Li Keyong

Li Keyong (Çince: 李克用; pinyin: Lǐ Kèyòng; 24 Ekim 856 – 24 Şubat 908), Şatuo kökenli Çinli bir askerî general ve siyasetçiydi. Ocak 896'dan itibaren Jin Prensi (Çince: 晉王; pinyin: Jìn Wáng) unvanını taşıdı; bu prenslik, 907'de Tang Hanedanı’nın çöküşünün ardından fiilen bağımsız bir devlete dönüşmüştür. Hou Tang döneminde bir jiedushi (eyalet askerî valisi) olarak görev yapan Li Keyong, günümüzde Çin’in Şansi Eyaleti’ne karşılık gelen bölgede Şatuo siyasi gücünün gelişmesinde belirleyici bir rol oynadı. Li Keyong’un cariyesi Lady Cao’dan olan oğlu Li Cunxu (İmparator Zhuangzong), babasının ardından Jin Prensi unvanını devralmış ve 923’te Hou Tang Hanedanı’nın kurucu imparatoru olmuştur.
| Li Keyong 李克用 | |
|---|---|
| Hüküm süresi | 1 Ocak 896[1][2] veya 12 Mayıs 907[1][3][not 1] – 24 Şubat 908 |
| Sonra gelen | Li Cunxu |
| Doğum | 24 Ekim 856[1][4] |
| Ölüm | 24 Şubat 908 (51 yaşında)[1][3] |
| Defin | Jianji Mozolesi |
| Hanedan | Li (Zhuye) |
| Babası | Li Guochang |
| Annesi | Leydi Qin |
| Meslek | General ve siyasetçi |
Li Keyong (Çince: 李克用; pinyin: Lǐ Kèyòng; 24 Ekim 856 – 24 Şubat 908), Şatuo kökenli Çinli bir askerî general ve siyasetçiydi. Ocak 896'dan itibaren Jin Prensi (Çince: 晉王; pinyin: Jìn Wáng) unvanını taşıdı;[5] bu prenslik, 907'de Tang Hanedanı’nın çöküşünün ardından fiilen bağımsız bir devlete dönüşmüştür. Hou Tang döneminde bir jiedushi (eyalet askerî valisi) olarak görev yapan Li Keyong, günümüzde Çin’in Şansi Eyaleti’ne karşılık gelen bölgede Şatuo siyasi gücünün gelişmesinde belirleyici bir rol oynadı. Li Keyong’un cariyesi Lady Cao’dan olan oğlu Li Cunxu (İmparator Zhuangzong), babasının ardından Jin Prensi unvanını devralmış ve 923’te Hou Tang Hanedanı’nın kurucu imparatoru olmuştur.
Kökeni
[değiştir | kaynağı değiştir]Li Keyong (doğumda muhtemelen Zhuye soyadını taşıyordu) 856 yılında, İmparator Xuānzong döneminde dünyaya geldi. Babası, o dönemde halkıyla birlikte günümüz Şansi eyaletindeki Shuozhou bölgesinden geçen Shenwu Nehri (神武川) çevresinde yaşayan Şatuo topluluğunun reisi Zhuye Chixin idi. Annesi Leydi Qin’di; ancak onun Zhuye Chixin’in eşi mi yoksa cariyesi mi olduğu bilinmemektedir. Li Keyong, Zhuye Chixin’in üçüncü oğluydu.[6]
869 yılında, İmparator Xuānzong’un oğlu İmparator Yizong döneminde, Tang generali Kang Chengxun, Xu Eyaleti’nde (günümüzde Jiangsu eyaletine bağlı Xuzhou) Pang Xun’un başlattığı isyanı bastırmakla görevlendirildiğinde, Zhuye Chixin’i Şatuo askerleriyle birlikte hizmetine katılmaya davet etti. Zhuye bu daveti kabul etti ve o sırada henüz 14 yaşında olan Li Keyong, seferde gösterdiği olağanüstü cesaret nedeniyle “Uçan Kaplan’ın Oğlu” (飛虎子) olarak anılmaya başladı.[6]
Seferin ardından, Zhuye Chixin'in katkılarını ödüllendirmek amacıyla İmparator Yizong ona imparatorluk soyadı olan Li’yi verdi ve adını Guochang olarak değiştirdi.[7] Li Keyong'un da bu sırada imparatorluk soyadını aldığı kabul edilmektedir. Li Guochang daha sonra Zhenwu Altbölgesinin (merkezi günümüzde İç Moğolistan’ın Hohhot kentinde) askerî valisi (jiedushi) olarak atandı. Li Keyong da babasının emrinde görev yapmak üzere Zhenwu'ya gitti.[6]
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Li Keyong’un Cin Prensi olarak hüküm sürmeye başlamasının tarihi, “hüküm sürmek” kavramının nasıl tanımlandığına bağlıdır. Li Keyong, 896 yılında Tang İmparatoru Zhaozong tarafından Jin Prensi unvanına layık görülmüştü; ancak bu unvan, Tang Hanedanı’na bağlı bir vasal unvanı niteliğindeydi. 907 yılında, İmparator Zhaozong’un oğlu İmparator Ai’dan tahtı zorla alan Zhu Quanzhong’un iktidarı ele geçirmesiyle Tang Hanedanı sona erdi. Buna rağmen Li Keyong, diğer bazı Tang vasallarıyla birlikte Zhu’nun kurduğu Geç Liang hanedanını tanımayı reddetti. Bu nedenle, bazı değerlendirmelere göre Li Keyong’un bağımsız bir hükümdar olarak kabul edilmesi 907 yılından itibaren mümkündür..
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d Academia Sinica Chinese-Western Calendar Converter 5 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ Zizhi Tongjian, vol. 260.
- ^ a b Zizhi Tongjian, vol. 266.
- ^ Old History of the Five Dynasties, vol. 25.
- ^ "資治通鑑/卷260 - 维基文库,自由的图书馆". zh.wikisource.org (Çince). 17 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025.
- ^ a b c "舊五代史/卷25 - 维基文库,自由的图书馆". zh.wikisource.org (Çince). 20 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025.
- ^ "資治通鑑/卷251 - 维基文库,自由的图书馆". zh.wikisource.org (Çince). 6 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025.