Lapseki
İlçe
Lapseki ilçesinin Çanakkale'deki konumu
İlçe sınırları haritası
Ülke	Türkiye
İl	Çanakkale
Coğrafi bölge	Marmara Bölgesi
Belde sayısı	2
Köy sayısı	40
İdare
• Kaymakam	Emre Öztürk[1]
• Belediye başkanı	Atilla Öztürk (İYİ Parti)
Yüzölçümü
• Toplam	821 km²
Rakım	13 m
Nüfus  (2024)
• Toplam	30.497
• Kır	13,982
• Şehir	14.331
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu	17800
İl plaka kodu	17
Resmî site Belediye Kaymakamlık

Lapseki (Yunanca: Λάμψακος, Lampsakos), Çanakkale ilinin Anadolu yakasında tarihi eskiye dayanan bir ilçesidir.

Lapseki-Gelibolu arasında düzenli feribot seferleri yapılmaktadır. İlçenin temel geçim kaynağı tarımdır. Lapseki kirazları ile ünlüdür ve her yıl Lapseki Kiraz Festivali düzenlenir. Lapseki devi" olarak tescil edilen "Premier Giant" çeşidi kirazların ve diğer kiraz cinslerinin ilçede ve bağlı belde ve köylerde yaygın olarak üretimi yapılmaktadır. Ayrıca şeftali tarımı da yaygındır. Umurbey beldesi şeftalisi ile meşhurdur. Lapsekispor adında bir spor kulübü vardır. Bölgesel Amatör ligde oynamaktadır.

İlçenin yüzölçümü 821 km²dir.^[2] Lapseki’ye bağlı 2 belde (Çardak, Umurbey) ve 40 köy bulunmaktadır. Lapseki ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 13 metredir.^[3] Deniz kıyısında bir ilçe olmasına rağmen 13 metre ortalama rakımın olması halk arasında “Yukarı Mahalle” diye tabir edilen Lapseki kalesinin yıkıntıları etrafındaki eski Lapsekideki yerleşimlerden kaynaklanmaktadır. İlçe merkezi Cumhuriyet, Gazi Süleyman Paşa ve Dalyan Mahallesi olmak üzere 3 mahalleden ibarettir. Halihazırda Lapseki çarşısı cumhuriyet ve Gazi süleyman paşa mahalleri arasında bölünmüş olup, Çanakkale-Bursa anayolu bu iki mahalleyi temel olarak birbirinden ayırmaktadır. Dalyan mahallesi ise daha çok yazlık ve sayfiye işlevi görmektedir. Ancak tüm seneyi Dalyan mahallesinde ikamet ederek geçiren vatandaşlar da vardır.

• • Lapseki adının kökeni**, kesin olarak bilinmemekle birlikte çeşitli rivayetlere dayanmaktadır. Bu rivayetlerden ilki, antik döneme uzanır. Buna göre, Lapseki’nin eski adı Pityausa olup, Helen göçleri öncesinde de bir yerleşim yeridir. Foçalı göçmenlerin bölgeye gelişi sırasında yerli halkın saldırısına uğradıkları, ancak kralın kızı Lampseke’nin araya girerek onları kurtardığı anlatılır. Bu olayın ardından göçmenlerin, minnettarlık göstergesi olarak kente Lampseke’nin adını verdiği ifade edilmektedir.

Bir diğer rivayet ise Evliya Çelebi’nin seyahatnamesine dayanmaktadır. Bu anlatıma göre, bölge incir ağaçlarıyla kaplı bir yamaç üzerinde kurulmuştur. Türkçede incir için kullanılan “löp” kelimesi ile “seki” (yamaç, teras) kelimelerinin birleşmesiyle “Löpseki” ifadesi ortaya çıkmış, zamanla bu ad “Lapseki”ye dönüşmüştür.

Bu iki farklı anlatım, Lapseki adının kökenine ilişkin hem tarihsel-mitolojik hem de dilbilimsel açıklamaları yansıtmaktadır. Ancak mevcut veriler, bu rivayetlerden hangisinin kesin olarak doğru olduğunu ortaya koymamaktadır.

• • Antik dönem tarihi**

Lapseki (antik adıyla *Lampsakos*), çok eski bir yerleşim olup Antik Çağ’da *Pityausa* adıyla bilinmekteydi. Kent, zamanla Foçalıların ve ardından Miletos kökenli kolonistlerin hâkimiyetine girmiştir. MÖ 7. yüzyılda Miletosluların Marmara ve Karadeniz kıyılarına yönelen koloni hareketleri sırasında Lampsakos da kolonileştirilmiş, stratejik konumu sayesinde bölgesel ticarette önemli bir merkez haline gelmiştir. Bu dönemde kentin özellikle şarap üretimiyle tanındığı ve I. Darius ile I. Serhas gibi Pers hükümdarlarına şarap gönderildiği belirtilmektedir.

Lampsakos, Çanakkale Boğazı’nın girişinde, Trakya ile Anadolu arasındaki geçiş güzergâhı üzerinde yer alması nedeniyle tarih boyunca stratejik önemini korumuştur. Bu konum, kentin sık sık istilalara uğramasına ve siyasi hâkimiyetin el değiştirmesine yol açmıştır. Pers egemenliği döneminde kent, satraplık sistemine bağlanmış ve vergi yükümlülüğü altına girmiştir. Perslerin bölgeden çekilmesinin ardından şehir, Yunan site devletlerinin etkisi altına girmiştir.

Peloponez Savaşı sırasında Lampsakos, Atina ve Sparta arasındaki mücadelede önemli bir rol oynamıştır. Kentin savunmasız olması nedeniyle Atinalılar tarafından kolayca ele geçirilmiş ve daha sonra tahkim edilerek boğazın kontrolü için bir üs haline getirilmiştir. Ancak Spartalı komutan Lysandros, bölgeye düzenlediği sefer sonucunda kenti ele geçirmiştir. Ardından gerçekleşen Aigospotamoi Muharebesi’nde Sparta’nın zafer kazanmasıyla Lampsakos uzun süre Spartalıların hâkimiyetinde kalmıştır.

Helenistik dönemde Lampsakos, önemini korumaya devam etmiştir. Büyük İskender’in Asya seferi sırasında kent çevresinden geçtiği ve bölgenin onun koruması altına girdiği bilinmektedir. Ayrıca antik Yunan filozofu Epikür’ün bir süre Lampsakos’ta bulunduğu ve burada bir felsefe çevresi oluşturduğu da tarihsel kaynaklarda yer almaktadır.

Büyük İskender'in ölümünden sonra; Makedonya Kralı V. Filippos, Yunanistan'ı hakimiyeti altına almaya çalışırken Selefkî İmparatoru III. Antiohos'da donanması ile Ege kıyılarını ve Çanakkale Boğazındaki, Lampsakos'u zapt etti. Lampsakoslular, Anadolu şehirleri içinde bir ilk olarak Roma'ya gönderdikleri heyetle kendilerinin kurtarılmalarını ve yardım edilmesini (M.Ö. 197) istediler. Roma ile Selevkoslular arasında yapılan savaş sonunda M.Ö. 188 yılında Apamea Kibatos, şehrinde barış antlaşması yapıldı. Lapseki ve Boğazlar Romalıların müttefiki Bergama Kralı Evmenes'in koruyuculuğuna bırakıldı. Sonraki dönemlerde Roma İmparatorluğu Anadolu üzerindeki hakimiyetini daha da arttırarak Bergama ve Bitinya Krallıklarını da ortadan kaldırdı ve böylece bölgede tek güç olarak kaldı. Lapseki de kesin olarak Roma hakimiyeti altına girdi.

Osmanlıların Rumeli’ye geçişi, tarih yazımında farklı şekillerde açıklanmaktadır. Bazı Batılı kaynaklara göre, Orhan Gazi, Bizans İmparatoru VI. İoannis Kantakuzenos’a yardım ederek Sırp ve Bulgar kuvvetlerine karşı başarı kazanmış, bunun karşılığında 1354 yılında Gelibolu yakınlarındaki Çimpe Kalesi Osmanlılara üs olarak verilmiştir. Bu görüşe göre Osmanlıların Rumeli’ye geçişi doğrudan fetih yoluyla değil, Bizans ile kurulan ittifak sonucunda gerçekleşmiştir.[1]

Osmanlı kronikleri ise olayı farklı şekilde aktarır. Aşıkpaşazade ve Hoca Sâdeddin Efendi gibi tarihçilere göre, Süleyman Paşa önderliğindeki Osmanlı kuvvetleri Marmara kıyısındaki Çardak bölgesinden sallar aracılığıyla Rumeli’ye geçmiş ve Çimpe Kalesi’ni ele geçirmiştir. Bu anlatım, geçişin askeri bir fetih olarak gerçekleştiğini vurgulamaktadır.[5]

15. yüzyılda bölge, Osmanlılar ile Venedik Cumhuriyeti arasında deniz hâkimiyeti mücadelesine sahne olmuştur. I. Mehmed döneminde, 1416 yılında Osmanlı donanması ile Venedik donanması arasında Marmara Denizi’nde önemli bir deniz savaşı gerçekleşmiştir. Osmanlı donanması komutanı Çalı Bey’in hayatını kaybettiği bu çatışmanın ardından, Venedik kuvvetleri bölgeye yeniden saldırı girişiminde bulunmuş ancak Osmanlı kara kuvvetlerinin direnci nedeniyle başarılı olamamıştır.[5]

Bu gelişmelerin ardından Gelibolu, Osmanlı Devleti açısından askeri ve ticari bakımdan giderek daha önemli bir merkez haline gelmiştir. Özellikle Yıldırım Bayezid döneminde boğaz savunmasının burada örgütlenmesi ve daha sonra Kaptan Paşa eyaletinin kurulmasıyla, bölgedeki stratejik ağırlık büyük ölçüde Gelibolu’ya kaymıştır.

1. 1. Kaynakça

1. Halil İnalcık, *Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu*. 2. Colin Imber, *The Ottoman Empire, 1300–1650*. 3. Aşıkpaşazade, *Tevârîh-i Âl-i Osman*. 4. Hoca Sâdeddin Efendi, *Tâcü’t-Tevârîh*. 5. Çanakkale ve Lapseki yerel tarih metinleri.

Klasik Osmanlı döneminde (15.–17. yüzyıllar), Lapseki çevresi tarım ve küçük ölçekli ticaret faaliyetleriyle öne çıkmıştır. Boğaz hattında yer alması nedeniyle, askeri sevkiyat ve geçişlerde destekleyici bir nokta işlevi görmüştür. Bununla birlikte bölge, büyük askeri ve idari merkezlerin gölgesinde kalmış; ekonomik gelişimi daha sınırlı düzeyde gerçekleşmiştir. 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun idari ve ekonomik dönüşüm süreçleri Lapseki’yi de etkilemiştir. Bu dönemde yerel ticaret ağları gelişmiş, tarımsal üretim artmış ve kıyı yerleşimlerinin önemi yeniden belirgin hale gelmiştir. Tanzimat reformlarıyla birlikte taşra idaresinde yapılan düzenlemeler, Lapseki’nin idari yapısını da etkilemiş; kaza statüsündeki yerleşimlerin merkezi otorite ile ilişkisi güçlendirilmiştir. Bu yüzyılda Çanakkale Boğazı’nın uluslararası ticaret ve deniz ulaşımı açısından önem kazanması, Lapseki’nin dolaylı olarak ekonomik canlılık kazanmasına katkı sağlamıştır. Bununla birlikte, bölgedeki ana askeri ve ticari merkez olma rolü büyük ölçüde Gelibolu ve Çanakkale şehirlerinde yoğunlaşmaya devam etmiştir. Osmanlı’nın son dönemlerinde (19. yüzyıl sonu – 20. yüzyıl başı), Lapseki, küçük ölçekli bir sahil yerleşimi olarak varlığını sürdürmüş; tarım, balıkçılık ve yerel ticaret temel geçim kaynakları olmuştur. Bölge, özellikle Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi’nin hemen karşı kıyısında bulunması nedeniyle stratejik açıdan önem taşımış, ancak doğrudan büyük çaplı çatışmalara sahne olmamıştır.

Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu ve Klasik Çağ. Suraiya Faroqhi, Osmanlı’da Kentler ve Kentliler. Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Erik Jan Zürcher, Modernleşen Türkiye’nin Tarihi. Çanakkale ve Boğazlar bölgesi üzerine yerel tarih çalışmaları.

1611 ve 1682 yılları arasında yaşamış olan Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde Osmanlı dönemindeki Lapseki'yi söyle anlatmaktadır:

"Deniz kenarında olup hakimi vardır. 150 akçelik kazadır. Halkı Rum ve Ermeni'dir. 1300 adet bağlı bahçeli, kiremit örtülü yan yana evleri vardır. Bir camii, hanları ve bir hamamı vardır. Çarşısı çok az olsa da bağ ve bahçeleri çoktur. Karpuzu, üzüm turşusu, bulaması ve sırası ünlüdür."

Bu yüzyılda Lapseki'de Yeniçeri serdarı, sipahi, kethüda yeri, subaşı, bacdarı ve muhtesibi vardı. Âyan'ı azdı. Şemseddin Sami'nin 1889'da yayımlanan Kamûs-ül Âlâm'ında Lapseki için şu bilgiler verilmektedir:

"Biga bağımsız mutasarrıflığına bağlı sancak(ilçe merkezi) bir kasabadır. Bu ilçe öteden beri bağ ve bahçeleri ile, dolayısıyla şarabı ile de ünlüdür. Başlıca Ürünleri: Buğday, arpa, yulaf, mısır, çavdar, susam, nohut, bakla, anason, zeytin, ceviz ve kestanedir. Hayvan türünden mal varlığı: 44.000 koyun ve keçi, 4.000 sığır, 5.300 eşek, 250 deve, 120 beygirdir. Tüm ilçe ve köylerinde; 40 mescit ve cami, 36 okul, 5 medrese, 2 kilise,165 dükkân ve mağaza, 8 hamam, 25 fırın, 1 un fabrikası, 4 dalyan ve 128 çeşmesi vardır"

I. Dünya Savaşı'nda Lapseki

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çanakkale Savaşı tüm şiddetiyle sürerken Lapseki'nin savaş menzili dışında kalması ve stratejik bir konumunun olmayışından ötürü fazla tahribat görmemiş ve bilfiil savaşın içinde olmamıştır. Bu savaş boyunca Lapseki bir idari lojistik merkez olarak üzerine düsen görevi yerine getirmiştir. 2 Mayıs 1915 yılında içinde Mondros ateşkes antlaşmasının da imzalandığı İngiliz Agamemnon savaş gemisiyle Monica adlı balon gemisi, Saroz körfezine girerek Gelibolu ilçe merkezini bombalamışlar ve bu bombardımanda ordu karargâhı isabet almış, ilçede bir cami yanmış, bir han ve bazı evler yıkılmış, halktan yaralananlar olmuştur. Bu durumda halk şehri terk etmeye başlamış, bu arada da 5. ordu karargâhının yerinin değiştirilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Gelibolu'da bulunan Ordu Menzil müfettişliği bu sûretle Lapseki'ye taşınmıştır. Ayrıca Gelibolu'daki erzak ve cephane depoları da Lapseki'ye nakledilmiştir. Bu arada Gelibolu'da bulunan askerî hastane Tekirdağ'a taşınmış ve ayrıca Lapseki'de 300 yataklı bir hastane kurulmuştur. Lapseki Harp Hastanesi şehitliği, bugün Lapseki otogarının hemen yanında yer almaktadır. Savaş sırasında değişik yerlerde yem ve gıda ambarları kurulmuş ve 23 Temmuz 1915 tarihi itibarıyla Lapseki ambarlarında askerlerin ihtiyacı için 8,5 ton ekmeklik un, 36 ton çeşitli erzak ve 8 ton hayvan yemi stoklanmıştır. 1914 yılında başlayan savaş sonucu kurulan menzil hastanelerine ilaveten Çanakkale muharebelerinin başlamasıyla bölgede iki hayvan hastanesi teşkil edilmiştir. Bu hastanelerden birisi Gelibolu'nun 8 km güneyinde Münip Bey çiftliğinde, diğeri ise Anadolu tarafında Çanakkale-Lapseki yolu üzerinde Suluca köyünde idi. Bu hizmetler yapılırken ayrıca 5. ordu menzil müfettişliği bünyesinde Lapseki'de iskele komutanlığı ile bir hizmet bölüğü de görev yapmakta idi.

Kurtuluş Savaşı'nda Lapseki

[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Dünya Savaşı'nda kendi topraklarında ve diğer cephelerde çarpışan Türk orduları 30 Ekim 1918'de Mondros Ateşkesi'ni imzalamak zorunda kalmıştı. Bu antlaşmanın kendilerine verdiği yetkilere dayanarak işgal devletleri Anadolu'nun değişik noktalarına asker çıkarmaya ve gerekli gördükleri stratejik konumda olan yerleri işgal etmeye başlamışlardır. Boğazlar da işgalde ele geçen yerler arasında kalmıştı. Lapseki, Yunanların işgal yürüyüşleri sırasında 22 Haziran 1920′de toplu saldırıya geçen Yunanlar tarafından ele geçirildi. Bu sırada Trakya Bölgesi'nde Kuvâ-yi Milliye teşkilatı tam örgütlenmemişti. Biga ve Lapseki dolaylarında da yeterli bir teşkilat yoktu. Amaç, Fransızların kontrolündeki Gelibolu Akbaş İskelesi depolarında bulunan silah cephane ve mühimmatı Lapseki yoluyla, Kuva-yi Milliye Birliklerine göndermekti. Bu mühimmat, Fransızlardan kaçırılmak suretiyle gönderilmiştir. Olaydan haberdar olup Lapseki'ye gelen Fransız harp gemisinin olayın önüne geçmek uğruna çabaları boşa gitmiş, sadece mühimmatın kaçırılması sırasında esir alınarak Lapseki'ye getirilmiş olan 20 kişilik Fransız müfrezesi Kuvâ-yi Milliye birliklerinden teslim alınmıştır. İçinde bulunulan olağanüstü koşullar nedeniyle elde edilen bu başarının önemi çok büyüktür.^[4]

1957 den bugüne mahalli idareler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye başkanları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim	İsim	Parti
1957	Süleyman Ekim		Demokrat Parti
1963	Mustafa Gür		Adalet Partisi
1968	Halil Teoman		Bağımsız
1973
1977	Zekiye Gülsen		Adalet Partisi
1984	Şerafettin Teoman		Anavatan Partisi
1989	Merdan Çokgünlü		Doğru Yol Partisi
1994	Gani Mehmet Ekim		Anavatan Partisi
1999	Yaşar İnan		Doğru Yol Partisi
2004	Kamil Özer		Adalet ve Kalkınma Partisi
2009	Gani Mehmet Ekim		Milliyetçi Hareket Partisi
2014	Eyüp Yılmaz		Adalet ve Kalkınma Partisi
2019
2024	Atilla Öztürk		İYİ Parti

Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı gibi genelde sağ seçmen ağırlıklı bir ilçedir.

Lapseki Roman Kültürü

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lapseki’de Roman kültürü, tarihsel olarak Osmanlı dönemi’ne kadar uzanan bir geçmişe sahip olup, ilçenin sosyal ve kültürel yapısının önemli bir parçasını oluşturur. Roman toplulukları, genellikle belirli mahallelerde yoğunlaşarak güçlü akrabalık bağları ve dayanışma temelli bir sosyal yapı sürdürür. Bu mahalle yapısı, kültürel değerlerin kuşaktan kuşağa aktarılmasında önemli rol oynar.

Kültürün en belirgin unsuru müziktir. Klarnet, darbuka ve benzeri enstrümanlar eşliğinde icra edilen Roman müziği, düğünler ve toplu etkinliklerde merkezi bir yer tutar. Müzik ve dans, yalnızca eğlence değil, aynı zamanda toplumsal birlikteliği güçlendiren bir araç olarak işlev görür. Özellikle Dünya Romanlar Günü gibi etkinlikler, Roman kültürünün kamusal alanda görünür hale geldiği önemli organizasyonlardır.

Günümüzde Lapseki’de Roman kültürü, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının katkılarıyla korunmakta ve tanıtılmaktadır. Kültürel etkinlikler ve festivaller aracılığıyla sürdürülen bu miras, ilçenin kültürel çeşitliliğine katkı sunmaya devam etmektedir.

Eğitim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lapseki’de birçok ilk ve orta dereceli okullar faaliyettedir. 25 Eylül ilkokulu, Plevne Ortaokulu, Lapseki Erol Çarmıklı Anadolu Lisesi, Lapseki İmam Hatip Ortaokulu bulunmaktadır. Ayrıca Çanakkale 18 Mart Üniversitesine bağlı Lapseki Meslek Yüksek Okulu yerleşkesi yer almaktadır.

Naklava Geleneği

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ramazan ayı arifesi, yani ilk teravih gecesi Ramazan ayını karşılamak üzere akşam ezanından sonra, çocuklar evleri ziyaret ederek, aşağıdaki deyişini hep bir ağızdan söyleyerek evlerden çerez, şeker, çikolata gibi hediyeler toplarlar. Buna “Naklavaya Çıkma” denir. Amacı, Ramazan Ayı'nı coşkuyla karşılamaktır. Günümüze kadar ulaşmış bir gelenektir.

Oy naklava naklava,

şimdi çıktı baklava,

Baklavanın içi yok,

sarı kızın saçı yok,

Verecekseniz veriniz,

yüreğimizi üzmeyiniz.

Hanım abla geliyor,

koz dibine iniyor,

Kozlar bize geliyor.

Hıdırellez

[değiştir | kaynağı değiştir]

Hıdırellez Şenlikleri, 6 Mayıs'ı takip eden ilk Pazar günü yapılmaktadır. Hıdırellez gününden bir gün önce, akşam ezanından sonra, bir gülün dibine; ev, araba, okul ve bebek dilekleriyle ilgili resimler çizilir. Aynı şekilde 6 Mayıs günü, sabah güneş doğmadan önce, deniz kenarında kum üzerine bu tür dilek resimleri çizilir. Hızır (a.s)'ın hürmetine Tanrının bu istekleri kabul edeceğine inanılır. Hıdırellez akşamı ise büyük bir ateş yakılarak üzerinden atlanır. Burada ise bir yıl boyunca her türlü dert ve hastalıktan korunulacağına inanılır. Hıdırellez günü yüzük atma adı verilen bir eğlencede yapılmaktadır.^[5] === Kabotaj Bayramı=== Her yıl 1 Temmuzda yağlı direk yarışmaları düzenlenmekte, kazananlara ödüller verilmektedir.

Etkinlikler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiraz Festivali

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lapseki'nin en önemli tarım ürünü olan Kiraz'ın tanıtımının yapıldığı festivaldir. Haziran ayında gerçekleştirilir. Festival etkinlikleri kapsamında stantlar açılır, konser gecesi düzenlenir. Konser gecesinde en iyi kiraz yarışması çiftçilerin yetiştirdikleri kirazlar arasından yapilir. Kazanana para ödülü verilir.

Plaj Voleybolu Turnuvası

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lapseki ilçesi Türkiye'nin en eski plaj voleybolu turnuvasına ev sahipliği yapmaktadır. Yerli ve yabancı birçok millî sporcunun katıldığı bu turnuva Türkiye'nin en prestijli plaj voleybolu turnuvaları arasında gösterilmektedir. Her yıl gerçekleştirilmektedir.

Tarihi ve Geleneksel Çardak Panayırı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihi ve Geleneksel Çardak Panayırı, 22 Ağustos'ta başlayıp 26 Ağustos'a kadar devam etmektedir. Çok sayıda esnafın ve bölge halkının yoğun ilgi gösterdiği bölgenin en büyük panayırlarından birisidir. 600 yıli aşkın mazisi olan her yıl düzenlenen geleneksel bir panayirdir. tarihi 14. yüzyıla dayanan Çardak beldesi panayırı hâlâ oldukca popülerdir. Özellikle Çardak panayırının son günündeki yağlı güreşler turistlerin ve sporseverlerin ilgisini çekmektedir .

Gezilecek yerler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lavanta Bahçesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Son yillarda faaliyete geçen lavanta bahçesi turistlerin ve dogaseverlerin ilgisini cezbetmektedir.

İki Alatlı Tepesi ve Şehitliği

[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe merkezinin güneybatısında, yaklaşık 1 km mesafede, aynı isimle anılan tepe üzerinde bulunan mezar alanıdır. Yukarıda "Osmanlı İmparatorluğu Dönemi" başlığı altında yer alan rivayete konu olan mezarlara ev sahipliği yapan alan, yakın zamanda restore edilmiş olup,^[6] meyve bahçeleri arasında Çanakkale Boğazına hakim bir tepede yer alması nedeniyle de ilgi görmektedir.

Çardak Kum Adası

[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçeye 4 km mesafedeki Çardak beldesinde yer alan doğal kum adacığı ve lagün oluşumudur. Çardak kıyı şeridine 10-100 metre mesafede yer alan ve ağırlıklı olarak iğde ağaçları ile kaplı olan ada, beldeye bir köprü ile bağlı olup, yaz aylarında popüler bir plaj olarak hizmet vermektedir. Yaklaşık 0,23 km² alana sahip olan adacık, ilginç doğal yapısı nedeniyle efsanelere konu olmuştur. Rivayete göre, yukarıda "Türklerin Rumeli'ye Geçişi" başlığı altında özetlenen tarihi olaylar esnasında, Rumeli'ye sal ile geçiş yapan gazilerin sallarına almadıkları Kızıl Deli Sultan ismindeki bir zat, salın hareketinden sonra eteğine kum alarak denize saçar, saçılan kumlar adacıklar oluşturur. Kızıl Deli Sultan da, bu adacıklar üzerinden boğazı aşarak Gelibolu'ya doğru yürümeye başlar. Hayret içinde kalan askerler, bir yandan Çardak-Gelibolu arasının kum setiyle kapanacağını düşünür, bir yandan da Kızıl Deli Sultan'dan çekindiklerinden geri dönerek onu da sallarına alırlar ve sonrasında birlikte Gelibolu'daki Çimpe Kalesini ele geçirirler.^[7]

Camiler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Gazi Süleyman Paşa Camii, Lapseki merkezde yer alan kiliseden dönme camidir. Şu anda Lapseki’nin merkez camii olarak faaliyettedir. Camiye ismini veren Süleyman Paşa Osmanlı ordusunda Trakya’da fetihler yapan komutan olan Süleyman Paşa ile aynı kişidir. Gazi Yakup Bey Camii ise İlçeye 4 km mesafedeki Çardak beldesinde yer alan camii ve külliyedir. 15. yüzyılda, Abdullah bin Hacı Yakup Bey tarafından yaptırılan camii, iki dizi tuğla ve moloz taştan inşa edilmiştir. reveklı bölümdeki sütun ve başlıkları çevredeki antik yerleşimlere ait kalıntılardan getirilmiştir. Erken dönem Osmanlı mimarisinin güzel bir örneğidir. Kubbesi sağırdır, oldukça yüksek olup, sekiz köşeli kasanak üzerinde oturmaktadır. Minaresi gerçekten orijinaldir. Minare kapısı revaklı bölümün içindedir. İç süslemesi son döneme aittir.^[8]

Lapseki Sahili

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lapseki Kordon olarak da bilinir. Lapseki Küçük Sanayi Sitesinin altından Millet bahçesine oradan iskeleye,İskeleden Dalyan Mahallesi'ne kadar bir yürüyüş yoluyla bağlanır. Bu yürüyüş yolunun uzunluğu takriben 5 km dir. Lapseki'de gezilecek yerlerin başında gelir. İzmir'de kordon bir çekim merkezi olduğu gibi burası da Lapseki açısından önemli bir alandır. Lapseki'nin vitrini olma özelliği taşımaktadır. Lapseki Feribot iskelesi ve Lapseki Otogarı sahilde bulunmaktadır. Çay bahçeleri ve kafeler eskiden beri sahilde yer alır. Hükûmet konağı ve birçok resmi daire sahilde yer alır. Sahilde ayrıca İskele Mescidi isimli bir cami bulunmaktadır. Mimarisi İstanbul Ortaköy camiinden esinlenerek inşa edilmiştir. Buraya kadar Doğu tarafıdır sahilin. Son yıllarda Batı sahili de canlanmıştır ve yerel halk arasında Yeni Kordon olarak tabir edilir. Yeni Kordon a inşa edilen Lapseki Millet Bahçesi 2023 yılında faaliyete geçmiştir. Millet bahçesi civarına Gençlik Spor İlçe Müdürlüğü binası ve Lapseki Gençlik Merkezi yapılmıştır. Son yıllarda uzatılan ve düzenlenen Batı sahili Lapseki’nin Çanakkale çıkışına kadar devam etmektedir. Doğu sahilinde eskiden beri gelen kafeler ve çay bahçelerinin yanında, Millet Bahçesinin yapılması ile birlikte Batı Sahili günümüzde daha canlı ve popülerdir. Belediye sosyal tesisleri 3 ve yeni kütüphane gibi daha resmi sosyalleşme mekanlarının yanında Yeni Kordon (Batı Sahili) nde son yıllarda birçok yeni kafe ve mekan açılmıştır.

Pegasus Heykeli

[değiştir | kaynağı değiştir]

Adını Lapseki'nin tarihteki isminden alan heykel 25 Mart 2012 tarihinde feribotların yanaştığı İskele Meydanı'na yerleştirilmiştir. Sadece Lapseki'nin değil aynı zamanda Çanakkale ilinin de simgelerinden birisi olan heykel ilçeye gelen ziyaretçiler tarafından da yoğun ilgi görmektedir. Lapseki'den geçmekte olan birçok kişi bu heykelin önünde fotoğraf çektirmektedir. Heykel 5,5 metre uzunluğunda olup bir kaide üzerine yerleştirilmiştir. Dünyada ilk defa adına para basılan şehir olma özelliği taşıyan Lapseki'ye ait sikkelerin üzerinde Pegasus figürü bulunması nedeniyle bu heykelin yapımına karar verilmiştir.

=== Kent dokusu ve yakın dönem değişiklikleri

=

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lapseki’de 21. yüzyılın başlarından itibaren kentsel düzenlemeler kapsamında çeşitli mekânsal değişiklikler gerçekleştirilmiştir. 2019 yılında belediye yönetiminin değişmesinin ardından, ilçe merkezinde yer alan bazı peyzaj unsurlarında dönüşümler yapılmış; daha önce bulunan şelale yapısı kaldırılmış, ancak deniz kızı ve Pegasus figürleri korunmuştur.

İskele Meydanı olarak bilinen alan, yapılan düzenlemeler sonucunda kaldırılarak tek yönlü trafik sistemine dahil edilmiştir. Bu değişiklikle birlikte feribot giriş ve çıkışlarının daha düzenli hale getirilmesi amaçlanmıştır. Aynı dönemde, eski Pazar Meydanı olarak bilinen alanın açık otopark olarak kullanımı yaygınlaşmıştır.

Çarşı içi ve sosyal yaşam

İlçe merkezinde “çarşı içi” olarak adlandırılan bölge, Lapseki’nin geleneksel ticaret ve sosyal yaşam alanlarından biri olmayı sürdürmektedir. Bu bölgede çeşitli ticari işletmeler, berberler ve kıraathaneler yer almakta olup, yerel ekonomik ve sosyal hareketlilik devam etmektedir. Ayrıca farklı siyasi partilere ait ilçe teşkilatlarının binaları da bu bölgede bulunmaktadır.

Geçmişte kapalı pazar alanı inşa edilmeden önce haftalık pazarlar ve çeşitli resmi törenler, bu bölgede bulunan eski Pazar Meydanı’nda düzenlenmekteydi. Günümüzde ise resmi törenler genellikle hükûmet konağı çevresinde gerçekleştirilmektedir.

Tarihî alanlar ve yerleşim dokusu

Çarşı içi bölgesi, eski yerleşim dokusunu kısmen koruması nedeniyle tarihsel bir görünüm sergilemektedir. Bu alan, yerel halk arasında geçmişteki Lapseki yaşamına dair izler taşıyan bir merkez olarak değerlendirilmektedir. Bölgedeki önemli sosyal alanlardan biri olan Çınaraltı, özellikle orta yaş ve üzeri nüfusun bir araya geldiği, kıraathanelerin yoğunlaştığı bir buluşma noktasıdır.

Çınaraltı çevresinde tarihî Gazi Süleyman Paşa Camii ve Lapseki Hamamı gibi yapılar yer almaktadır. Bu yapıların bulunduğu alan, ilçenin tarihî ve kültürel sürekliliğini yansıtan unsurlar arasında sayılmaktadır.

Daha yüksek kesimlerde yer alan ve “Yukarı Mahalle” olarak adlandırılan bölgede ise geleneksel Lapseki evleri ve eski yerleşim kalıntıları bulunmaktadır. Bu alanlarda geçmiş dönemlere ait mimari izler ve bazı kale kalıntıları gözlemlenebilmektedir.

1915 Çanakkale Köprüsü

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: 1915 Çanakkale Köprüsü

3 Mart 2016 tarihinde dönemin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı olan Binali Yıldırım tarafından köprünün adının 1915 Çanakkale Köprüsü olacağı, kuleler arası açıklığın Cumhuriyet'in 100. yılına uygun olarak 2023 metre olacağı ve 2023 senesine kadar tamamlanarak hizmete gireceğini açıklamıştı. Çanakkale 1915 Köprüsü'nün temeli 18 Mart 2017 tarihinde Başbakan Binali Yıldırım, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan, Kore Altyapı ve Ulaştırma Bakanı Ho-In Kang ve Çanakkale Milletvekili Bülent Turan'ın da katıldığı törenle Lapseki'de atıldı.^[9]

1915 Çanakkale Köprüsü'nün geçiş ücreti otomobiller için 15 euro+KDV, yapılacak olan otoyolda ise geçiş ücreti kilometre başına 5 sent olarak planlanmıştı.^[10] Ancak 2026 yılına baktığımızda köprü geçiş ücretlerinin otomobiller için 20 Euro civarı olduğu görülmektedir.

Malkara-Çanakkale Otoyolu'nun bir parçası olan köprü, 18 Mart 2022'de hizmete girdi. Bu sayede Lapseki’den İstanbul’a seyahat süresi arabayla 2.5 saate düşmüştür. Otobanda Gelibolu, Keşan ve Malkara çıkışları bulunmaktadır. İlçeden İstanbul’a ulaşım için önemli bir pratiklik ve hız kazandırmıştır.

Resimler

[değiştir | kaynağı değiştir]

• 
• 
• 
• 
• 
• 

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]

1. ^ "Kaymakam Emre ÖZTÜRK". 29 Ağustos 2022. 3 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2025. 
2. ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. 
3. ^ "Lapseki Haritası Lapseki Nerede". www.haritatr.com. Erişim tarihi: 6 Ocak 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
4. ^ [1] 6 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. T.C. Lapseki Belediyesi - Lapseki Rehberi
5. ^ [2] 3 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. T.C. Lapseki Belediyesi - Lapseki Rehberi
6. ^ IHA. "Lapseki'de İki Alatlı Türbeleri Gün Yüzüne Çıktı". Hürriyet. 28 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2021. 
7. ^ Celal TUNA. Pityussa Lampsakos Lapseki. Altan Basım. s. 240. 
8. ^ Celal TUNA. Pityussa Lampsakos Lapseki. Altan Basım. s. 242. 
9. ^ [3] 26 Eylül 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 1915 Çanakkale Köprüsü Temeli Atıldı
10. ^ [4] 17 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 1915 Çanakkale Köprüsü