Perazyna

Perazyna – organiczny związek chemiczny, pochodna fenotiazyny zawierająca łańcuch boczny z pierścieniem piperazyny. Stosowana jest jako lek przeciwpsychotyczny (neuroleptyk), najczęściej w leczeniu schizofrenii i innych psychoz, a także manii i stanów pobudzenia. Przy dobrej tolerancji u chorego może być podawana długotrwale, bez zbytniego ryzyka działań niepożądanych (akatyzji, dyskinezy). Ma bardziej zrównoważony profil terapeutyczny od chlorpromazyny; jest zaliczana do leków o umiarkowanej sile działania. W znacznym stopniu wyparła chloropromazynę z uwagi na mniejszy efekt sedatywny i znacznie mniejsze działania uboczne (w tym niepożądane działanie antycholinergiczne). W porównaniu do innych neuroleptyków wykazuje jednak stosunkowo słabe działanie przeciwpsychotyczne. Jest antagonistą receptorów dopaminowych D1 i D2. Działa też antagonistycznie na receptory adrenergiczne α1, receptory muskarynowe, receptory histaminowe i receptory serotoninowe.

Perazyna

Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC) 10-[3-(4-metylopiperazyn-1-ylo)propylo]-10H-fenotiazyna Inne nazwy i oznaczenia farm. łac. perazinum
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C20H25N3S
Masa molowa	339,50 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS	84-97-9
PubChem	4744
DrugBank	DB12710
SMILES CN1CCN(CC1)CCCN2C3=CC=CC=C3SC4=CC=CC=C42
InChI InChI=1S/C20H25N3S/c1-21-13-15-22(16-14-21)11-6-12-23-17-7-2-4-9-19(17)24-20-10-5-3-8-18(20)23/h2-5,7-10H,6,11-16H2,1H3 InChIKey WEYVCQFUGFRXOM-UHFFFAOYSA-N
Niebezpieczeństwa Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów Wiarygodne źródła oznakowania tej substancji według kryteriów GHS są niedostępne.
Podobne związki
Podobne związki	flufenazyna, perfenazyna, prochlorperazyna, trifluoperazyna, tioproperazyna
Klasyfikacja medyczna
ATC	N05AB10
Multimedia w Wikimedia Commons

Perazyna – organiczny związek chemiczny, pochodna fenotiazyny zawierająca łańcuch boczny z pierścieniem piperazyny.

Stosowana jest jako lek przeciwpsychotyczny (neuroleptyk), najczęściej w leczeniu schizofrenii i innych psychoz, a także manii i stanów pobudzenia^[1]. Przy dobrej tolerancji u chorego może być podawana długotrwale, bez zbytniego ryzyka działań niepożądanych (akatyzji, dyskinezy).

Ma bardziej zrównoważony profil terapeutyczny od chlorpromazyny; jest zaliczana do leków o umiarkowanej sile działania. W znacznym stopniu wyparła chloropromazynę z uwagi na mniejszy efekt sedatywny i znacznie mniejsze działania uboczne (w tym niepożądane działanie antycholinergiczne). W porównaniu do innych neuroleptyków wykazuje jednak stosunkowo słabe działanie przeciwpsychotyczne^[1].

Jest antagonistą receptorów dopaminowych D₁ i D₂. Działa też antagonistycznie na receptory adrenergiczne α₁, receptory muskarynowe, receptory histaminowe i receptory serotoninowe.

Preparaty

[edytuj | edytuj kod]

Do 2010 roku perazyna została zarejestrowana w Niemczech, Polsce, Holandii i krajach byłej Jugosławii^[2][3].

Preparaty dopuszczone do obrotu w Polsce (stan na czerwiec 2025)^{[potrzebna aktualizacja?][4]}:

• Perazin
• Pernazinum

W Niemczech perazyna występowała pod nazwą handlową Taxilan^[5].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]

1. ↑ ^{a b} MarcinM. Siwek MarcinM., KrzysztofK. Wojtasik-Bakalarz KrzysztofK., Leki przeciwpsychotyczne, [w:] Psychofarmakologia kliniczna, JanuszJ. Rybakowski (red.), Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2022, s. 171, ISBN 978-83-01-22488-2 .
2. ↑ A.A. Kiejna A.A., Perazyna w leczeniu zaburzeń psychotycznych – przegląd badań, „Psychiatria Polska”, 44 (3), 2010, s. 427–434, PMID: 20672521 .
3. ↑ StefanS. Leucht StefanS., Benno B.H.B.B.H. Hartung Benno B.H.B.B.H., Perazine for schizophrenia, „Cochrane Database of Systematic Reviews”, 1, 2002, CD002832, DOI: 10.1002/14651858.CD002832, PMID: 11869638  (ang.).
4. ↑ Perazinum, [w:] Rejestr Produktów Lecznicznych, Ministerstwo Zdrowia [dostęp 2025-06-20] , wynik wyszukiwania po nazwie powszechnie stosowanej.
5. ↑ Perazine, [w:] Jan KazimierzJ.K. Podlewski Jan KazimierzJ.K., AlicjaA. Chwalibogowska-Podlewska AlicjaA., Leki współczesnej terapii, wyd. 9, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990, s. 466, ISBN 83-200-0943-X .

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

• p
• d
• e

Substancja lecznicza w klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC)

• p
• d
• e

N05: Leki psycholeptyczne

N05A – Leki przeciwpsychotyczne	N05AA – Pochodne fenotiazyny z łańcuchem alifatycznym chloropromazyna lewomepromazyna promazyna acepromazyna triflupromazyna cyjamemazyna chloroproetazyna N05AB – Pochodne fenotiazyny z grupą piperazynową diksyrazyna flufenazyna perfenazyna prochloroperazyna trifluoperazyna acetofenazyna tioproperazyna butaperazyna perazyna N05AC – Pochodne fenotiazyny z grupą piperydynową perycyjazyna tiorydazyna mezorydazyna pipotiazyna N05AD – Pochodne butyrofenonu haloperydol trifluperydol melperon moperon pipamperon bromoperydol benperydol droperydol fluanizon lumateperon N05AE – Pochodne indolu oksypertyna molindon sertindol zyprazydon lurazydon N05AF – Pochodne tioksantenu flupentyksol klopentyksol chloroprotyksen tiotyksen zuklopentyksol N05AG – Pochodne difenylobutylopiperydyny fluspirylen pimozyd penflurydon N05AH – Pochodne diazepiny, oksazepiny i tiazepiny loksapina klozapina olanzapina kwetiapina asenapina klotiapina samidorfan N05AL – Benzamidy sulpiryd sultopryd tiapryd remoksypryd amisulpryd weralipryd lewosulpiryd N05AN – Sole litu węglan litu N05AX – Inne protypendyl rysperydon mozapramina zotepina arypiprazol paliperydon iloperydon kariprazyna brekspiprazol pimawanseryna ksanomelina trospium
N05B – Anksjolityki	N05BA – Pochodne benzodiazepin diazepam chlorodiazepoksyd medazepam oksazepam klorazepan dipotasowy lorazepam adinazolam bromazepam klobazam ketazolam prazepam alprazolam halazepam pinazepam kamazepam nordazepam fludiazepam loflazepan etylu etyzolam klotiazepam kloksazolam tofizopam bentazepam meksazolam N05BB – Pochodne difenylometanu hydroksyzyna kaptodiamina N05BC – Karbaminiany meprobamat emylkamat mebutamat N05BD – Pochodne dibenzobicyklooktadienu benzoktamina N05BE – Pochodne azaspirodekanodionu buspiron N05BX – Inne mefenoksalon gedokarnil etyfoksyna fabomotyzol olejek lawendowy
N05C – Leki nasenne i uspokajające	N05CA – Barbiturany pentobarbital amobarbital butobarbital barbital aprobarbital sekobarbital talbutal winylbital winbarbital cyklobarbital heptabarbital repozal metoheksital heksobarbital tiopental etallobarbital allobarbital proksybarbal N05CC – Aldehydy i ich pochodne wodzian chloralu chloralodol acetyloglicynamidowodzian chloralu dichloralfenazon paraldehyd N05CD – Pochodne benzodiazepiny flurazepam nitrazepam flunitrazepam estazolam triazolam lormetazepam temazepam midazolam brotizolam kwazepam loprazolam doksefazepam cynolazepam remimazolam nimetazepam dimdazenil N05CE – Pochodne piperynodionu glutetymid metyprylon pirytyldion N05CF – Cyklopirolony zopiklon zolpidem zaleplon eszopiklon N05CH – Agonisty receptora melatoninowego melatonina ramelteon tasimelteon N05CJ – Antagonisty receptora oreksynowego suworeksant lemboreksant daridoreksant N05CM – Inne metakwalon klometiazol bromizowal karbromal skopolamina propiomazyna triklofos etchlorwynol waleriana heksapropimat bromki apronal walnoktamid metylopentynol niaprazyna deksmedetomidyna N05CX – Preparaty złożone zawierające leki nasenne i uspokajające, z wyłączeniem barbituranów meprobamat metakwalon metylopentynol klometiazol emepronium dipiperonyloaminoetanol