Leman

LeMan

İlk sayı kapağı
Kategoriler	Mizah
Sıklık	Haftalık
İlk sayı	21 Kasım 1991
Ülke	Türkiye
Dil	Türkçe
Website	http://www.leman.com.tr/

LeMan, 1991 yılından beri yayınlanmakta olan Türk haftalık mizah ve karikatür dergisi.

1985'te Gırgır'dan ayrılan bir ekibin kurduğu Limon dergisinin 1991 yılında kapanmasından sonra aynı ekip tarafından kurulduğu için, başlangıcı 1985 sayılabilir. Gırgır ve sonrasındaki benzeri bütün mizah dergileri (Limon da dâhil olmak üzere) büyük bir medya kuruluşuna aitken LeMan dergisi Mehmet Çağçağ ve Tuncay Akgün ortaklığında bağımsız bir dergi olarak kuruldu. Bu yönüyle kendisinden sonra gelen mizah dergileri için (Penguen, Uykusuz ve CafCaf gibi) de model oldu. Limon'dan gelen sol muhalif duruşunu Nihat Genç, Ender Özkahraman, Cezmi Ersöz gibi yazar çizerlerle ve Can Yücel, Eşber Yağmurdereli gibi politik ve kültürel figürlere sahip çıkarak güçlendiren ve daha da popülerleştirerek devam ettiren dergi, uzun bir dönem en çok satan ve sevilen mizah dergisi olarak kalmayı başardı. Kendi yayın evinden pek çok başka mizah ve mizah dışı konuda dergi çıkartarak bir yayın grubuna dönüştü. 2000'li yıllarda kadrosunda yaşanan büyük çaplı kopuşlarla zayıflayarak etkisini ve tirajını yitirmiştir. Ayrılan ekipler Penguen ve Lombak gibi alternatif mizah dergilerini kurmuştur. Zayıflamasına rağmen 2010 yılında 1000. sayısını yayınlamıştır.

Derginin 26 Haziran 2025 tarihli sayısında İsrail-Filistin çatışması hakkında yayımladığı bir karikatürde, klişeleşmiş dinî kıyafetler içerisinde "Muhammed" ve "Musa" adlı iki kanatlı figür yer almakta; Muhammed'in Arapça "selamün aleyküm" diyerek selamladığı Musa, İbranice "aleyhem şalom" karşılığını vermekte ve ikisi bombalanmakta olan Orta Doğu semalarında tokalaşmaktadır. İslam peygamberi Muhammed ve İbrani peygamber Musa'nın tasvir edildiğini düşünen birçok vatandaş, özellikle Muhammed'in tasvirine sosyal medya üzerinden tepki gösterdi. Vatandaşların bir kısmı, tepkilerini açıkça ifade etmek amacıyla daha sonra derginin Beyoğlu'ndaki merkez binası önünde toplandı.^[1] Sosyal medyadan tepki gösteren vatandaşların yanı sıra, İBDA-C gençliği gibi bazı İslamcı, köktendinci gruplar da protestolara katıldı.^[2] İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı da Türk Ceza Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca "dinî değerleri alenen aşağılama" suçundan adli soruşturma başlatmış ve derginin eser sahibi ile genel yayın yönetmeni ve sorumlu yazı işleri müdürü olmak üzere dört kişi hakkında gözaltı kararı vermiştir.^[3][4] Derginin web sitesine erişim resmî makamlarca engellenmiştir.^[5]

Protestoların başlangıcında bölgedeki biri protestoculara bira atarak tepki göstermiş; bunun sonucunda bir polis yaralanmış, protestocu kalabalık ise nefret söylemleriyle şiddet çağrısında bulunarak toplumun seküler ve sekülarist çevrelerini hedef gösteren provokatif eylemlerde bulunmuştur.^[6][7]

Ilımlı ve sekülarist politik çevrelerce de karikatür kınanmıştır.^[8][9] Dergi, karikatürde Muhammed'in çizildiği iddiasını reddetmiştir.^[10] Karikatürde sanılanın aksine Muhammed ve Musa'nın çizilmediği, peygamber adı taşıyan insanların trajik ölümünün temsil edildiği yorumunda bulunulmuştur.^[11]

Saldırının ardından Sol Parti, X'ten "Gerici güçler tarafından "yakalım" ve "ölüm" çağrıları eşliğinde gerçekleştirilen saldırılara karşı Leman Dergisi'nin yanındayız. Memleketimizi gerici karanlığa asla teslim etmeyeceğiz." açıklamasını yaptı.^[12] Halkevleri "Leman’a yönelik gerici faşist saldırı, tüm muhalefeti hedef alan bir provokasyondur. Sinmeyeceğiz, susmayacağız, meydanı boş bırakmayacağız!" açıklamasını yaptı.^[13]

Olayın ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yaptığı açıklamada, "Milletin değerlerinden yoksun, edep, adap bilmez ahlaksızların Resûl-i Ekrem Efendimize yaptığı hürmetsizlik kabul edilemez. Mizah kisvesiyle yapılan açık bir kışkırtmadır, alçakça bir provokasyondur" ifadelerini kullandı.^[14]

Derginin Beyoğlu'ndaki ofis binasının alt katları "LeMan Kültür Merkezi" olarak düzenlendi. Dekorasyonuyla LeMan'ın karikatür dünyasını yansıtan ve Cem Yılmaz'ın ilk gösterisini gerçekleştirerek komedyen olarak adını duyurduğu bu mekân, LeMan dergisi ürünlerinin satıldığı bir dükkân ile sergi alanları barındırmakta, konserler, söyleşiler, stand-up gösterileri yapılabilen bir kafe-bar olarak hâlen hizmet vermektedir. Son yıllarda başka pek çok şehirde şubeleri açılan LeMan Kültür, bir kafeler zincirine dönüşmüş durumdadır.

(LeMan dergi grubundan çıkan bu dergilerin bazıları kapanmış, bazıları hâlen yayın hayatını sürdürmektedir)

2003 yılından bu yana gruptan çıkan aylık kültür, sanat ve edebiyat dergisidir. "Kaçak bir yolcudur edebiyat" sloganıyla yayın hayatına başlamıştır. Editörlüğünü Aslan Özdemir, yayın danışmanlığını ise Adnan Özer yapmaktadır. Şiir, öykü, deneme, röportaj ve gezi yazıları dergide en çok görülen edebiyat türlerindendir. Gündemdeki konular edebiyatla harmanlanarak geniş dosyalar halinde Kaçak Yayın'da yer almaktadır. Dergide görev almış yazar ve çizerler şunlardır:

• Oktay Taftalı
• Küçük İskender
• Metin Kaçan
• İskender Pala
• Nevzat Çelik
• Cüneyt Özdemir
• Teoman, Adnan Özer
• Atilla Atalay
• Aslan Özdemir
• Necati Güngör
• Özgül Apaçe
• Eflatun Nuri
• Metin Yeğin
• Mine Akverdi
• Bahadır Boysal
• Hasine Şen
• Metin Fındıkçı
• Kutlukhan Perker
• Hürriyet Yaşar
• Ender Özkahraman
• Nafer Ermiş
• Salih Bolat
• Tanja Dückers
• Björn Kern
• Kencho Deniz
• Sabri Özdemir
• Özlem Kumrular
• Onur Albayrak
• Refik Toksoy
• Barış Pehlivan

Ayrıca sayfalarında genç şair ve yazar adaylarına yer verilmektedir.

• Resmî site