Paraldehyd

Paraldehyd – organiczny związek chemiczny, trimer aldehydu octowego, cykliczny eter. Po raz pierwszy został otrzymany przez Aleksandra Butlerowa w 1861 roku. Powstaje w wyniku polimeryzacji aldehydu octowego pod wpływem kwasu siarkowego. Miesza się z wodą i rozpuszczalnikami organicznymi. Dawniej używany był jako środek uspokajający. Obecnie jest stosowany m.in. do produkcji barwników oraz jako rozpuszczalnik.

Paraldehyd

Ampułka z paraldehydem
Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC) 2,4,6-trimetylo-1,3,5-trioksan
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C6H12O3
Masa molowa	132,16 g/mol
Wygląd	klarowna ciecz o charakterystycznym zapachu
Identyfikacja
Numer CAS	123-63-7
PubChem	31264
DrugBank	DB09117
SMILES O1C(OC(OC1C)C)C
InChI InChI=1S/C6H12O3/c1-4-7-5(2)9-6(3)8-4/h4-6H,1-3H3 InChIKey SQYNKIJPMDEDEG-UHFFFAOYSA-N
Właściwości Gęstość 0,99 g/cm³ (20 °C)[1]; ciecz Rozpuszczalność w wodzie 120 g/l (20 °C)[2] Temperatura topnienia 12 °C[2] Temperatura wrzenia 123–124 °C[1][2]
Niebezpieczeństwa Karta charakterystyki: dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich [dostęp 2015-04-10] Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów Na podstawie Rozporządzenia CLP, zał. VI[3] Uwaga Zwroty H H226 Zwroty P brak zwrotów P[1] Europejskie oznakowanie substancji oznakowanie ma znaczenie wyłącznie historyczne Na podstawie Rozporządzenia CLP, zał. VI[3] Brak piktogramu Zwroty R R10 Zwroty S S2, S29 NFPA 704 Na podstawie podanego źródła[4] 3 2 0   Temperatura zapłonu 24 °C (zamknięty tygiel)[1][2] Temperatura samozapłonu 235 °C[1][2] Numer RTECS YK0525000 Dawka śmiertelna LD50 1530 mg/kg (szczur, doustnie)[1]
Podobne związki
Podobne związki	metaldehyd, 1,3,5-trioksan
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC	N05CC05
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania doustnie, doodbytniczo, dożylnie, domięśniowo
Multimedia w Wikimedia Commons

Paraldehyd – organiczny związek chemiczny, trimer aldehydu octowego, cykliczny eter. Po raz pierwszy został otrzymany przez Aleksandra Butlerowa w 1861 roku.

Powstaje w wyniku polimeryzacji aldehydu octowego pod wpływem kwasu siarkowego. Miesza się z wodą i rozpuszczalnikami organicznymi. Dawniej używany był jako środek uspokajający. Obecnie jest stosowany m.in. do produkcji barwników oraz jako rozpuszczalnik.

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

• paraformaldehyd

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]

1. ↑ ^{a b c d e f} Paraldehyd (nr 76260) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2011-06-24]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
2. ↑ ^{a b c d e} Paraldehyde, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 31380 [dostęp 2011-06-24]  (niem. • ang.).
3. ↑ ^{a b} Paraldehyd, [w:] Classification and Labelling Inventory, Europejska Agencja Chemikaliów [dostęp 2015-04-10]  (ang.).
4. ↑ Paraldehyd (nr 76260) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-24]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

• p
• d
• e

Substancja lecznicza w klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC)

• p
• d
• e

N05: Leki psycholeptyczne

N05A – Leki przeciwpsychotyczne	N05AA – Pochodne fenotiazyny z łańcuchem alifatycznym chloropromazyna lewomepromazyna promazyna acepromazyna triflupromazyna cyjamemazyna chloroproetazyna N05AB – Pochodne fenotiazyny z grupą piperazynową diksyrazyna flufenazyna perfenazyna prochloroperazyna trifluoperazyna acetofenazyna tioproperazyna butaperazyna perazyna N05AC – Pochodne fenotiazyny z grupą piperydynową perycyjazyna tiorydazyna mezorydazyna pipotiazyna N05AD – Pochodne butyrofenonu haloperydol trifluperydol melperon moperon pipamperon bromoperydol benperydol droperydol fluanizon lumateperon N05AE – Pochodne indolu oksypertyna molindon sertindol zyprazydon lurazydon N05AF – Pochodne tioksantenu flupentyksol klopentyksol chloroprotyksen tiotyksen zuklopentyksol N05AG – Pochodne difenylobutylopiperydyny fluspirylen pimozyd penflurydon N05AH – Pochodne diazepiny, oksazepiny i tiazepiny loksapina klozapina olanzapina kwetiapina asenapina klotiapina samidorfan N05AL – Benzamidy sulpiryd sultopryd tiapryd remoksypryd amisulpryd weralipryd lewosulpiryd N05AN – Sole litu węglan litu N05AX – Inne protypendyl rysperydon mozapramina zotepina arypiprazol paliperydon iloperydon kariprazyna brekspiprazol pimawanseryna ksanomelina trospium
N05B – Anksjolityki	N05BA – Pochodne benzodiazepin diazepam chlorodiazepoksyd medazepam oksazepam klorazepan dipotasowy lorazepam adinazolam bromazepam klobazam ketazolam prazepam alprazolam halazepam pinazepam kamazepam nordazepam fludiazepam loflazepan etylu etyzolam klotiazepam kloksazolam tofizopam bentazepam meksazolam N05BB – Pochodne difenylometanu hydroksyzyna kaptodiamina N05BC – Karbaminiany meprobamat emylkamat mebutamat N05BD – Pochodne dibenzobicyklooktadienu benzoktamina N05BE – Pochodne azaspirodekanodionu buspiron N05BX – Inne mefenoksalon gedokarnil etyfoksyna fabomotyzol olejek lawendowy
N05C – Leki nasenne i uspokajające	N05CA – Barbiturany pentobarbital amobarbital butobarbital barbital aprobarbital sekobarbital talbutal winylbital winbarbital cyklobarbital heptabarbital repozal metoheksital heksobarbital tiopental etallobarbital allobarbital proksybarbal N05CC – Aldehydy i ich pochodne wodzian chloralu chloralodol acetyloglicynamidowodzian chloralu dichloralfenazon paraldehyd N05CD – Pochodne benzodiazepiny flurazepam nitrazepam flunitrazepam estazolam triazolam lormetazepam temazepam midazolam brotizolam kwazepam loprazolam doksefazepam cynolazepam remimazolam nimetazepam dimdazenil N05CE – Pochodne piperynodionu glutetymid metyprylon pirytyldion N05CF – Cyklopirolony zopiklon zolpidem zaleplon eszopiklon N05CH – Agonisty receptora melatoninowego melatonina ramelteon tasimelteon N05CJ – Antagonisty receptora oreksynowego suworeksant lemboreksant daridoreksant N05CM – Inne metakwalon klometiazol bromizowal karbromal skopolamina propiomazyna triklofos etchlorwynol waleriana heksapropimat bromki apronal walnoktamid metylopentynol niaprazyna deksmedetomidyna N05CX – Preparaty złożone zawierające leki nasenne i uspokajające, z wyłączeniem barbituranów meprobamat metakwalon metylopentynol klometiazol emepronium dipiperonyloaminoetanol

Encyklopedie internetowe (rodzaj indywiduum chemicznego):

• Britannica: science/paraldehyde