Oslo

Oslo
Başkent, belediye ve il
Bjørvika Ulusal Tiyatro Frogner plass [no] Victoria Terası Akershus Kalesi Munch Müzesi Grünerløkka Karl Johans gate Møllergata 19, Youngstorget Oslo'daki Bygdøy'de Huk
Bayrak Arma
Sloganlar: Unanimiter et constanter (Latince) "Birleşik ve sabit"
Oslo Norway haritasında göster Oslo Oslo (Avrupa) Avrupa haritasında göster
Ülke	Norveç
Bölge	Doğu Norveç
Kuruluş	1048
İdare
• Belediye başkanı	Anne Lindboe
Yüzölçümü
• Toplam	480 km²
Nüfus  (2024)
• Toplam	724.290
Zaman dilimi	UTC+01.00 (OAS)
• Yaz (YSU)	UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu	0001 – 1299
ISO 3166 kodu	NO-03
Resmî site oslo.kommune.no

Oslo (1624 - 1878 arasında Christiania, 1878 - 1924 arasında Kristiania), Norveç'in başkenti ve en kalabalık şehridir. Hem bir ilçe hem de bir belediyeyi oluşturmaktadır. Oslo belediyesinin 2025 yılında nüfusu 724.290 iken, şehrin daha geniş kentsel alanının nüfusu 2025 yılında 1.110.887'dir ve metropol alanının 2021 yılında tahmini nüfusu 1.546.706'dır.

Viking Çağı'nda bölge Viken'in bir parçasıydı. Oslo, Viking Çağı'nın sonunda 1040 yılında Ánslo adıyla bir şehir olarak kurulmuş ve 1048 yılında Harald Hardrada tarafından bir ticaret merkezi (kaupstad) olarak kurulmuştur. Şehir, 1070 yılında piskoposluk merkezi ve yaklaşık 1300 yılında Norveç Kralı V. Haakon döneminde başkent statüsüne yükseltildi. 1397-1523 ve 1536-1814 yılları arasında Danimarka ile kurulan kişisel birlikler, şehrin etkisini azalttı. Kral IV. Christian döneminde, 1624 yılında bir yangınla yıkıldıktan sonra, Akershus Kalesi'ne daha yakın bir yerde yeni bir şehir inşa edildi ve kralın onuruna Christiania adı verildi. 1 Ocak 1838'de belediye (formannskapsdistrikt) statüsüne kavuştu. Şehir, İsveç ve Norveç arasındaki 1814-1905 birliği sırasında Norveç'in başkenti olarak görev yaptı. 1877'den itibaren şehrin adı resmi yazışmalarda Kristiania olarak yazıldı; bu yazım şekli 1897'de belediye yetkilileri tarafından da benimsendi, ancak 'Christiania' da kullanıldı. 1925 yılında, eski adını koruyarak köyü de bünyesine kattıktan sonra şehir 'Oslo' olarak yeniden adlandırıldı. 1948'de Oslo, başkenti çevreleyen ve 27 kat daha büyük olan Aker belediyesiyle birleşerek modern, çok daha büyük Oslo belediyesini oluşturdu.

Oslo, Norveç'in ekonomik ve hükûmet merkezidir. Şehir aynı zamanda Norveç ticaretinin, bankacılığının, sanayisinin ve denizciliğinin merkezidir. Avrupa'da denizcilik endüstrileri ve deniz ticareti için önemli bir merkezdir. Şehir, dünyanın en büyük nakliye şirketleri, gemi acenteleri ve deniz sigorta acenteleri arasında yer alan birçok denizcilik sektörü şirketine ev sahipliği yapmaktadır. Oslo, Avrupa Konseyi ve Avrupa Komisyonu'nun kültürlerarası şehirler programının pilot şehridir.

Oslo küresel bir şehir olarak kabul edilir ve 2008 yılında Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı tarafından "Beta Dünya Şehri" olarak sıralanmıştır. fDi dergisinin 2012 Avrupa Geleceğin Şehirleri raporunda, Oslo, Avrupa'nın büyük şehirleri arasında yaşam kalitesi açısından birinci sırada yer aldı. ECA International tarafından 2011 yılında yapılan bir anket, Oslo'yu Tokyo'dan sonra dünyanın en pahalı ikinci şehri olarak belirledi. Economist Intelligence Unit'in Dünya Çapında Yaşam Maliyeti araştırmasına göre, 2013 yılında Oslo, Avustralya'nın Melbourne şehriyle birlikte dünyanın en pahalı dördüncü şehri oldu. Monocle dergisine göre Oslo, dünyanın en yaşanabilir 24. şehri olarak sıralandı.

Oslo'nun nüfusu 2000'li yılların başlarında rekor oranlarda artarak o dönemde Avrupa'nın en hızlı büyüyen büyük şehri oldu. Bu büyüme öncelikle uluslararası göç ve buna bağlı yüksek doğum oranlarından, ancak aynı zamanda ülke içi göçten de kaynaklanmaktadır. 2010 yılına gelindiğinde, şehirdeki göçmen nüfusu Norveç nüfusundan biraz daha hızlı büyüyordu ve göçmen ebeveynlerin çocukları da dahil edildiğinde, şehrin merkezinde bu oran toplam nüfusun %25'inden fazlasına ulaşmıştı.

Oslo, Norveç destanlarına göre, 1049'da Harald Hardråde (III. Harald) tarafından açık denizden 120 km içeride Oslo fiyordu'nun en iç noktasında kurulmuş ise de taş devrinden beri kullanılan bir yerleşim yeri olduğu bilinmektedir. Son dönemlerdeki arkeolojik çalışmalar, Lo deresinin denize karıştığı yerde (Oslo ismi bir teoriye göre "Lo deresi ağzı", daha çok kabul gören başka bir teoriye göre de sırtını dayadığı Ekeberg adlı "tepenin yamacı" anlamındaki sözcüklerden oluşmuş) 1000 yılı öncesine ait Hristiyan gömüleri ortaya çıkarıldığından, 2000 senesinde Oslo'nun kuruluşunun 1000. yılı şerefine kutlamalar yapılmıştır.

Oslo, kentte kalıcı olarak ikâmet eden ilk kral olan Håkon V'in (1299-1319) hanedanlığı itibarıyla başkent olarak kabul edilmişti. Håkon V bu dönemde, günümüzde de Oslo limanında yer alan ünlü Akershus Kalesi'nin yapımını başlatmıştı. Bundan bir yüzyıl kadar sonra Norveç, Danimarka ile olan birliğinde kuvvetten düşünce kralların ikametgâhı da Kopenhag'a kaydı. Böylece önemini yitiren Oslo, uzunca bir süre sıradan bir idari yönetim birimi duruma indirgendi.

Oslo, tarih boyunca yangınlarda büyük zarar görmüş bir kenttir. 1567'de İsveç ordusu işgali, 1611'de 13. ve 1624'te 14. büyük yangın felaketinin ardından, o dönemdeki Danimarka ve Norveç kralı Christian IV, 1624'te Akershus kalesi yanındaki koyda yani 2 km daha batıda kentin tümünün yanmaz duvarlarla ve şehir sınırlarının rönesans usulü dışı çukurlu, üzeri top bataryalı burçlarla çevrili duvarlar ile yeniden kurulmasını emretmiş ve kente Christiania adını vermişti. Kentin 1624 yılı sonrasında inşa edilen kısmı kaleden cadde boyu top atışına uygun dik kesişen caddeleri yüzünden Kvadraturen olarak adlandırıldı. Christiania böylece, ticaret için daha güvenli, askeri ve idari kurumlar için (garnizon, meclis, saray, darphane, mahkeme) daha uygun konumu ile daha önce elinden kaçırdığı önemi yeniden kazanmış ve Norveç'te önemli bir ticaret ve kültür merkezi haline gelmiştir. 1814 yılında Danimarka ile kurulan birliğin sonuna gelindiğinde, kent bir kez daha gerçek bir başkent olacaktı. Kentteki Kraliyet Sarayı (1825-1848), Storting (Parlamento binası) (1861-1866), Oslo Üniversitesi, Ulusal Tiyatro, Oslo Borsası gibi göze çarpan önemli binaların çoğu bu dönemde inşa edildi. Ayrıca, Christiana bu dönem boyunca Henrik Ibsen ve Knut Hamsun gibi yazarlara da ev sahipliği yapıyordu.

Kent, Norveç'in diğer bir önemli kenti olan Bergen karşısında da güçlenince, Norveç'in en popüler kenti haline gelmişti. 1878'de yeni bir isim değişikliği ile Kristiania olarak adlandırılan kent, bugünkü adı olan Oslo ismini 1925 yılında yani 300 yıl sonra yeniden aldı.

Ülke Kuzeyde yer almasına rağmen nemli ve oldukça ılık olan okyanussal iklim hüküm sürer. Atlas okyanusundan batı rüzgarları ile gelen Körfez Akıntısı sıcak su akıntısı kıyı kesimlerde kışın sıcaklığın düşmesini engeller. Nitekim Bergen de ocak ayı ortalarında sıcaklık 5 C üzerindedir. Buna karşılık iç kısımlarda yer alan Oslo -5 C yakındır. Kışları ülkenin genelinde karlı bir hava hüküm sürmektedir.

Oslo (1991-2020) iklimi
Aylar	Oca	Şub	Mar	Nis	May	Haz	Tem	Ağu	Eyl	Eki	Kas	Ara	Yıl
En yüksek sıcaklık (°C)	10,4	13,7	21,5	25,4	31,1	31,9	34,6	31,5	26,4	19,1	16,1	12,6	34,6
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)	0,1	1,1	5,3	11,0	16,7	20,4	22,7	21,3	16,4	9,6	4,4	0,8	10,8
Ortalama sıcaklık (°C)	−2,3	−1,9	1,3	6,2	11,4	15,3	17,6	16,5	12,1	6,5	2,1	−1,5	9,9
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)	−4,7	−4,7	−2,1	2,1	6,8	10,8	13,4	12,5	8,6	3,8	−0,0	−3,9	8,3
En düşük sıcaklık (°C)	−20,5	−20,7	−16,9	−7,3	−1,8	3,0	6,5	4,2	−1	−8	−12,1	−19,7	−20,7
Ortalama yağış (mm)	57,1	44,9	40,2	47,2	59,0	78,7	85,9	101,8	81,5	91,7	83,1	53,2	824,3
Kaynak: Norveç Meteoroloji Enstitüsü[1]

• Operahuset (Oslo Opera Binası): Beyaz mermerden eğimli yüzeyi deniz yüzeyinden tepe noktasına kadar yürünebilir.
• Akershus Festning (Akershus Kalesi): Oslo'nun büyümesi ve başkentliğinin sebebi, 6 kez muhasara görmüş (en son 1716'da Osmanlı himayesinde 5 yıl kalmış olan Demirbaş Şarl tarafından), hiç fethedilememiş kale.
• Norsk Folkemuseum (Norveç Kültürel tarih Müzesi): Bygdøy'de yer alır. Eski binalar içerir. Açık hava Müzesidir.
• Forsvarsmuseet (Savunma Müzesi):
• Oslo Rådhus (Oslo Belediye Meclisi Binası): Nobel Barış Ödülü töreni burada yapılıyor.
• Nobels Fredssenter, Aker brygge (Nobel Barış Merkezi): Nobel ödülleri ile ilgili konularda devamlı yenilenen ilginç sergiler sunar.
• Historisk Museum (Tarih Müzesi)
• Astrup Fearnley Museet (Modern Sanatlar Müzesi): Adını bağışçı aileden almış
• Ekebergparken (Ekeberg/Meşelitepe Parkı): Patikaları hibe edilmiş modern sanat eserleriyle süslü merkezi ormanlık yamaç
• Akerselva (Irmak): "Oslo'nun haritadaki gülümsemesi" denen, gölden denize 10 km tamamen şehir içinde, yanı boyu yürünebilen şelaleli akarsu.
• Holmenkollbakken (Holmenkollen Kayak Atlama Pisti): 1952 Kış Olimpiyatları ve Holmenkollen ski festival'in yapıldığı yer.
• Holmenkollen Ski Museum (Holmenkollen Kayak Müzesi):
• Kon-Tiki Müzesi, Bygdøy'de Thor Heyerdahl'ın 1947'de Peru'dan Polinezya'ya pasifik okyanusunu 101 günde aştığı salın müzesi
• Munch Müzesi: Ressam Edward Munch'un tablolarının sergilendiği müze)
• Nasjonalgalleriet (Oslo Ulusal Galerisi): Sanat dünyasından tanınmış klasik tablolar ve heykeller
• Norsk Maritimt Museum (Norveç Denizcilik Müzesi) Bygdøy'de
• Fram Museum (Norveç'in Roald Amundsen önderliğindeki kutup keşiflerinde kullandığı Fram adlı geminin sergilendiği müze)
• Oslo bymuseum (Oslo Şehir Müzesi): Oslo'nun şehir olarak gelişimini konu edinen müze
• Det kongelige slott (Kraliyet Sarayı):
• Henie Onstad Kunstsenter: Norveç olimpik paten şampiyonu Hennie Onstad ve armatör kocası Niels Onstad'ın koleksiyonların sergilendiği müze.
• Oslo domkirke (Oslo Katedrali): Kralın ölümü, prensin düğünü gibi olaylara sahne olan merkezi büyük kilise.
• Norsk Teknisk Museum (Norveç Bilim ve Teknoloji Müzesi): Özellikle çocuklara hitap eden içeriği ile tanınır.
• Zoologiske og geologiske museum (Zooloji ve jeoloji Müzeleri), Botanisk hage (botanik bahçeleri), Palmehuset (palmiyeler binası) 19 Ocak 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Tøyen
• Stortinget (parlamento binası): 1814den beri 4 yılda bir seçilen 169 temsilcinin Norveç hükûmet ve kanunlarını düzenledikleri yer.
• Vigeland Park (Gustav Vigeland'ın bir ömür harcayarak yaptığı yüzlerce heykelin yer aldığı park) Frogner'de
• Vikingskipshuset på Bygdøy, Viking mezar höyüklerinden çıkarılma büyük gemilerin sergilendiği müze) Bygdøy'de
• Tryvannstårnet Dört yanında orman, göl ve kayak merkezleri olan, Oslo'nun en yüksek noktasındaki telekomünikasyon kulesi.
• Hovedøya (Büyükada) Tarifeli gemi seferleri olan ve bir manastır harabesi içeren, yakın Oslo fjord adalarının en büyüğü
• Ullevål Hageby, Oslo'nun 1918-1926 arasında inşa edilmiş işçi kooperatifi yapımı bahçeli evleri.
• Oslo Fiyordu ve adaları

Oslo'nun kardeş şehirleri:^[2]

• Oslo Resimleri