Devrekani

Devrekani
İlçe
Karayazıcılar Köyü
Devrekani ilçesinin Kastamonu'daki konumu
İlçe sınırları haritası
Ülke	Türkiye
İl	Kastamonu
Coğrafi bölge	Karadeniz Bölgesi
Köy sayısı	54
İdare
• Kaymakam	Hüseyin Çamkerten
• Belediye başkanı	Engin Altıkulaç (AK Parti)
Yüzölçümü
• Toplam	715 km²
Rakım	1.082 m
Nüfus  (2018)
• Toplam	13.482
• Kır	6,197
• Şehir	6.144
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
ISO 3166 kodu	TR-37
Posta kodu	37700
İl alan kodu	366
İl plaka kodu	37
Resmî site Belediye Kaymakamlık

Devrekani, Kastamonu ilinin bir ilçesidir. İlçe merkezinin nüfusu 2024 itibarıyla 13.668'dir.

Devrekani isminin, İsfendiyaroğulları zamanında bu yörenin geçici konaklama amacı ile han olarak kullanılmasından ve “Devlethanı” olarak isimlendirilmesinden doğduğu iddia edilmektedir. Devlethanı zaman içinde “Devrekani” ye dönüşmüştür.

Anadolu Selçuklularına tabii Çobanoğulları döneminde Devrekani yöresi Bizans beyleri ile çatışmalara sahne olmuştur. Saltuknâmede belirtildiği üzere üç evreden oluşan Devrekani Muharebeleri sonucunda bölge fethedilmiştir. Fetih sonrası bölgeye birçok Türk aşireti yerleşmeye başlamıştır. Çobanoğulları ve 1309 yılından itibaren Candaroğulları hakimiyetine giren bölge 1461 yılında Osmanlı hakimiyetine katılmıştır. Candaroğulları döneminde yerleşim ihya edilmeye başlanmışsa da uzun yıllar küçük bir yerleşim hüviyetini sürdürmüştür.^[3]

1487 yılı tahririnde Kastamonu sancağının Devrekani nahiyesine bağlı 242 köy ve 4 mezraa (Balcı Resül, Derunlu Ovası, Kofraz, Olukçuk), 1530 tahririnde kazaya bağlı 128 köy ve 1582 tahririnde kazaya bağlı 76 köy ve 2 mezra bulunmaktadır. 1487 yılı tahririne göre kaza genelinde 5.311 hane (evli erkek reisi olan) ve 1.172 mücerred (yetişkin bekar erkek), 1582 yılı tahririnde de 6.230 hane ve 2.100 mücerred kaydedilmiştir. 1487 yılında Devrekani yerleşim Cami Mahallesi (40 hane ve 4 mücerred) ve Pazarcık Mahallesi (28 hane ve 4 mücerred) olmak üzere iki mahalleden oluşmakta olup yerleşimde toplamda 68 hane ve 8 mücerred bulunmaktadır. Kanuni Döneminde yerleşimde dini yapı olarak; 2 cami, 17 mescid, 2 medaris (medrese), 8 zaviye ve 1 tekke bulunmaktadır.^[4] Kastamonu Valisi Mehmet Reşid Paşa'nın 1914 yılı Vilayet Gezisi Raporuna göre 1913 yılında yaşanan yangında çarşısının yandığı anlaşılmaktadır. Rapora göre 1914 yılında Devrekani nahiyesinin 42 köyü bulunmakta olup nahiyede toplam 11.383 kişi yaşamaktadır.^[5]

Atatürk, Şapka İnkılabı dolayısıyla 1925 yılında Kastamonu ve çevresini ziyareti sırasında 28 Ağustos 1925 tarihinde Devrekani ilçesine gelerek Kurukavak Mahallesi'ndeki Müftüoğlu Mehmet Bey'in çiftliğinde misafir kalmıştır. Bu nedenle her yıl 28 Ağustos günü Atatürk'ün Devrekani'ye Gelişi Kültür ve Sanat Haftası olarak törenlerle kutlanmaktadır. Devrekani, 1944 yılında kabul edilen yasa ile ilçe olmuştur.

Devrekâni ilçesi, Batı Karadeniz Bölgesinde Kastamonu sınırları içinde; doğuda Taşköprü, batıda Seydiler ve Küre, kuzeyde İnebolu, Bozkurt ve Çatalzeytin ile komşudur. Devrekani'de bir suni baraj gölü, bir baraj gölü ve iki gölet bulunmaktadır. Söz konusu baraj ve göletler tamamen sulama amaçlı olup, ördek ve angut türleri ile sazan, aynalı sazan, tatlı su levrekli, ak balık ve nadir de olsa turna balığı bulunmaktadır. Başakpınar ve Kınık Köyü sınırları içerisinden doğan Devrekani Çayı ilçenin en önemli akarsuyudur.

İlçenin yüzölçümü 715 km²dir.^[6] Devrekani ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.082 metredir.^[7]

Devrekani'de arazinin büyük bir kısmı 2. ve 3. zamanda oluşmuştur. Ancak bunun yanında Kuaterner (Birinci zaman) yaşlı sahalar vardır. İlçe merkezinin kuzeyinden itibaren Devrekâni Çayı boyunca kumlu, milli, şistli yeni alüvyonlar doğu-batı doğrultusunda geniş sahalar kaplamaktadır. Devrekâni düzlüğü ve büyük vadi tabanları muhtelif yerlerde ve değişik kalınlıklarda çakıl, kum, şist gibi akarsu tortuları ile örtülmüştür.

İlçenin kuzeyinde İsfendiyar (Küre) dağlarının yüksek kısımlarının oluşturduğu dağlık sahalar ve yüksek plato sahaları bulunur. Buralarda yükselti 1251–1581 m arasında değişmektedir. İlçe sınırları içerisinde Kastamonu-Devrekâni arasında 1200 metre rakımlı Oyrak Geçidi, 1985 metre rakımlı Yaralıgöz Geçidi, 1770 metre rakımlı Göynük, 1492 metre rakımlı Görve ve 1330 metre rakımlı Bebek Dağları vardır.

Batı Karadeniz Bölgesinde yer alan Devrekâni'de, kıyıdan itibaren yükselen İsfendiyar (Küre) Dağları nedeniyle karasal iklim ile Karadeniz iklimlerinin özelliklerini barındıran bir iklim hüküm sürmektedir. Yaz ayları sıcak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçer. Gece ve gündüz arası ısı farkı 25 °C derecedir. İlçe genellikle dağlık ve ormanlık bir yapıya sahiptir. İlçe alanının %53'lük kısmını tarım alanları, %22'lik kısmını da orman alanı oluşturmaktadır. Doğal bitki örtüsünü genelde çam ve meşe ağaçları teşkil etmektedir.

Seçim	İsim	Parti
1880	Kulaksızoğlu Mehmet Ali Ağa	Bilinmiyor
1912-1917	Kulaksızoğlu Mehmet Efendi
1917-1928	Müftüoğlu Mehmet Bey
1928-1935	Silahşöroğlu Hüseyin Efendi
1935-1940	Karagözoğlu Mustafa Bey
1940-1943	Yunus Kulaksızoğlu
1946	Mehmet Nuri Keskin
1950
1955
1960-1963	Mustafa Yeni
1963-1964	Mehmet Kitiroğlu
1963	Hasan Şen		Bağımsız
1968	Süleyman Demirbilek
1973
1977	Cemal Türkmen		Cumhuriyet Halk Partisi
1984	Yüksel Topkaraoğlu		Anavatan Partisi
1989			Sosyaldemokrat Halkçı Parti
1994	Hidayet İlgen		Anavatan Partisi
1999	Osman Kocadelioğlu		Doğru Yol Partisi
2004	Mümtaz Aliustaoğlu		Adalet ve Kalkınma Partisi
2009
2014			Bağımsız
2019	Engin Altıkulaç		Adalet ve Kalkınma Partisi
2024
Kaynak:[8]

Sıra	İsim	Görev yılları
1	Orhan Pirler	1956 - 1958
2	M. Mahir Şellaki	1958
3	Mustafa Yeni	1960 - 1961
4	Faik Kale	1961 - 1962
5	Güner Orbay	1963
6	Dinçer Günday	1964 - 1967
7	Kemal Bozbay	1968 - 1970
8	Özer Turay	1970 - 1974
9	Zülkamin Öztürk	1974
10	M. Esat Güçhan	1974 - 1977
11	Ruhi Kalan	1978 - 1979
12	Levent Günçal	1980
13	Ahmet Nevruz	1980 - 1981
14	Muammer Yaşar Özgül	1981 - 1982
15	İdris Naim Şahin	1982 - 1983
16	Murat Kocabaş	1983 - 1984
17	İdris Naim Şahin	1984
18	Abdurahman Koçoğlu	1984 - 1985
19	Fahri Yücel	1985 - 1987
20	Murat Taş	1987 - 1990
21	Namık Demir	1990 - 1992
22	İbrahim Hayrullah Sun	1993 - 1995
23	Gazi Levent Kurtoğlu	1995 - 1997
24	İlhami Aktaş	1997 - 1999
25	Halil Serdar Cevheroğlu	1999 - 2001
26	Kadir Sertel Otcu	2001 - 2005
27	Mustafa Sarıkaya	2005 - 2007
28	Turan Erdoğan	2007 - 2010
29	Osman Bilici	2010
30	Mustafa Doruk	2011
31	Hakkı Başhan
32	Serdar Kaya	2011 - 2014
33	Ercan Erkol	2014 - 2015
34	Ekrem Çeçen	2015 - 2017
35	Ahmed Çelik	2017 - 2018
36	Recep Gündüz	2018
37	Samet Serin	2018 - 2019
38	Yücel Erdem	2019 - 2021
39	Ahmet Coşkun	2021 - 2023
40	Hüseyin Çamkerten	2023 - günümüz
Kaynak:[9]

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
1945[10]	18.757	1.203	17.554
1950[11]	18.177	1.214	16.963
1955[12]	20.715	1.381	19.334
1960[13]	23.272	1.641	21.631
1965[14]	22.855	2.158	20.697
1970[15]	22.236	3.168	19.068
1975[16]	21.785	4.014	17.771
1980[17]	23.346	4.868	18.478
1985[18]	24.751	5.624	19.127
1990[19][a]	16.045	5.137	10.908
2000[20]	15.855	6.174	9.681
2007[21]	13.742	5.603	8.139
2008[22]	13.786	5.601	8.185
2009[23]	13.435	5.456	7.979
2010[24]	13.232	5.445	7.787
2011[25]	13.267	5.569	7.698
2012[26]	12.906	5.465	7.441
2013[27]	13.042	5.377	7.665
2014[28]	12.728	5.471	7.257
2015[29]	12.386	5.371	7.015
2016[29]	12.165	5.260	6.905
2017[29]	12.027	5.210	6.817
2018[29]	13.482	5.215	8.267
2019[29]	12.658	5.841	6.817
2020[29]	12.341	6.144	6.197

Kınık (Kastamonu)

1990 yılında bir grup Hitit madeni kabı Kastamonu ili, Devrekâni ilçesi, Kınık Köyü yakınlarındaki Delibeyoğlu Sırtı'nda bulunmuştur. Bunun üzerine 1994 yılında burada kurtarma kazıları başlatılmıştır (Resim 1). Kazılar, Ankara Üniversitesi'nden Aykut Çınaroğlu'nun bilimsel başkanlığında ve Kastamonu Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü'nce yürütülmektedir. Delibeyoğlu Sırtı'nda yapılan kazılar sonucunda 3 tabakalı düz iskân yeri saptanmıştır. I. Tabaka (Geç Kalkolitik/Erken Tunç Çağı 1), II. Tabaka (Erken Tunç Çağı sonu ve Geçiş Dönemi) ve III. Tabaka (Demir Devri)'ne tarihlenmektedir.

2004 yılı çalışmalarında:

I. Tabaka'da ana kaya üzerinde tahrip olmuş bir odaya ait duvar parçaları ve sıvalı ocak tabanları açığa çıkarılmıştır. Oda tabanları üzerinden çok sayıda el yapımı kap parçaları, kemik deliciler, ağırşaklar, taş el baltaları ve çakmak taşından kesiciler ele geçmiştir.

II. Tabaka, iki mimari evreye sahiptir. II-1. Tabaka erken, II-2. Tabaka geç dönemi yansıtmaktadır. II-1. Tabaka, kendinden önceki tabakayı (I. Tabaka) tahrip ederek belli alanlarda yapılarını ana kaya üzerine oturmuşlardır. II. Tabakanın erken evresinde ortaya çıkarılan fırın kalıntıları madencilik aktiviteleri ile ilişkilidir (Genç 2004). Her sene olduğu gibi, 2004 yılında da madencilikte kullanılan çok sayıda alet ele geçmiştir. 2004 yılında, 2 adet pota, çok sayıda kırma-ezme ve öğütme taş aletleri ve çakmak taşından kesiciler ele geçmiştir. II-2. Tabaka'da taş temelli kerpiç duvarlı büyük bir yapı açığa çıkarılmıştır. İlk kez 1996 yılında açılmaya başlanan yapının uzunluğu, 2004 yılında 63 metre uzunluğa ulaşmıştır. 63 metre uzunlukta ve 11 metre genişlikte olup tamamı açılamamıştır (Resim 2). Yapının kale görünümlü doğu duvarı 2,5 metre kalınlıkta ve 3 metre yükseklikte korunmuştur (Resim 3-4). Yapının sadece 6 odası açılmıştır (Resim 2). Oda tabanları üzerinden el yapımı çanak-çömlek, ağırşak, tunç halka ve bilezik, kemik deliciler ve çok sayıda taş aletler ve sileks kesiciler ele geçmiştir. El yapımı kaplarla birlikte az sayıda çark yapımı kaplar da bulunmuştur.

III. tabaka, MÖ 1. binin ilk yarısına tarihlenmektedir. Çevre köylüleri tarafından tarla ekimi sırasında büyük ölçüde karıştırılmıştır. Bu nedenle mimari yapılar iyi korunamamıştır. Ancak, çok sayıda demir silah ve alet, kemik delici ve koruyucu tılsımlar, ağırşak ve ağırlıklar ele geçmiştir. Çark yapımı boyalı ve tek renkli çanak çömlek, Erken Frig çanak-çömlekleri ile paralellik göstermektedir.

Kınık, Orta Anadolu'nun özellikle Kızılırmak Havzası içinde yer alan bölgelerle benzer bir kültüre sahiptir. Bunun yanı sıra, Kastamonu ve çevresinin yerel kültürünü yansıtması açısından büyük önem taşımaktadır.

E. Genç, “Kastamonu-Kınık'ta Bir Tunç Çağı Yerleşimi", I-II.Ulusal Arkeoloji

Araştırmaları Sempozyumu, Anadolu/Anatolia Ek Dizi No. 1, Ankara, 2004, 39-60

• Devrekâni resmî websitesi 13 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.