Batis

	Batis
	Boie, 1833
	; Przedstawiciel rodzaju – krępnik rdzawopierśny (B. fratrum)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	krępaczki
Rodzaj	Batis
	Typ nomenklatoryczny
	Muscicapa capensis Linnaeus, 1766
Synonimy
	Pachyprora Sundevall, 1872;
	Pachyprora Sundevall, 1872;
Gatunki
	19 gatunków – zobacz opis w tekście
	19 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Batis – rodzaj ptaków z rodziny krępaczków (Platysteiridae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce^[3].

Morfologia

Długość ciała 8–13 cm, masa ciała 5–15 g^[4].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1833 roku niemiecki zoolog Friedrich Boie w artykule poświęconym klasyfikacji ptaków opublikowanym w czasopiśmie Isis von Oken^[1]. Boie wymienił kilka gatunków z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) krępnik rdzawoskrzydły (B. capensis)^[5].

Etymologia

Batis: gr. βατις batis, βατιδος batidos ‘jedzący larwy lub robaki ptak’ wspomniany przez Arystotelesa; nadal niezidentyfikowany, choć później wiązany z trznadlami, pokrzewkami czy kląskawkami. Znaczenie epitetu dla tej grupy afrykańskich ptaków jest niejasne – być może Boie zakładał, że krępnik rdzawoskrzydły zdradza pewne podobieństwo pod względem głosu do kląskawki lub zamieszkuje cierniste krzaki (gr. βατος batos ‘cierń’)^[6].
Pachyprora: gr. παχυς pakhus ‘gruby’; πρωρα prōra ‘część przednia’^[7]. Typ nomenklatoryczny (oznaczenie monotypowe): Muscicapa capensis Linnaeus, 1766.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[8]:

Batis diops F.J. Jackson, 1905 – krępnik żałobny
Batis margaritae Boulton, 1934 – krępnik puszysty
Batis mixta (Shelley, 1889) – krępnik krótkosterny
Batis crypta Fjeldså, Bowie & Kiure, 2006 – krępnik ciemny
Batis dimorpha (Shelley, 1893) – krępnik górski
Batis capensis (Linnaeus, 1766) – krępnik rdzawoskrzydły
Batis fratrum (Shelley, 1900) – krępnik rdzawopierśny
Batis molitor (Küster, 1850) – krępnik czarnopierśny
Batis senegalensis (Linnaeus, 1766) – krępnik uwieńczony
Batis orientalis (von Heuglin, 1870) – krępnik akacjowy
Batis soror Reichenow, 1903 – krępnik czarnowstęgi
Batis pririt (Vieillot, 1818) – krępnik szaroboczny
Batis minor von Erlanger, 1901 – krępnik ciemnogłowy
Batis erlangeri Neumann, 1907 – krępnik białobrewy
Batis perkeo Neumann, 1907 – krępnik malutki
Batis minulla (Bocage, 1874) – krępnik białogardły
Batis minima (J. Verreaux & E. Verreaux, 1855) – krępnik gaboński
Batis ituriensis Chapin, 1921 – krępnik czarnogrzbiety
Batis poensis Alexander, 1903 – krępnik czarnogłowy

Przypisy

↑ ^a ^b F. Boie. Fernere Bemerkungen über Classification Vögel. „Isis von Oken”. Jahrgang 1833, s. 880, 1833. (niem.).
↑ C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen. Försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Stockholm: Samson & Wallin, 1872, s. 23. (szw. • łac.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (redaktorzy), Batises, woodshrikes, bushshrikes, vangas [online], IOC World Bird List (v13.1) [dostęp 2023-06-17] (ang.).
↑ D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Wattle-eyes and Batises (Platysteiridae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2021, Batis, DOI: 10.2173/bow.platys1.01 [dostęp 2023-06-17] (ang.).
↑ R.B. Sharpe: Catalogue of the Passeriformes, or Perching Birds, in the collection of the British Museum. Cz. 4: Cichlomorphæ: Part I. Containing the families Campophagidæ and Muscicapidæ. London: Printed by order of the Trustees, 1879, s. 133, seria: Catalogue of the Birds in the British Museum. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Batis [dostęp 2023-06-17] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Pachyprora [dostęp 2023-06-17] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Rodzina: Platysteiridae Sundevall, 1872 - krępaczki - Wattle-eyes and Batises (wersja: 2022-08-21), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2023-06-17] .

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[boie-1] F. Boie. Fernere Bemerkungen über Classification Vögel. „Isis von Oken”. Jahrgang 1833, s. 880, 1833. (niem.).

[sun-2] C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen. Försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Stockholm: Samson & Wallin, 1872, s. 23. (szw. • łac.).

[ioc-3] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (redaktorzy), Batises, woodshrikes, bushshrikes, vangas [online], IOC World Bird List (v13.1) [dostęp 2023-06-17] (ang.).

[botw-4] D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Wattle-eyes and Batises (Platysteiridae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2021, Batis, DOI: 10.2173/bow.platys1.01 [dostęp 2023-06-17] (ang.).

[sha-5] R.B. Sharpe: Catalogue of the Passeriformes, or Perching Birds, in the collection of the British Museum. Cz. 4: Cichlomorphæ: Part I. Containing the families Campophagidæ and Muscicapidæ. London: Printed by order of the Trustees, 1879, s. 133, seria: Catalogue of the Birds in the British Museum. (ang.).

[6] The Key to Scientific Names ↓, Batis [dostęp 2023-06-17] .

[7] The Key to Scientific Names ↓, Pachyprora [dostęp 2023-06-17] .

[mk-8] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Rodzina: Platysteiridae Sundevall, 1872 - krępaczki - Wattle-eyes and Batises (wersja: 2022-08-21), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2023-06-17] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]