Lin-Manuel Miranda

Lin-Manuel Miranda
	; Miranda w biurze sekretarza skarbu Stanów Zjednoczonych (2016)
Data i miejsce urodzenia	16 stycznia 1980 ; Nowy Jork
Zawód, zajęcie	aktor, kompozytor, raper, pisarz
Alma Mater	Wesleyan University
Rodzice	Luz Towns; Luis A. Miranda Jr.
Małżeństwo	Vanessa Adriana Nadal (od 2010)
Dzieci	Sebastian, Francesco
Krewni i powinowaci	Luz Miranda-Crespo (siostra)
	Strona internetowa

Lin-Manuel Miranda (ur. 16 stycznia 1980 w Nowym Jorku) – amerykański aktor, dramatopisarz, kompozytor, raper i pisarz. Najszerzej znany z napisania muzyki, tekstu oraz występowania w broadwayowskich musicalach In the Heights i Hamilton. Zdobył nagrodę Pulitzera, dwie nagrody Grammy, nagrodę Emmy, MacArthur Fellowship oraz trzy nagrody Tony.

Życiorys

Miranda urodził się w północnej części Manhattanu jako syn psycholog Luzy Towns i konsultanta Partii Demokratycznej Luisa Mirandy Jr.(inne języki)^[1] Jest pochodzenia portorykańskiego^[2].

Ukończył studia na Wesleyan University w 2002 roku. W 2004 założył komediową grupę hip-hopową nazwaną Freestyle Love Supreme. Miranda napisał wczesną wersję In the Heights w 1999 roku, którą wystawił w kwietniu tego samego roku na scenie związanego z uniwersytetem Second Stage^[3].

Kariera

In the Heights (2002–2010)

W 2002 roku Miranda i John Buffalo Mailer nawiązali współpracę z reżyserem Thomasem Kailem, wspólnie pisząc pięć wersji In the Heights. Po off-broadwayowskim sukcesie musical został wystawiony na Broadwayu w 2008 roku. Przedstawienie zdobyło nagrody Tony za najlepszy musical oraz najlepszą ścieżkę dźwiękową, a także nagrodę Grammy za najlepszy album musicalowy. Miranda za rolę Usnaviego uzyskał nominację do nagrody Tony za najlepszego aktora w musicalu.

Na początku 2009 roku Lin-Manuel Miranda opuścił rolę, lecz wystąpił jako Usnavi rok później w Los Angeles^[4] i w San Juan^[5] oraz w ostatnim miesiącu trwania przedstawienia na Broadwayu.

W tym okresie Miranda był zatrudniony do innych prac związanych z teatrem – między innymi napisał tłumaczenie dialogów na język hiszpański dla West Side Story oraz skomponował dwie nowe piosenki do Working. Zagrał też rolę Alviego w Dr House oraz pełnił obowiązki kompozytora dla Ulicy Sezamkowej.

Bring It On i role telewizyjne (2011–2014)

Lin-Manuel Miranda wspólnie z Tomem Kittem i Amandą Green napisali muzykę i tekst do Bring It On, musicalu opowiadającego o waśniach pomiędzy drużynami cheerleaderek. Spektakl zadebiutował w Alliance Theatre w Atlancie w styczniu 2011 roku, po czym udał się na trasę po Stanach Zjednoczonych. Ostatnie przedstawienie miało miejsce 30 grudnia 2012 roku. Został nominowany do nagród Tony za najlepszy musical i najlepszą choreografię^[6].

W 2011 roku Miranda wystąpił gościnnie w odcinku Współczesnej rodziny. Rok później zagrał rolę Charleya w Merrily We Roll Along i w Niezwykłym życiu Timothy’ego Greena jako Reggie. W Do No Harm wcielił się w rolę doktora Rubena Marcado, którą zagrał we wszystkich trzynastu odcinkach serialu^[7].

W 2013 roku wystąpił w Jak poznałem waszą matkę jako Gus. W 2014 roku dołączył do The Skivvies, indierockowego duetu komediowego^[8]. W tym samym roku napisał muzykę i tekst do trwającego piętnaście minut musicalu 21 Chump Street oraz wystąpił w musicalu Tick, Tick... Boom!.

Hamilton (2015–2016)

W czerwcu 2008 roku Miranda przeczytał biografię Alexandra Hamiltona autorstwa Rona Chernowa. Zaintrygowany postacią pierwszego sekretarza skarbu Stanów Zjednoczonych napisał rapowany utwór^[9], który następnie przedstawił 12 maja 2009 roku na wieczorku poetyckim zorganizowanym przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamę. Do 2012 roku Miranda napisał i skomponował znaczną część utworów o życiu Hamiltona.

Hamilton zadebiutował w styczniu 2015 roku na scenie The Public Theater na Off-Broadwayu. Miranda ponowił współpracę z Thomasem Kailem, reżyserem jego wcześniejszego dzieła In the Heights. Uzyskując bardzo przychylne recenzje^[10] i wysokie wyniki sprzedaży biletów, przedstawienie przeniosło się na Broadway w sierpniu tego samego roku^[11].

Na prośbę J.J. Abramsa Lin-Manuel Miranda skomponował fragmenty muzyki do Gwiezdnych wojen: Przebudzenia Mocy, w tym piosenkę do sceny w kantynie.

W kwietniu 2016 roku Miranda i Jeremy McCarter wydali książkę zatytułowaną Hamilton: The Revolution, która opisuje szczegóły związane z produkcją Hamiltona, realizacją początkowego pomysłu oraz wpływu kulturowego spektaklu^[12].

Lin-Manuel Miranda wcielił się w rolę Alexandra Hamiltona po raz ostatni 9 lipca 2016 roku. Zastąpił go Javier Muñoz^[13]^[14].

Po Hamiltonie (od 2016)

Miranda wraz z Opetaia Foa'i skomponował piosenki do filmu animowanego Vaiana: Skarbu oceanu, który miał swoją premierę w 2016 roku. Ścieżkę dźwiękową natomiast skomponował Mark Mancina. Miranda wykonał następujące utwory w filmie: We Know The Way oraz jego repryzę (wraz z Opetaia Foa'i), a także You're Welcome w wersji z napisów końcowych (w duecie z Jordanem Fisherem).

Za piosenkę „How Far I'll Go“ otrzymał nominację do Złotego Globu^[15].

Życie prywatne

W 2010 Miranda poślubił Vanessę Adrianę Nadal, przyjaciółkę ze szkoły średniej^[16]. Mają dwóch synów: Sebastiana (ur. 10 listopada 2014)^[17] oraz Francisco (ur. 2 lutego 2018)^[18].

Praca w teatrze

1999, 2005, 2007, 2008–2011: In the Heights jako Usnavi (również kompozytor i autor tekstów)
2009: West Side Story (tłumaczenie dialogów na język hiszpański)
2011: Working (autor dwóch piosenek)
2012: Merrily We Roll Along jako Charley
2012: Bring It On: The Musical (kompozytor i autor tekstów)
2014: 21 Chump Street jako narrator (również kompozytor i autor tekstów)
2014: Tick, Tick... Boom! jako Jon
2015–2016: Hamilton jako Alexander Hamilton (również kompozytor i autor tekstów)
2016: Les Misérables jako oficer (głos z offu)

Filmografia

1996: Clayton's Friends jako Pete (również scenarzysta, producent, reżyser)
2007: Rodzina Soprano jako Bellman (jeden odcinek)
2009–2012: Ulica Sezamkowa jako Freddy Flapman i Lamb-Manuel Miranda (2 odcinki, również kompozytor)
2009–2010: Dr House jako Juan „Alvie“ Alvarez (3 odcinki)
2009–2010: The Electric Company jako Mario i on sam (17 odcinków, również kompozytor)
2011: Współczesna rodzina jako Guillermo (jeden odcinek)
2012: Niezwykłe życie Timothy’ego Greena jako Reggie
2012: The Polar Bears jako Rak
2012: Submissions Only jako Auditioner #1 (jeden odcinek)
2012: Freestyle Love Supreme jako on sam
2013: 200 Cartas jako Raul
2013: Do No Harm jako Ruben Marcado (11 odcinków)
2013: Smash jako on sam (jeden odcinek)
2013: Jak poznałem waszą matkę jako Gus (jeden odcinek)
2015: Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy jako Shag Kava (głos, również kompozytor)
2016: Studio Heads jako on sam
2016: Vaiana: Skarb oceanu (kompozytor, śpiew)
2016: Inside Amy Schumer jako on sam (jeden odcinek)
2016: Last Week Tonight with John Oliver jako on sam (jeden odcinek)
2016: Difficult People jako on sam (jeden odcinek)
2016: Saturday Night Live (gospodarz, jeden odcinek)
2016: Drunk History jako on sam (jeden odcinek)
2017: Speech & Debate jako The Genie
2017: BoJack Horseman jako Crackerjack Sugarman (jeden odcinek)
2018: Mary Poppins powraca jako Jack
2019: His Dark Materials jako Lee Scoresby
2020: Hamilton jako Alexander Hamilton i kompozytor
2021: Vivo jako Vivo (głos)
2021: Nasze magiczne Encanto (napisał piosenki)
2021: Tick, tick…BOOM! (reżyser)^[19]
2023: Mała Syrenka (kompozytor)^[20]
2023: Percy Jackson i bogowie olimpijscy jako Hermes

Publikacje

2016: Hamilton: The Revolution razem z Jeremym McCarterem
2016: „Stop the Bots From Killing Broadway“ (artykuł dla The New York Times)
2016: „Give Puerto Rico Its Chance to Thrive“ (artykuł dla The New York Times)

Dyskografia

Albumy obsadowe

2008: In the Heights
2014: 21 Chump Street
2015: Hamilton

Single

2016: „Jabba Flow“ z Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy
2016: „Love Make the World Go Round“ wspólnie z Jennifer Lopez
2016: „What the World Needs Now Is Love“ wspólnie z Broadway for Orlando

Przypisy

↑ Jeff MacGregor: Meet Lin-Manuel Miranda, the Genius Behind „Hamilton,” Broadway's Newest Hit. Smithsonian Magazine, 2015-11-12. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ David Smith: Lin-Manuel Miranda's ancestry is as multifaceted as Hamilton. The Guardian, 2016-07-01. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Lin-Manuel Miranda: Lin-Manuel Miranda: Scaling the Heights. broadway.com, 2007-01-09. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ David Ng: Lin-Manuel Miranda returning to 'In the Heights' at Pantages Theater. Los Angeles Times, 2010-05-10. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Kenneth Jones: Lin-Manuel Miranda Takes In the Heights to Puerto Rico. Playbill, 2010-11-24. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Bring It On The Musical. IBDB: The official source for Broadway Information. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Nellie Andreeva: Lin-Manuel Miranda To Recur On NBC Drama Series 'Do No Harm'. Deadline, 2012-09-12. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ The Skivvies with Lin-Manuel Miranda, Fyvush Finkel and More Set for 54 Below this Week. Broadway World, 2014-03-10. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Rebecca Mead: All About The Hamiltons. The New Yorker, 2015-02-09. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Marilyn Stasio: Off Broadway Review: ‘Hamilton’ by Lin-Manuel Miranda. Variety, 2015-02-17. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Michael Gioia: History in the Making – Revolutionary Musical Hamilton Opens on Broadway Tonight. Playbill, 2015-08-06. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Alexandra Alter: ‘Hamilton: The Revolution’ Races Out of Bookstores, Echoing the Musical’s Success. The New York Times, 2016-05-03. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Peter Marks: Hurry up, ‘Hamilton’ fans: Lin-Manuel Miranda announces departure date from show. The Washington Post, 2016-06-16. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Mark Kennedy: Lin-Manuel Miranda leaving 'Hamilton' July 9; vows to return. Associated Press, 2016-06-16. [dostęp 2016-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-31)]. (ang.).
↑ Melinda Newman: Lin-Manuel Miranda, Mark Mancina & Opetaia Foa'i on Creating Disney's 'Moana' Music as 'Hamilton' Exploded. Billboard, 2016-11-23. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Lois Smith Brady: Vanessa Nadal and Lin Miranda. The New York Times, 2010-09-10. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).
↑ Michael Gioia: Lin-Manuel Miranda and Vanessa Nadal Welcome First Child. [w:] playbill.com [on-line]. 2014-11-10. [dostęp 2019-08-26]. (ang.).
↑ Andrea Mandell: Lin-Manuel Miranda welcomes second child with a perfect tweet. [w:] usatoday.com [on-line]. 2018-02-02. [dostęp 2019-08-26]. (ang.).
↑ Tick, Tick... Boom!. [dostęp 2022-02-05].
↑ MarcM. Snetiker MarcM., Lin-Manuel Miranda, Alan Menken team up for live-action 'Little Mermaid' [online], EW.com, 16 sierpnia 2016 [dostęp 2023-09-16] (ang.).

Linki zewnętrzne

Strona oficjalna (ang.)
Lin-Manuel Miranda w Internet Broadway Database (ang.)
Lin-Manuel Miranda. lortel.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-19)]. w Internet Off-Broadway Database (ang.)
Lin-Manuel Miranda w bazie IMDb (ang.)

[1] Jeff MacGregor: Meet Lin-Manuel Miranda, the Genius Behind „Hamilton,” Broadway's Newest Hit. Smithsonian Magazine, 2015-11-12. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[2] David Smith: Lin-Manuel Miranda's ancestry is as multifaceted as Hamilton. The Guardian, 2016-07-01. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[3] Lin-Manuel Miranda: Lin-Manuel Miranda: Scaling the Heights. broadway.com, 2007-01-09. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[4] David Ng: Lin-Manuel Miranda returning to 'In the Heights' at Pantages Theater. Los Angeles Times, 2010-05-10. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[5] Kenneth Jones: Lin-Manuel Miranda Takes In the Heights to Puerto Rico. Playbill, 2010-11-24. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[6] Bring It On The Musical. IBDB: The official source for Broadway Information. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[7] Nellie Andreeva: Lin-Manuel Miranda To Recur On NBC Drama Series 'Do No Harm'. Deadline, 2012-09-12. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[8] The Skivvies with Lin-Manuel Miranda, Fyvush Finkel and More Set for 54 Below this Week. Broadway World, 2014-03-10. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[9] Rebecca Mead: All About The Hamiltons. The New Yorker, 2015-02-09. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[10] Marilyn Stasio: Off Broadway Review: ‘Hamilton’ by Lin-Manuel Miranda. Variety, 2015-02-17. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[11] Michael Gioia: History in the Making – Revolutionary Musical Hamilton Opens on Broadway Tonight. Playbill, 2015-08-06. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[12] Alexandra Alter: ‘Hamilton: The Revolution’ Races Out of Bookstores, Echoing the Musical’s Success. The New York Times, 2016-05-03. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[13] Peter Marks: Hurry up, ‘Hamilton’ fans: Lin-Manuel Miranda announces departure date from show. The Washington Post, 2016-06-16. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[14] Mark Kennedy: Lin-Manuel Miranda leaving 'Hamilton' July 9; vows to return. Associated Press, 2016-06-16. [dostęp 2016-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-31)]. (ang.).

[15] Melinda Newman: Lin-Manuel Miranda, Mark Mancina & Opetaia Foa'i on Creating Disney's 'Moana' Music as 'Hamilton' Exploded. Billboard, 2016-11-23. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[16] Lois Smith Brady: Vanessa Nadal and Lin Miranda. The New York Times, 2010-09-10. [dostęp 2016-12-30]. (ang.).

[17] Michael Gioia: Lin-Manuel Miranda and Vanessa Nadal Welcome First Child. [w:] playbill.com [on-line]. 2014-11-10. [dostęp 2019-08-26]. (ang.).

[18] Andrea Mandell: Lin-Manuel Miranda welcomes second child with a perfect tweet. [w:] usatoday.com [on-line]. 2018-02-02. [dostęp 2019-08-26]. (ang.).

[19] Tick, Tick... Boom!. [dostęp 2022-02-05].

[20] MarcM. Snetiker MarcM., Lin-Manuel Miranda, Alan Menken team up for live-action 'Little Mermaid' [online], EW.com, 16 sierpnia 2016 [dostęp 2023-09-16] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

1978	Marian Anderson Fred Astaire George Balanchine Richard Rodgers Artur Rubinstein
1979	Aaron Copland Ella Fitzgerald Henry Fonda Martha Graham Tennessee Williams

1980	Leonard Bernstein James Cagney Agnes de Mille Lynn Fontanne Leontyne Price
1981	Count Basie Cary Grant Helen Hayes Jerome Robbins Rudolf Serkin
1982	George Francis Abbott Lillian Gish Benny Goodman Gene Kelly Eugene Ormandy
1983	Katherine Dunham Elia Kazan Frank Sinatra James Stewart Virgil Thomson
1984	Lena Horne Danny Kaye Gian Carlo Menotti Arthur Miller Isaac Stern
1985	Merce Cunningham Irene Dunne Bob Hope Alan Jay Lerner i Frederick Loewe Beverly Sills
1986	Lucille Ball Hume Cronyn i Jessica Tandy Yehudi Menuhin Antony Tudor Ray Charles
1987	Perry Como Bette Davis Sammy Davis Jr. Nathan Milstein Alwin Nikolais
1988	Alvin Ailey George Burns Myrna Loy Aleksander Schneider Roger L. Stevens
1989	Harry Belafonte Claudette Colbert Alexandra Danilova Mary Martin William Schuman

1990	Dizzy Gillespie Katharine Hepburn Risë Stevens Jule Styne Billy Wilder
1991	Roy Acuff Betty Comden i Adolph Green Fayard Nicholas i Harold Nicholas Gregory Peck Robert Shaw
1992	Lionel Hampton Paul Newman i Joanne Woodward Ginger Rogers Mstisław Rostropowicz Paul Taylor
1993	Johnny Carson Arthur Mitchell Georg Solti Stephen Sondheim Marion Williams
1994	Kirk Douglas Aretha Franklin Morton Gould Harold Prince Pete Seeger
1995	Jacques d’Amboise Marilyn Horne B.B. King Sidney Poitier Neil Simon
1996	Edward Albee Benny Carter Johnny Cash Jack Lemmon Maria Tallchief
1997	Lauren Bacall Bob Dylan Charlton Heston Jessye Norman Edward Villella
1998	Bill Cosby (anulowane) Fred Ebb i John Kander Willie Nelson André Previn Shirley Temple
1999	Victor Borge Sean Connery Judith Jamison Jason Robards Stevie Wonder

2000	Michaił Barysznikow Chuck Berry Plácido Domingo Clint Eastwood Angela Lansbury
2001	Julie Andrews Van Cliburn Quincy Jones Jack Nicholson Luciano Pavarotti
2002	James Earl Jones James Levine Chita Rivera Paul Simon Elizabeth Taylor
2003	James Brown Carol Burnett Loretta Lynn Mike Nichols Itzhak Perlman
2004	Warren Beatty Ossie Davis i Ruby Dee Elton John Joan Sutherland John Williams
2005	Tony Bennett Suzanne Farrell Julie Harris Robert Redford Tina Turner
2006	Zubin Mehta Dolly Parton Smokey Robinson Steven Spielberg Andrew Lloyd Webber
2007	Leon Fleisher Steve Martin Diana Ross Martin Scorsese Brian Wilson
2008	Morgan Freeman George Jones Barbra Streisand Twyla Tharp Pete Townshend i Roger Daltrey
2009	Mel Brooks Dave Brubeck Grace Bumbry Robert De Niro Bruce Springsteen

2020	Debbie Allen Joan Baez Garth Brooks Midori Dick Van Dyke
2021	Justino Díaz Berry Gordy Lorne Michaels Bette Midler Joni Mitchell
2022	George Clooney Amy Grant Gladys Knight Tania León U2
2023	Billy Crystal Renée Fleming Barry Gibb Queen Latifah Dionne Warwick
2024	Francis Ford Coppola Grateful Dead Bonnie Raitt Arturo Sandoval Apollo Theater
2025	Michael Crawford Gloria Gaynor Kiss Sylvester Stallone George Strait

Miranda w biurze sekretarza skarbu Stanów Zjednoczonych (2016)
Data i miejsce urodzenia	16 stycznia 1980 Nowy Jork
Zawód, zajęcie	aktor, kompozytor, raper, pisarz
Alma Mater	Wesleyan University
Rodzice	Luz Towns Luis A. Miranda Jr.
Małżeństwo	Vanessa Adriana Nadal (od 2010)
Dzieci	Sebastian, Francesco
Krewni i powinowaci	Luz Miranda-Crespo (siostra)

Strona internetowa

2010	Merle Haggard Jerry Herman Bill T. Jones Paul McCartney Oprah Winfrey
2011	Barbara Cook Neil Diamond Yo-Yo Ma Sonny Rollins Meryl Streep
2012	Buddy Guy Dustin Hoffman David Letterman Led Zeppelin Natalia Makarowa
2013	Martina Arroyo Herbie Hancock Billy Joel Shirley MacLaine Carlos Santana
2014	Al Green Tom Hanks Patricia McBride Sting Lily Tomlin
2015	Carole King George Lucas Rita Moreno Seiji Ozawa Cicely Tyson
2016	Martha Argerich Eagles Al Pacino Mavis Staples James Taylor
2017	Carmen de Lavallade Gloria Estefan LL Cool J Norman Lear Lionel Richie
2018	Cher Philip Glass Reba McEntire Wayne Shorter Hamilton (Lin-Manuel Miranda, Thomas Kail, Alex Lacamoire i Andy Blankenbuehler)
2019	Earth, Wind & Fire Sally Field Linda Ronstadt Ulica Sezamkowa Michael Tilson Thomas