Umut

Makale serilerinden
Duygular
Duygulanım Duygu sınıflandırması Hayvanlarda Duygusal zekâ Duygudurum Duygu düzenleme Kişilerarası Düzensizlik Değerlilik
Duygular Kabul Şefkat Eğlenme Kızgınlık Anksiyete Istırap Sıkıntı Beklenti Duyarsızlık Uyarılma Huşu İtimat Aşağılama Memnuniyet Cesaret Acımasızlık Merak Depresyon Arzu Hayal kırıklığı İğrenme Şüphe Ekstaz Utanç Empati Coşku Kıskançlık Öfori Korku Bıkkınlık Haz Minnet Hırs Keder Suçluluk Mutluluk Nefret Nezaket Umut Korku Düşmanlık Küçük düşürme Heves Sevinç İyilik Yalnızlık Aşk Şehvet Öfke Panik Tutku Acıma Zevk Gurur Pişmanlık Reddetme Vicdan İçerleme Üzüntü Özlem Başkasının zararına sevinme İtimat Kendine acıma Utanç Şok Çekingenlik Sosyal bağlantı Keder Azap Şaşkınlık Güven
g t d

Umut veya ümit bir kimsenin kişisel yaşamındaki olay ve durumlarla ilgili olumlu sonuçlar çıkabileceği ihtimaline dair duygusal inancı olarak tanımlanabilir. Türk Dil Kurumu ise umut sözcüğünü "Ummaktan doğan güven duygusu, ümit" veya "Bu duyguyu veren kimse veya şey" olarak tanımlamaktadır. Ummak ise aynı TDK sözlüğünce "Bir şeyin olmasını istemek, beklemek" veya "Sanmak, tahmin etmek" olarak tanımlanmıştır. Buna göre umut genellikle "iyi bir sanıdan doğan güven veya iyi bir sanıya olan inanç duygusu" olarak tanımlanabilir. Umut genellikle belirli bir oranda sebat içerir yani tersi yönde belli kanıtlar dahi olsa bir şeyin muhtemel olduğuna inanmayı içerebilir.

Ümit, Osmanlı Türkçesi Farsça "umut, beklenti" anlamındaki اُمِيد (umīd) sözcüğünden alıntıdır. Kökeni Osmanlı Türkçesi olup; Farsça sözcük, Orta Farsça aynı anlama gelen ēmēd veya ummēd sözcüğünden evrilmiştir.^[1] Umut kelimesi ise Eski Türkçede "dilemek, ummak" anlamına gelen um- fiilinden Türkiye Türkçesindeki +ut ekiyle türetilmiştir. Buna karşılık Farsça kökenli ümit kelimesinden bir alıntı olduğu da düşünülmektedir. Türkçede ilk kullanımı Dede Korkut Kitabı'nda 1400'lerden önce görülür.^[2]

Umut farklı yönlerden farklı kullanımlara sahip olabilir. Örneğin bazı dinlerde umut bir erdemdir ve tersi yani umutsuzluk Tanrı'ya (veya tanrılara) karşı bir isyan olarak tanımlanabilir. Bu dinlere Hristiyanlık örnek olarak verilebilir. Bu dinlerde inanç ile umut birliktedir ve her zaman ahirete dair umut edilmesi gerekir. Kişi hiçbir zaman Tanrı'dan umudunu kesmemelidir.

Mitolojilerde umut kavramı farklı hikâyelerle açıklanmıştır. Çoğu mitolojide umut belirli bir tanrı veya tanrıça ile özdeşleştirilmiştir. Örneğin, Yunan mitolojisinde umut kavramı Elpis olarak vücut bulmuştur yani Elpis umudun tecessümüdür. Pandora, Pandora'nın Kutusunu açtığında tüm kötülükler uçup gitmiştir - bir şey dışında: Umut. Mitte insanlığın umutsuzluk içinde sonsuza kadar kalmaması Pandora'nın kutudaki umudu bir süre sonra çıkarması ile başarılmıştır. Roma mitolojisinde ise umut son tanrıça olan Spes'tir; ultima dea derler.

Umut, bireylerin geleceğe yönelik olumlu beklentilerini ifade eden önemli bir psikolojik kavramdır. Pozitif psikoloji alanında, umut, bireylerin hedeflerine ulaşmada motivasyonlarını ve yollarını belirlemede kritik bir rol oynar. Snyder [en]'ın Umut Teorisi'ne^[3] göre, umut; hedefe yönelik düşünceler, bu hedeflere ulaşmak için planlanan yollar ve bu yolları izleme motivasyonundan oluşur.

Snyder ve arkadaşları tarafından geliştirilen Umut Teorisi, umudu üç bileşenle açıklar:^[3]

• Amaçlar: Bireyin ulaşmak istediği hedefler.
• Yollar: Bu hedeflere ulaşmak için belirlenen stratejiler.
• Motivasyon: Bu stratejileri uygulama isteği ve kararlılığı.

Bu teoriye göre, umutlu bireyler, hedeflerine ulaşmak için alternatif yollar geliştirebilir ve karşılaştıkları engelleri aşma konusunda daha dirençlidirler.

Terapötik yazım, bireylerin duygusal deneyimlerini ifade etmelerine ve bu deneyimleri anlamlandırmalarına yardımcı olan bir tekniktir. Bu süreçte umut, bireylerin gelecek için olumlu beklentiler geliştirmelerine destek olur. Yazma pratiği, kişinin umut duygusunu güçlendirerek psikolojik dayanıklılığı artırır.

Terapötik yazım yaklaşımlarına göre umut, kişinin travmalarla başa çıkmasında ve iyileşme sürecinde önemli bir destekleyici unsur olarak kabul edilir. Umut odaklı yazılar, özellikle olumlu geleceğe yönelik düşünceleri ve iyileşme arzusunu pekiştirir.

Umut teması, edebiyat ve sanatta sıkça işlenen konulardan biridir. Şiirlerden romanlara, resimlerden müzik eserlerine kadar birçok sanat dalında umut, insan deneyiminin evrensel bir parçası olarak ele alınır.