Bitinya

Bitinya Krallığı Βιθυνία Bithynia
M.Ö. 377-M.Ö. 64
Roma İmparatorluğu'nun Bithynia eyaleti, M.S. 125
Başkent	Nikomedia, Nikea
Yaygın dil(ler)	Grekçe
Hükûmet	Monarşi
• M.Ö. 377 - M.Ö. 327 Bas • M.Ö. 327 - M.Ö. 279 I. Zipoites • M.Ö. 279 - M.Ö. 250 I. Nikomedes • ? - M.Ö. 64 IV. Nikomedes
Tarihçe
• Kuruluşu M.Ö. 377 • Granikos Savaşı M.Ö. 334 • Roma'ya Bağlanması M.Ö. 64 • Dağılışı M.Ö. 64
Öncüller Ardıllar Lidya Roma İmparatorluğu

Bitinya (Yunanca: Βιθυνία Bithynia) veya Bitinya Krallığı, M.Ö. 377 ve M.Ö. 64^[1] yılları arasında Nikomedia (İzmit) başkentli, İzmit Körfezi, İstanbul, Sakarya, Düzce ve Bursa arasında kalan bölgede hüküm sürmüş, Trakya kökenli Bitinler tarafından kurulmuş devlet. Aynı zamanda ülke toprakları coğrafî bir tâbir olarak da sıklıkla kullanılmaktadır. Osmanlı Devleti'nin kurulduğu bölge de içerisinde bulunur.^[2]

Antik Çağ ve Roma İmparatorluğu döneminde Marmara Denizi'ni çevreleyen Nicomedia, Kalkedon, Cius ve Apamea pek çok kenti kapsayan verimli topraklara sahip bir bölgedir. Strabo, Antik Anadolu coğrafyasını anlattığı Geographika adlı eserinde Mithridates Eupator'u yenen Romalı komutan Pompeius'un yıktığı Pont Krallığı'nın Karadeniz ve Kalkedon ağzına kadar olan bölümlerini Bitinya Krallığı'nın idaresi altına verdiğini,^[3] bu bölgede Bitin adlı bir halkın yaşadığını bildirmiştir.^[3] Sahil bölgelerinde oldukça verimli vadilere sahip olan bölge genelde dağlık ve ormanlık alanlarla kaplıdır. En önemli dağ antik Misya'da yer alan Bursa Uludağ'dır.

Bölge adını Thak kökenli Bitinlerden almıştır. Herodot, Bitinlerin Trakya'dan Anadolu'ya geçtiğini belirtmektedir.^[4] Bu kavimler M.Ö. 11. yüzyıl civarında bölgeye göç etmişlerdi. M.Ö. 7. yüzyıldan itibaren Lidya içerisinde yer alan Bitinya bölgesi, M.Ö. 513/512 yıllarında I. Darius'un Trakya seferinden sonra Hellespontos Frigya'ya bağlandı. Büyük İskender'in M.Ö. 334 yıldındaki Granikos Muharebesi'nde Persleri yenmesine kadar da onların yönetiminde kalmıştır.^[1]

Büyük İskender'in komutanı Kalas bölgeyi ele geçirmeye çalışmış, Botiras'ın oğlu Bas Kalas'ı yenmiştir. Bas'ın oğlu Zipoites zamanında Bitinya Krallığı sağlam zeminler üzerine oturtulmuştur. Oğlu I. Nikomedes zamanında ise ülke sınırları genişlemiştir.

M.Ö. 74 yılında IV. Nikomedes krallığı bir vasiyetle Roma İmparatorluğu'na bırakınca, Roma egemenliğine giren bölgeyi Gnaeus Pompeius Magnus tarafından M.Ö. 64 yılında oluşturulan Bitinya - Pontus Eyaleti'ne bağlanmıştır.^[5][6][7]

• Prousa/Prussa - Bursa
• Apollonia/Apolyond - Gölyazı
• Myrleia - Mudanya
• Kios - Gemlik
• Besbikos - İmralı Adası
• Nikaia, İlirya - İznik
• Posedion burnu- Bozburun, Armutlu
• Ksenodokhion - Yalova
• Basilinopolis - Çeltikçi
• Prainetos - Karamürsel
• Nikomedeia - İzmit

• Bas (M.Ö. 377 - M.Ö. 327)
• Zipoites (M.Ö. 327 - M.Ö. 279)
• I. Nikomedes (M.Ö. 279 - M.Ö. 250)
• IV. Nikomedes (? - M.Ö. 64)