Dipsas

	Dipsas
	Laurenti, 1768
	; Ślimaczarz Catesby’ego (D. catesbyi)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Nadrodzina	Colubroidea
Rodzina	połozowate
Podrodzina	ślimaczarze
Rodzaj	Dipsas
	Typ nomenklatoryczny
	Dipsas indica Laurenti, 1768
Synonimy
	Sibynomorphus Fitzinger, 1843; Cochliophagus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Dipsadomorus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Leptognathus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Stremmatognathus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Anholodon A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Neopareas Günther, 1895; Pseudopareas Boulenger, 1896; Heterorhachis Amaral, 1923;
	Sibynomorphus Fitzinger, 1843; Cochliophagus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Dipsadomorus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Leptognathus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Stremmatognathus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Anholodon A.M.C. Duméril & Bibron, 1854; Neopareas Günther, 1895; Pseudopareas Boulenger, 1896; Heterorhachis Amaral, 1923;
Gatunki
	55 gatunków – zobacz opis w tekście
	55 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dipsas – rodzaj węży z podrodziny ślimaczarzy (Dipsadinae) w rodzinie połozowatych (Colubridae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Meksyku, Belize, Gwatemali, Hondurasie, Nikaragui, Kostaryce, Panamie, Kolumbii, Wenezueli, na Trynidadzie, w Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Brazylii, Ekwadorze, Peru, Boliwii, Paragwaju, Argentynie i Urugwaju^[12].

Systematyka

Etymologia

Dipsas: gr. διψας dipsas, διψαδος dipsados „jadowity wąż, którego ukąszenie wywołuje silne pragnienie”^[13].
Sibynomorphus: gr. σιβυνη sibunē lub σιβυνης sibunēs „oszczep, włócznia”^[14]; μορφη morphē „forma, wygląd”^[15]. Gatunek typowy: Dipsas mikanii Schlegel, 1837.
Cochliophagus: gr. κοχλιας kokhlias „ślimak”; -φαγος -phagos „jedzący”, od φαγειν phagein „jeść”^[4]. Gatunek typowy: Cochliophagus inaequifasciatus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854 (= Leptognathus turgida Cope, 1868).
Dipsadomorus: gr. διψας dipsas, διψαδος dipsados „jadowity wąż, którego ukąszenie wywołuje silne pragnienie”; ὁμορος homoros „bardzo przypominający, graniczący z”, od ὁμορεω homoreō „sąsiadować, graniczyć”^[5]. Gatunek typowy: Dipsadomorus indicus A.M.C. Duméril & Bibron, 1854 (= Coluber bucephalus Shaw, 1802).
Leptognathus: gr. λεπτος leptos „delikatny, drobny”; γναθος gnathos „żuchwa”^[6]. Gatunek typowy: Dipsas pavonina Schlegel, 1837.
Stremmatognathus: gr. στρεμμα stremma, στρεμματος stremmatos „coś skręconego”; γναθος gnathos „żuchwa”^[7]. Gatunek typowy: Coluber catesbeji Sentzen, 1796.
Anholodon: gr. negatywny przedrostek α a „bez”; ὁλος holos „cały”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”^[8]. Gatunek typowy: Dipsas mikanii Schlegel, 1837.
Neopareas: gr. νεος neos „nowy”^[16]; rodzaj Pareas Wagler, 1830. Gatunek typowy: Neopareas bicolor Günther, 1895.
Pseudopareas: gr. ψευδος pseudos „fałszywy”^[17]; rodzaj Pareas Wagler, 1830. Gatunek typowy: Leptognathus vagus Jan, 1863.
Heterorhachis: ἑτερος heteros „inny”^[18]; ῤαχις rhachis „grzbiet, kręgosłup”^[19]. Gatunek typowy: Heterorhachis poecilolepis Amaral, 1923 (= Leptognathus ventrimaculatus Boulenger, 1885).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[12]:

Dipsas albifrons (Sauvage, 1884)
Dipsas alternans (Fischer, 1885)
Dipsas andiana (Boulenger, 1896)
Dipsas aparatiritos (Ray, Sánchez-Martínez, Batista, Mulcahy, Sheehy, E.N. Smith, Pyron & Arteaga, 2023)^[20]
Dipsas articulata (Cope, 1868)
Dipsas baliomelas Harvey, 2008
Dipsas bicolor (Günther, 1895)
Dipsas bobridgelyi (Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin & Torres-Carvajal, 2018)
Dipsas bothropoides Mebert, Passos, Fernandes, Entiauspe-Neto, Queiroz-Alvez, Machado & Lopes, 2020
Dipsas brevifacies (Cope, 1866)
Dipsas bucephala (Shaw, 1802)
Dipsas catesbyi (Sentzen, 1796) – ślimaczarz Catesby’ego^[21]
Dipsas chaparensis Reynolds & Foster, 1992
Dipsas cisticeps (Boettger, 1885)
Dipsas copei (Günther, 1872)
Dipsas elegans (Boulenger, 1896)
Dipsas ellipsifera (Boulenger, 1898)
Dipsas gaigeae (Oliver, 1937)
Dipsas georgejetti Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin & Torres-Carvajal, 2018
Dipsas gracilis (Boulenger, 1902)
Dipsas incerta (Jan, 1863)
Dipsas indica Laurenti, 1768
Dipsas jamespetersi Orcés & Almendáriz, 1989
Dipsas klebbai Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin & Torres-Carvajal, 2018
Dipsas latifrontalis (Boulenger, 1905)
Dipsas lavillai Scrocchi, Porto & Rey, 1993
Dipsas maxillaris (F. Werner, 1910)
Dipsas mikanii (Schlegel, 1837)
Dipsas neuwiedi (Ihering(inne języki), 1911)
Dipsas nicholsi (Dunn, 1933)
Dipsas oligozonata Orcés & Almendáriz, 1989
Dipsas oneilli Rossman & Thomas, 1979
Dipsas oreas (Cope, 1868)
Dipsas oswaldobaezi Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin & Torres-Carvajal, 2018
Dipsas pakaraima MacCulloch & Lathrop, 2004
Dipsas palmeri (Boulenger, 1912)
Dipsas pavonina Schlegel, 1837
Dipsas peruana (Boettger, 1898)
Dipsas praeornata (F. Werner, 1909)
Dipsas pratti (Boulenger, 1897)
Dipsas sanctijoannis (Boulenger, 1911)
Dipsas sazimai Fernandes, Marques & Argôlo, 2010
Dipsas schunkii (Boulenger, 1908)
Dipsas temporalis (F. Werner, 1909)
Dipsas tenuissima Taylor, 1954
Dipsas trinitatis Parker, 1926
Dipsas turgida (Cope, 1868)
Dipsas vagrans (Dunn, 1923)
Dipsas vagus (Jan, 1863)
Dipsas variegata (A.M.C. Duméril, Bibron & A.H.A. Duméril, 1854)
Dipsas ventrimaculata (Boulenger, 1885)
Dipsas vermiculata J.A. Peters, 1960
Dipsas viguieri (Bocourt, 1884)
Dipsas welborni Arteaga & Batista, 2023
Dipsas williamsi Carillo de Espinoza, 1974

Przypisy

↑ Dipsas, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ J.N. Laurenti: Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austracorum, quod authoritate et consensu. Viennae: Joan. Thomae, 1768, s. 89. (łac.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 27. (łac.).
↑ ^a ^b Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 478.
↑ ^a ^b Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 468.
↑ ^a ^b Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 473.
↑ ^a ^b Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 520.
↑ ^a ^b A.M.C. Duméril & G. Bibron: Erpétologie générale, ou, Histoire naturelle complète des reptiles. T. 7. Cz. 2. Paris: Roret, 1854, s. 1165. (fr.).
↑ A.C.L.G. Günther: Biologia Centrali-Americana. Reptilia and Batrachia. London: Published for the editors by R. H. Porter, 1895, s. 178. (ang.).
↑ G.A. Boulenger: Catalogue of the snakes in the British Museum (Natural History). Cz. 3: Containing the Colubridæ (Opisthoglyphæ and Proteroglyphæ), Amblycephalidæ, and Viperidæ. London: The Trustees, 1896, s. 462. (ang.).
↑ A.P.G. do Amaral. New genera and species of snakes. „Proceedings of the New England Zoölogical Club”. 8, s. 94, 1923. (ang.).
↑ ^a ^b P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Dipsas. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-01]. (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 73.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 212.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 139.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 145.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 187.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 104.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 195.
↑ Julie M.J.M. Ray Julie M.J.M. i inni, A new species of ''Dipsas'' (Serpentes, Dipsadidae) from central Panama, „ZooKeys”, 1145, 2023, s. 131–167, DOI: 10.3897/zookeys.1145.96616, ISSN 1313-2970, PMCID: PMC10208233 (ang.).
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 408. ISBN 83-01-14344-4.

Bibliografia

A.M.C. Duméril & G. Bibron: Erpétologie générale, ou, Histoire naturelle complète des reptiles. T. 7. Cz. 1. Paris: Roret, 1854, s. 1–780. (fr.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).

[itis-1] Dipsas, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Laurenti-2] J.N. Laurenti: Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austracorum, quod authoritate et consensu. Viennae: Joan. Thomae, 1768, s. 89. (łac.).

[Fitzinger-3] L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 27. (łac.).

[CITEREFDumérilBibron1854[https://biodiversitylibrary.org/page/32516625_478]-4] Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 478.

[CITEREFDumérilBibron1854[https://biodiversitylibrary.org/page/32516615_468]-5] Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 468.

[CITEREFDumérilBibron1854[https://biodiversitylibrary.org/page/32516620_473]-6] Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 473.

[CITEREFDumérilBibron1854[https://biodiversitylibrary.org/page/32516667_520]-7] Duméril i Bibron 1854 ↓, s. 520.

[Duméril&Bibron-8] A.M.C. Duméril & G. Bibron: Erpétologie générale, ou, Histoire naturelle complète des reptiles. T. 7. Cz. 2. Paris: Roret, 1854, s. 1165. (fr.).

[Günther-9] A.C.L.G. Günther: Biologia Centrali-Americana. Reptilia and Batrachia. London: Published for the editors by R. H. Porter, 1895, s. 178. (ang.).

[Boulenger1896-10] G.A. Boulenger: Catalogue of the snakes in the British Museum (Natural History). Cz. 3: Containing the Colubridæ (Opisthoglyphæ and Proteroglyphæ), Amblycephalidæ, and Viperidæ. London: The Trustees, 1896, s. 462. (ang.).

[Amaral-11] A.P.G. do Amaral. New genera and species of snakes. „Proceedings of the New England Zoölogical Club”. 8, s. 94, 1923. (ang.).

[Uetz&Hallermann-12] P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Dipsas. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-01]. (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=130_73]-13] Jaeger 1944 ↓, s. 73.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=242_212]-14] Jaeger 1944 ↓, s. 212.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=169_139]-15] Jaeger 1944 ↓, s. 139.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=175_145]-16] Jaeger 1944 ↓, s. 145.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=217_187]-17] Jaeger 1944 ↓, s. 187.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=134_104]-18] Jaeger 1944 ↓, s. 104.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=225_195]-19] Jaeger 1944 ↓, s. 195.

[20] Julie M.J.M. Ray Julie M.J.M. i inni, A new species of ''Dipsas'' (Serpentes, Dipsadidae) from central Panama, „ZooKeys”, 1145, 2023, s. 131–167, DOI: 10.3897/zookeys.1145.96616, ISSN 1313-2970, PMCID: PMC10208233 (ang.).

[pwn-21] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 408. ISBN 83-01-14344-4.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]