2] (Urocyon) – rodzaj ssaków z rodziny psowatych (Canidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i północnej Ameryce Południowej^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała samic 45,6–63,4 cm, samców 47–66 cm, długość ogona samic 11,5–40,7 cm, samców 14,5–44,3 cm; masa ciała samic 1,3–3,6 kg, samców 1,4–5,5 kg^[4]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1857 roku amerykański zoolog Spencer Fullerton Baird w rozdziale dotyczącym ssaków opublikowanym w raporcie z poszukiwań i badań mających na celu ustalenie najbardziej praktycznej i ekonomicznej trasy linii kolejowej od rzeki Mississippi do Oceanu Spokojnego zleconym przez Departament Wojny Stanów Zjednoczonych^[1]. Baird wymienił dwa gatunki – Canis virginianus von Schreber, 1776 (= Canis cinereo argenteus von Schreber, 1775) i Vulpes (Urocyon) littoralis S.F. Baird, 1857 – z których gatunkiem typowym jest Canis virginianus von Schreber, 1776 (= Canis cinereo argenteus von Schreber, 1775).

Etymologia

Urocyon: gr. ουρα oura ‘ogon’; κυων kuōn, κυνος kunos ‘pies’^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące współcześnie występujące gatunki^[8]^[6]^[3]:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[4]^[3]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[3]^[6]	Podstawowe wymiary^[4]^[6]^[a]	Status IUCN^[9]
	Urocyon cinereoargenteus	(von Schreber, 1775)	urocjon wirginijski	16 podgatunków	południowo-środkowa i południowo-wschodnia Kanada, Stany Zjednoczone (z wyjątkiem północnych Gór Skalistych) i Meksyk, na południe przez Amerykę Środkową do północnej Wenezueli i Kolumbii	DC: 54–66 cm DO: 28–44 cm MC: 2–5,5 kg	LC
	Urocyon littoralis	(S.F. Baird, 1858)	urocjon wyspowy	6 podgatunków	Channel Islands (San Miguel Island, Santa Rosa Island, Santa Cruz Island, Santa Catalina Island, San Clemente Island i San Nicolas Island)	DC: 46–63 cm DO: 11–31 cm MC: 1,3–2,5 kg	NT

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia.

oraz nieopisany i niesklasyfikowany takson:

Urocyon sp. nov. – lis z wyspy Cozumel

Opisano również gatunki wymarłe^[10]:

Urocyon citrinus Tedford, Wang Xiaoming & B.E. Taylor, 2009^[11] (Ameryka Północna; plejstocen).
Urocyon galushai Tedford, Wang Xiaoming & B.E. Taylor, 2009^[12] (Ameryka Północna; kenozoik).
Urocyon progressus Stevens, 1965^[13] (Ameryka Północna; kenozoik).
Urocyon webbi Tedford, Wang Xiaoming & B.E. Taylor, 2009^[14] (Ameryka Północna; miocen–pliocen).

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

↑ ^a ^b S.F. Baird: Mammals. W: United States. War Department: c. T. 8. Cz. 1: General report upon the zoology of the several Pacific Railroad routes. Washington: A.O.P. Nicholson, Printer, 1857, s. 121, 138. (ang.).
↑ ^a ^b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 149–150. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 424. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e C. Sillero-Zubiri: Family Canidae (Dogs). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 432–433. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Urocyon. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-17]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 663. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 701, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-30]. (ang.).
↑ Taxonomy: Urocyon – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-06-30]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Urocyon Baird, 1857, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-12-16] (ang.).
↑ Tedford, Wang i Taylor 2009 ↓, s. 73.
↑ Tedford, Wang i Taylor 2009 ↓, s. 72.
↑ M.S. Stevens. A new species of Urocyon from the Upper Pliocene of Kansas. „Journal of Mammalogy”. 46 (2), s. 265, 1965. DOI: 10.2307/1377846. (ang.).
↑ Tedford, Wang i Taylor 2009 ↓, s. 69.

Bibliografia

R.H. Tedford, X. Wang & B.E. Taylor. Phylogenetic systematics of the North American fossil Caninae (Carnivora: Canidae). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 325, s. 1–218, 2009. DOI: 10.1206/574.1. (ang.).

[9] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Baird-1] S.F. Baird: Mammals. W: United States. War Department: c. T. 8. Cz. 1: General report upon the zoology of the several Pacific Railroad routes. Washington: A.O.P. Nicholson, Printer, 1857, s. 121, 138. (ang.).

[miiz-2] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 149–150. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[icmw-3] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 424. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[hmw-4] C. Sillero-Zubiri: Family Canidae (Dogs). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 432–433. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Urocyon. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-17]. (ang.).

[amw-6] Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 663. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 701, 1904. (ang.).

[mdd-8] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-30]. (ang.).

[10] Taxonomy: Urocyon – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-06-30]. (ang.).

[Zijlstra-11] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Urocyon Baird, 1857, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-12-16] (ang.).

[CITEREFTedfordWangTaylor200973-12] Tedford, Wang i Taylor 2009 ↓, s. 73.

[CITEREFTedfordWangTaylor200972-13] Tedford, Wang i Taylor 2009 ↓, s. 72.

[ste-14] M.S. Stevens. A new species of Urocyon from the Upper Pliocene of Kansas. „Journal of Mammalogy”. 46 (2), s. 265, 1965. DOI: 10.2307/1377846. (ang.).

[CITEREFTedfordWangTaylor200969-15] Tedford, Wang i Taylor 2009 ↓, s. 69.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[a]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]