AOSP
AOSP (Tam adıyla: Android Open Source Project), Google tarafından geliştirilen ve Android işletim sisteminin açık kaynak sürümünü yöneten bir projedir. Projenin amacı, cihaz üreticilerinin ve geliştiricilerin Android üzerinde özelleştirmeler yapabilmesini sağlamaktır.
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Şubat 2026) |
AOSP (Tam adıyla: Android Open Source Project), Google tarafından geliştirilen ve Android işletim sisteminin açık kaynak sürümünü yöneten bir projedir. Projenin amacı, cihaz üreticilerinin ve geliştiricilerin Android üzerinde özelleştirmeler yapabilmesini sağlamaktır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Android Open Source Project, 5 Kasım 2007'de Open Handset Alliance (OHA) çatısı altında tanıtılmıştır ve ilk Android telefon 23 Eylül 2008'de Android 1.0 (Alpha) sürümüyle piyasaya çıkmıştır.[1] Bu sürümle birlikte Android'in kaynak kodu AOSP çatısı altında herkese açılmıştır. İlk sürümlerde (ör. Android 1.5 Cupcake – 27 Nisan 2009, Donut 1.6 – 15 Eylül 2009) sanal klavye, farklı ekran boyutu desteği gibi özellikler eklendi.[1]
2011'de yayımlanan Android 4.0 Ice Cream Sandwich (ICS) sürümü (19 Ekim 2011), Gingerbread (telefon) ve Honeycomb (tablet) kodlarını tek bir ortak platformda birleştirmiştir.[1][2] Bu sayede telefon ve tabletler için ortak bir Android kodu kullanımı sağlanmıştır. 31 Ekim 2013'te çıkan Android 4.4 KitKat sürümü ise Linux 3.10 tabanlı LTS çekirdeğine geçişi gerçekleştirmiş ve bellek optimizasyonlarıyla 512 MB RAM'e kadar düşük bellekli cihazlarda çalışabilir hale gelmiştir.[3] Android 5.0 Lollipop (4 Kasım 2014) ile dalvik sanal makinesi kaldırılarak yerine yeni ART çalışma zamanı (Android Runtime) getirilmiş; ayrıca 64-bit mimari ve Material Design arayüzü gibi önemli değişiklikler yapılmıştır.[1]
Android 8.0 Oreo (21 Ağustos 2017) ile birlikte Project Treble adlı mimari yeniliğe geçilmiş; işletim sistemi iki ana parçaya ayrılmıştır. Bir "sistem" bölümü (Android çerçevesi) ve bir "tedarikçi" bölümü (donanım arayüzü) oluşturulmuş, bu parçalar arasındaki haberleşme sabit bir arayüz (VINTF) ile sağlanmıştır.[4] Bu değişiklikle, Android çekirdeği ile donanım yazılımı ayrı bağımsız güncellenebilir hâle gelmiştir. Bu sayede Android 10 AOSP kodundan oluşturulan genel sistem görüntüleri (GSI) Treble uyumlu tüm cihazlarda çalıştırılabilir hale gelmiştir.[4] Sonraki Android sürümlerinde (ör. Android 10) Project Treble’ın devamı olarak Project Mainline adı verilen modüler güncelleme sistemi benimsenmiş; böylece temel sistem bileşenlerinin güncellemeleri Google Play aracılığıyla tek tek dağıtılabilir hâle gelmiştir.
Android 11 ve sonrasına gelindiğinde Google, platform kararlılığına odaklanmıştır. Örneğin Pixel cihaz güncellemelerinin AOSP kaynak kodu aktarımı birkaç ay gecikse de, Kasım 2025'te Android 16'ya ilişkin QPR2 güncellemesiyle Android 16 kaynak kodları “android-16.0.0_r4” etiketiyle AOSP'ye yüklenmiştir.[5] Google ayrıca 2026'dan itibaren yıllık kod sürümünü yeni plana bağlamış, AOSP kodunu her yılın ikinci ve dördüncü çeyreklerinde yayınlayacağını duyurmuştur.[6] Bu sayede Android platformunda kararlı sürüm takvimi benimsenmiş olmaktadır.
AOSP'nin tüm kaynak kodu Apache Lisansı 2.0 (ve ilgili açık lisanslar) altında yayımlanır.[1] Ancak Android'in temel açık kaynak kodu dışındaki Google'a ait uygulama ve hizmetler (Google Play Store, Google Play Hizmetleri vb.) tescillidir ve AOSP'da yer almaz.[1] Ayrıca Google Pixel cihazları için bazı özel özellikler ve donanım sürücüleri (ör. belirli sensör veya modem bileşenleri için “ikili blob” sürücüler) kapalı kaynak olarak tutulmaktadır. Android cihazların uyumluluk kazanabilmesi için Google tarafından tanımlanan Uyumluluk Tanımı Belgesi (CDD) şartlarını yerine getirmesi ve Uyumluluk Test Paketi (CTS) testlerini geçmesi gerekmektedir; yani AOSP kodunu kullanan her cihaz, Android ekosistemine katılmak için bu testlerden geçmek zorundadır.[7]
| Sürüm (Kod adı) | Yayın tarihi | Temel yenilikler |
|---|---|---|
| Android 1.0 (Alpha) | 23 Eylül 2008 | Android’ın ilk resmi sürümü; AOSP kodu yayımlandı. |
| Android 4.0 (Ice Cream Sandwich) | 19 Ekim 2011 | Telefon (Gingerbread) ve tablet (Honeycomb) platformları birleştirildi. |
| Android 4.4 (KitKat) | 31 Ekim 2013 | Linux 3.10 çekirdeği; düşük bellekli cihaz optimizasyonu. |
| Android 5.0 (Lollipop) | 4 Kasım 2014 | Dalvik yerine ART çalışma zamanı; 64-bit mimari desteği. |
| Android 8.0 (Oreo) | 21 Ağustos 2017 | Project Treble: sistem ve tedarikçi bölümleri ayrıldı. |
| Android 16 (Baklava) | 10 Haziran 2025 | Android 16 kaynak kodları AOSP'ye eklendi; yıllık sürüm takvimi uygulandı. |