Nikatory

Nikatory
	Nicatoridae
	Cracraft, Beresford & Barker, 2014
	; Nikator żółtorzytny (N. gularis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	nikatory
	Typ nomenklatoryczny
	Rodzina: Nicator Hartlaub & Finsch, 1870; Rodzaj: Lanius chloris Valenciennes, 1826
Synonimy
	Rodzaju: Meristes G.R. Gray, 1869; Necator P.L. Sclater & Saunders, 1896;
	Rodzaju: Meristes G.R. Gray, 1869; Necator P.L. Sclater & Saunders, 1896;
Rodzaje i gatunki
	Nicator Hartlaub & Finsch, 1870; 3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Nicator Hartlaub & Finsch, 1870; 3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Nikatory^[5] (Nicatoridae) – monotypowa rodzina średnich lub małych ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes), dawniej zaliczana do bilbili (Pycnonotidae)^[6]^[7].

Występowanie

Rodzina obejmuje gatunki występujące w Afryce na południe od Sahary^[8].

Morfologia

Długość ciała 16–23 cm, masa ciała samców 21–67, samic 23,5–51 g^[9].

Systematyka

Rodzaj nazwał w 1869 roku angielski ornitolog George Robert Gray w publikacji własnego autorstwa poświęconej liście rodzajów i gatunków ptaków, z rozróżnianiem tych znajdujących się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego^[2]. Jednak nazwa – Meristes – użyta przez Graya na oznaczenie nowego rodzaju, została już użyta wcześniej, w 1850 roku, przez niemieckiego zoologa Ludwiga Reichenbacha który tak nazwał rodzaj ptaków z rodziny dzierzbików. W 1870 roku para niemieckich uczonych, ornitolog Gustav Hartlaub i etnograf, przyrodnik i podróżnik kolonialny Otto Finsch, w publikacji ich własnego autorstwa poświęconej ptakom Afryki Wschodniej, zebranym podczas wypraw barona Karla Klausa von der Deckena tamże, nadała nową nazwę dla rodzaju nazwanego przez Graya – Nicator^[4]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) nikator żółtobrzuchy (N. chloris).

Etymologia

Meristes: gr. μεριστης meristēs ‘rozdzielacz, dystrybutor’, od μεριζω merizō ‘rozdzielać’^[10].
Nicator (Necator): gr. νικατωρ nikatōr, νικατορος nikatoros ‘zdobywca, pogromca’ (tj. dzierzba), od νικαω nikaō ‘podbijać’, od νικη nikē ‘zwycięstw’^[11].

Podział systematyczny

Do rodziny należy jeden rodzaj obejmujący następujące gatunki^[5]:

Nicator chloris (Valenciennes, 1826) – nikator żółtobrzuchy
Nicator gularis Hartlaub & Finsch, 1870 – nikator żółtorzytny
Nicator vireo Cabanis, 1876 – nikator żółtogardły

Uwagi

↑ Młodszy homonim Meristes Reichenbach, 1850 (Malaconotidae).
↑ Nieuzasadniona poprawka Nicator Hartlaub & Finsch, 1870.
↑ Nowa nazwa dla Meristes G.R. Gray, 1869.

Przypisy

↑ J. Cracraft, P. Beresford & F.K. Barker: Nicatoridae Cracraft, Beresford & Barker. Fam. Nov.. W: E.C. Dickinson & L. Christidis (redaktorzy): The Howard and Moore complete checklist of the birds of the world. Wyd. 4. Cz. 2: Passerines. Eastbourne: Aves Press, 2014, s. 637–638. ISBN 978-0-9568611-2-2. (ang.).
↑ ^a ^b G.R. Gray: Hand-list of genera and species of birds: distinguishing those contained in the British Museum. Cz. 1: Accipitres, Fissirostres, Tenuirostres, and Dentirostres. Londyn: printed by order of the Trustees, 1869, s. 396. (ang.).
↑ P.L. Sclater & H. Saunders. Shelley’s ‘Birds of Africa’. „Ibis”. Seventh series. 2 (7), s. 420, 1896. (ang.).
↑ ^a ^b G. Hartlaub & O. Finsch: Die Vogel Ost-Afrikas. Baron Carl Claus von Deer Decken's Reisen in Ost-Africa. Heidelburg: C.F. Winter'sche Verlagshandlung, 1870, s. 359. (niem.).
↑ ^a ^b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Nicatoridae Cracraft, Beresford & Barker, 2014 - nikatory - Nicators (wersja: 2024-06-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-12-19].
↑ Charles G. Sibley, Burt L. Monroe Jr.: Distribution and Taxonomy of the Birds of the World. New Haven: Yale University Press, 1990. ISBN 0-300-04969-2.
↑ L. Fishpool, J. Tobias: Family Pycnonotidae (Bulbuls). W: J. del Hoyo, A. Elliott, D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 10: Cuckoo-shrikes to Thrushes. Barcelona: Lynx Edicions, 2005, s. 247–248. ISBN 84-87334-72-5. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (redaktorzy): Nicators, reedling & larks. IOC World Bird List: Version 14.2. [dostęp 2024-12-19]. (ang.).
↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Nicators (Nicatoridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Nicator, DOI: 10.2173/bow.nicato1.01 [dostęp 2024-12-19] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Meristes [dostęp 2024-12-19] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Nicator [dostęp 2024-12-19] .

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[2] Młodszy homonim Meristes Reichenbach, 1850 (Malaconotidae).

[4] Nieuzasadniona poprawka Nicator Hartlaub & Finsch, 1870.

[6] Nowa nazwa dla Meristes G.R. Gray, 1869.

[cra&inni-1] J. Cracraft, P. Beresford & F.K. Barker: Nicatoridae Cracraft, Beresford & Barker. Fam. Nov.. W: E.C. Dickinson & L. Christidis (redaktorzy): The Howard and Moore complete checklist of the birds of the world. Wyd. 4. Cz. 2: Passerines. Eastbourne: Aves Press, 2014, s. 637–638. ISBN 978-0-9568611-2-2. (ang.).

[gray-3] G.R. Gray: Hand-list of genera and species of birds: distinguishing those contained in the British Museum. Cz. 1: Accipitres, Fissirostres, Tenuirostres, and Dentirostres. Londyn: printed by order of the Trustees, 1869, s. 396. (ang.).

[scl&sau-5] P.L. Sclater & H. Saunders. Shelley’s ‘Birds of Africa’. „Ibis”. Seventh series. 2 (7), s. 420, 1896. (ang.).

[Hartlaub&Finsch-7] G. Hartlaub & O. Finsch: Die Vogel Ost-Afrikas. Baron Carl Claus von Deer Decken's Reisen in Ost-Africa. Heidelburg: C.F. Winter'sche Verlagshandlung, 1870, s. 359. (niem.).

[Mielczarek&Kuziemko-8] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Nicatoridae Cracraft, Beresford & Barker, 2014 - nikatory - Nicators (wersja: 2024-06-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-12-19].

[Sibley&Monroe-9] Charles G. Sibley, Burt L. Monroe Jr.: Distribution and Taxonomy of the Birds of the World. New Haven: Yale University Press, 1990. ISBN 0-300-04969-2.

[hbw10-10] L. Fishpool, J. Tobias: Family Pycnonotidae (Bulbuls). W: J. del Hoyo, A. Elliott, D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 10: Cuckoo-shrikes to Thrushes. Barcelona: Lynx Edicions, 2005, s. 247–248. ISBN 84-87334-72-5. (ang.).

[Gill&Donsker-11] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (redaktorzy): Nicators, reedling & larks. IOC World Bird List: Version 14.2. [dostęp 2024-12-19]. (ang.).

[botw-12] D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Nicators (Nicatoridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Nicator, DOI: 10.2173/bow.nicato1.01 [dostęp 2024-12-19] (ang.).

[13] The Key to Scientific Names ↓, Meristes [dostęp 2024-12-19] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Nicator [dostęp 2024-12-19] .

[1]

[a]

[2]

[b]

[3]

[c]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

barglikowce (Acanthisitti)	bargliki
tyrankowce (Tyranni)	brodawniki szerokodzioby nosoczuby oliwczyki kurtaczki gorzykowate bławatnikowate bekardowate ostrodzioby królówki krzykaczyki szerokodziobki tęczaki muchotyranikowate tyrankowate obrożniki mrówkożery chronkowate kusaczki krytonosowate mrówkowody liściarki tęgosterowate garncarzowate
śpiewające (Oscines)	lirogony gąszczaki altanniki korołazy chwostkowate kolcopiórki miodojady lamparciki buszówkowate ziemnodrozdy stadniaki pieszaki liszkojady maoryski kowaliczki trzaskacze koralniczki czubce górniki jagodniki wireonkowate fletówki wilgowate szuflodziobki ostroloty łuskowczyki krępaczki wangowate gołogłowy paskowniki dzierzbiki satynki wachlarzówki dziwogony monarki skałowrony modrogłówki cudowronki czarniaki kruczaki dzierzby białoczuby krukowate płatkonosy jagodziaki koralniki miodniki długobiegi sępowronki skałoskoczki skalinkowate aksamitniki owadówki remizy sikory wąsatki skowronki nikatory krótkosterki chwastówkowate trzciniaki świerszczaki mimiki madagaskarniczki skąpoogonki jaskółkowate świstunki pokrzewczyki raniuszki wierzbówkowate bilbile pokrzewki ogoniatki szlarniki tymaliowate dżunglaki pekińczyki palmowce jemiołuszki jedwabniczki jagodówki persówki reliktowce mysikróliki pomurniki kowaliki pełźce pełzacze siwuszki strzyżyki perłopiórki bąkojady przedrzeźniacze szpakowate pluszcze muchołówkowate drozdowate dudkowce górodrozdy kwiatówki nektarniki turkuśniki zieleniki złotogłówki tybetańczyki wikłaczowate astryldowate wdówki płochacze wróble pliszkowate łuszczakowate tanagrzce poświerki trznadle pasówki lasówki słowikówki kacykowate hispaniole zeledonki platynki hispaniolczyki kardynały tanagrzyki tanagrowate