Moravya
Moravya (Çekçe: Morava, Almanca: Mähren), Çekya'da bir eyâlet; Bohemya ve Silezya ile birlikte Çekya içindeki tarihi bölgelerden birisi. Moravya adı bölgenin kuzeybatısından doğan nehirden alır. Moravya'nın eski başkenti Brünn'dür. (1641 yılında Brünn Moravya eyâletinin başkenti oldu.) Moravyalılar Bohemyaca'nın değişik ağızlarını konuşan Slav bir topluluktur. Bazı Moravyalılar kendini etnik olarak ayrı bir grup olarak görse de kimileri kendilerini Çek olarak tanımlar. Ayrıca Antik Moravya kültürüne hala itaat eden Doğu Moravya kilisesine üye olan Moravyalılar da vardır. Moravya 2008 yapımı Wanted filmi ile de adından söz ettirmiştir. Çünkü filmdeki suikastçı çetesinin doğuş yeri Doğu Moravya Kilisesidir. Filmle kilise ve Moravya Halkı tekrar gündeme gelmiştir. 1918'e kadar Moravya eyâleti Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na aitti.
Moravia | |
|---|---|
 Bayrak
 Arma
| |
 | |
| Yüzölçümü | |
• Toplam | 22.348,87 (1935 yılında, Moravya yerleşim bölgeleri olmadan) km2 |
.png)
Moravya (Çekçe: Morava, Almanca: Mähren), Çekya'da bir eyâlet; Bohemya ve Silezya ile birlikte Çekya içindeki tarihi bölgelerden birisi.[3] Moravya adı bölgenin kuzeybatısından doğan nehirden alır. Moravya'nın eski başkenti Brünn'dür. (1641 yılında Brünn Moravya eyâletinin başkenti oldu.)
Moravyalılar Bohemyaca'nın değişik ağızlarını konuşan Slav bir topluluktur. Bazı Moravyalılar kendini etnik olarak ayrı bir grup olarak görse de kimileri kendilerini Çek olarak tanımlar.
Ayrıca Antik Moravya kültürüne hala itaat eden Doğu Moravya kilisesine üye olan Moravyalılar da vardır.
Moravya 2008 yapımı Wanted filmi ile de adından söz ettirmiştir. Çünkü filmdeki suikastçı çetesinin doğuş yeri Doğu Moravya Kilisesidir. Filmle kilise ve Moravya Halkı tekrar gündeme gelmiştir.
1918'e kadar Moravya eyâleti Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na aitti.
Bağımsızlık talebi
[değiştir | kaynağı değiştir]Resmi statüsü 1949 yılında kaldırılmış olsa da, hâlâ kendi kimliği olan bir bölge olarak algılanıyor.[3] Parlamentoda bulunmayan Moravane adlı küçük bir parti, kendi kaderini tayin ve bağımsızlık talebiyle 2005 yılından bu yana destek toplamaya çalışıyor.[3]
Büyük şehirler
[değiştir | kaynağı değiştir]En kalabalık şehirler
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Brno - 380 681
- Ostrava - 289.128 (Moravya ve Silezya arasındaki tarihi sınırın her iki tarafında yer alan, 177.506'sı Moravya, Moravya Ostrava ve diğer bölgelerde olmak üzere, Ostrava nüfusunun yaklaşık %61,4'ü)
- Olomouc - 100 523
- Zlín - 74 997
- Jihlava - 50 845 (başlangıçta sadece Moravya'da bulunuyordu, bugün tarihi Çek-Moravya il sınırının her iki tarafında da bulunuyor)
- Prostějov - 43 680
- Přerov - 43 186
- Třebíč - 35 691
- Znojmo - 33 780
- Kroměříž - 28 360
Diğer büyük şehirler
[değiştir | kaynağı değiştir].jpg)
Tarihi açıdan önemli diğer kasabalar arasında Austerlitz Savaşı'na sahne olan Slavkov, Haná Atina olarak bilinen Kroměříž bulunmaktadır, Kurucu meclisin (Reichstag) 1848'de toplandığı ve şehrin birkaç ay boyunca Avusturya monarşisinin en önemli yeri haline geldiği yer, Hodonín ve Břeclav. Uherské Hradiště o zamanlar önemli bir Büyük Moravya arkeolojik alanı ile Moravya Slovakya'sının merkeziydi. Nový Jičín]]'de 1790 yılında 18. yüzyılın en büyük askeri liderlerinden biri olan Ernst Gideon von Laudon öldü.
Moravya şehirleri ayrıca, birkaç UNESCO Dünya Mirası Alanı (Brno, Kroměříž, Olomouc, Telč, Třebíč, Valtice, Žďár nad Sázavou) dahil olmak üzere çok sayıda önemli anıtla övünmektedir.
Moravya'dan önemli kişiler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Valentim Fernandes (14?? - Lizbon, 1518 veya 1519), matbaacı ve çevirmen
- Comenius (1592-1670), modern didaktiğin kurucusu
- Rochus Schüch (1788-1844), Peter II'nin Brezilya'daki şampiyonu
- Gregor Mendel (1822-1884), genetiğin kurucusu
- Sigmund Freud (1856-1939), psikanalizin kurucusu
- Ernst Mach (1838-1916), fizikçi ve filozof
- Edmund Husserl (1959-1938), fenomenolojinin kurucusu
- Alfons Mucha (1860-1939), Art Nouveau akımının önde gelen isimlerinden ressam ve grafik sanatçısı
- Joseph Schumpeter (1883-1950), 20. yüzyılın en önemli ekonomistlerinden biri
- Kurt Gödel (1906-1978), matematikçi, tüm zamanların en büyük mantıkçılarından biri olarak kabul edilir
- Ivan Lendl (1960), profesyonel tenis oyuncusu
- Petra Kvitová (1990), profesyonel tenis oyuncusu
- Tomáš Berdych (1985), profesyonel tenis oyuncusu
- Valentin Stansel (1621-1705), astronom ve Cizvit rahibi
- Oskar Schindler (Svitavy, 1908 - Hildesheim, 1974), Holokost sırasında 1200 Yahudi'yi ölümden kurtaran sanayici
- Leoš Janáček (1854-1928), besteci, müzik teorisyeni, folklorist, yayıncı ve öğretmen
- Otto Wichterle (1913-1998), esas olarak makromoleküler organik kimya alanında çalışan bilim adamı ve mucit (kontakt lens, silo)
- Adolf Loos (1870-1933), mimar ve mimarlık kuramcısı; modern mimarinin bir klasiği ve mimari pürizmin önde gelen temsilcilerinden biri
- Tomáš Baťa (1876-1932), ayakkabı üreticisi
- George Placzek (1905-1955), Manhattan Projesi'nde yer alan fizikçi
- Tomáš Garrigue Masaryk (1850-1937), filozof ve siyasetçi, Çekoslovakya'nın ilk cumhurbaşkanı
- Zdeněk Burian (1905-1981), ressam, kitap illüstratörü, paleontolojik rekonstrüktör
- Milan Kundera (1929-2023), yazar
|
Vikisözlük'te tanımlar |
|
Commons'ta dosyalar |
|
Vikihaber'de haberler |
|
Vikisöz'de alıntılar |
|
Meta-Wiki'de tartışma |
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Svoboda, Zbyšek; Fojtík, Pavel; Exner, Petr; Martykán, Jaroslav (2013). "Odborné vexilologické stanovisko k moravské vlajce" (PDF). Vexilologie. Zpravodaj České vexilologické společnosti, o.s. č. 169. Brno: Česká vexilologická společnost. ss. 3319, 3320. 26 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Pícha, František (2013). "Znaky a prapory v kronice Ottokara Štýrského" (PDF). Vexilologie. Zpravodaj České vexilologické společnosti, o.s. č. 169. Brno: Česká vexilologická společnost. ss. 3320-3324. 26 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b c Katalonya ve ötesi: Avrupa'daki özerklik ve bağımsızlık hareketleri 31 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. bbc.com, 27 Ekim 2017
- ^ "Sochu Jošta v Brně ozdobil moravský znak, připomíná význam Moravy (Brno'daki Jošt heykeli, Moravya'nın önemini anımsatan Moravya amblemiyle süslendi)". 10 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2021.
 | Çekya'daki bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
