Wunderwaffe

Wunderwaffe (z niem. cudowna broń) – nieoficjalne określenie zaawansowanych technicznie projektów uzbrojenia rozwijanych w III Rzeszy. Pojęcie wykorzystywane w propagandzie nazistowskiej przy tworzeniu narracji o „super-broni”, która w „cudowny sposób” miała odmienić los przegrywających II wojnę światową Niemiec. Mimo, iż w III Rzeszy rozwijano wiele innowacyjnych i wyjątkowo zaawansowanych typów uzbrojenia, nigdy nie udało się wykorzystać ich potencjału do uzyskania jakiejkolwiek realnej przewagi na froncie. Poza tym wiele z nich nie wyszło poza fazę projektu lub prototypu, a część już na poziomie koncepcyjnym miała wątpliwe walory praktyczne zakrawające niekiedy na gigantomanię. Aura propagandowej tajemniczości niemieckiej „cudownej broni” doprowadziła również do powstania licznych teorii spiskowych o rzekomym projektowaniu przez nazistów broni zakrawającej na „fantastykę naukową”. Rodzaj broni zaliczanej do wunderwaffe nie jest ścisły i opiera się najczęściej na luźnej interpretacji.

Wunderwaffe (z niem. cudowna broń) – nieoficjalne określenie zaawansowanych technicznie projektów uzbrojenia rozwijanych w III Rzeszy. Pojęcie wykorzystywane w propagandzie nazistowskiej przy tworzeniu narracji o „super-broni”, która w „cudowny sposób” miała odmienić los przegrywających II wojnę światową Niemiec.
Mimo, iż w III Rzeszy rozwijano wiele innowacyjnych i wyjątkowo zaawansowanych typów uzbrojenia, nigdy nie udało się wykorzystać ich potencjału do uzyskania jakiejkolwiek realnej przewagi na froncie. Poza tym wiele z nich nie wyszło poza fazę projektu lub prototypu, a część już na poziomie koncepcyjnym miała wątpliwe walory praktyczne zakrawające niekiedy na gigantomanię. Aura propagandowej tajemniczości niemieckiej „cudownej broni” doprowadziła również do powstania licznych teorii spiskowych o rzekomym projektowaniu przez nazistów broni zakrawającej na „fantastykę naukową”.
Rodzaj broni zaliczanej do wunderwaffe nie jest ścisły i opiera się najczęściej na luźnej interpretacji.
Przykłady
[edytuj | edytuj kod]Broń artyleryjska
[edytuj | edytuj kod]- 80 cm Kanone 5 (Eisenbahn) („Schwerer Gustav”, „Dora”) – 800-milimetrowe działo kolejowe.
- V3 – nadarmata.
- Jagdfaust – salwowy granatnik bezodrzutowy montowany na Me 163.
Broń jądrowa
[edytuj | edytuj kod]- Projekt atomowy III Rzeszy (Uranverein, Uranprojekt).
Czołgi
[edytuj | edytuj kod]
- Landkreuzer P-1000 Ratte (Szczur) – planowany czołg superciężki, ważący ok. 1000 ton i uzbrojony w dwa działa kalibru 280 mm, jedno działo przeciwpancerne kalibru 128 mm, osiem działek przeciwlotniczych kalibru 20 mm oraz dwa ckm-y kalibru 15 mm – rozpoczęto budowę jednego prototypu, którego nigdy nie ukończono.
- Landkreuzer P. 1500 Monster (Potwór) – proponowany projekt superciężkiego działa samobieżnego, ważącego ok. 1500 ton i uzbrojonego w działa Schwerer Gustav/Dora kalibru 802 mm.
- Panzerkampfwagen VII Löwe (Lew) – planowany czołg superciężki, ważący 90 ton i uzbrojony w działo kalibru 105 mm.
- Panzerkampfwagen VIII Maus (Mysz) – czołg superciężki, ważący 180 ton i uzbrojony w dwa działa kalibru 128 mm i 75 mm; dwa prototypy zostały ukończone.
- Panzerkampfwagen E-100 – planowany czołg superciężki, ważący 140 ton; uzbrojenie tego czołgu miały stanowić działa różnego kalibru (128, 149 lub 170 mm).
Okręty
[edytuj | edytuj kod]
- Lotniskowce
- Lotniskowce typu Graff Zeppelin
- Graf Zeppelin (1938) – 33 550-tonowy lotniskowiec, którego stępkę podłożono w 1936; nigdy nie został ukończony.
- Flugzeugträger B – planowany okręt siostrzany „Grafa Zeppelina”; zezłomowany przed spuszczeniem na wodę.
- Flugzeugträger C i D – planowane okręty siostrzane „Grafa Zeppelina” i Flugzeugträgera B; początkowo miały być one gotowe do 1943 roku, jednak pod koniec 1938 roku plany uległy zmianie, a decyzję podjęto o budowie tylko „Grafa Zeppelina” i Flugzeugträgera B oraz ewentualnych mniejszych jednostek[1].
- I (1942) – planowany 56 500-tonowy lotniskowiec, przeznaczony do celów transportowych; zrezygnowano z jego budowy przed rozpoczęciem prac.
- Pancerniki
- Pancerniki typu H – seria proponowanych okrętów wojennych, kończąc na H-44 – 140 000-tonowym okręcie uzbrojonym w osiem, 20-calowych dział. Tylko dwóm sztukom podłożono stępki; później zezłomowane.
- U-booty – strefa oceaniczna
- Raketen-U-Boot – planowany morski system balistyczny; projekt został zaniechany.
- Okręty podwodne typu XXVIII – U-Booty zaprojektowane na napęd niezależny od powietrza; wraz z końcem wojny kilka U-bootów tego typu było już budowanych.
- Okręty podwodne typu XXI Elektroboote – pierwsze U-booty zaprojektowane do całkowitych operacji podwodnych, wybudowano 118 sztuk.
- Okręty podwodne typu XXIV – planowane U-booty z napędem niezależnym od powietrza.
- Okręty podwodne typu XXVI – U-Booty zaprojektowane na napęd niezależny od powietrza; wraz z końcem wojny kilka U-bootów tego typu było już budowanych.
- Celowniki noktowizyjne dla artylerii przeciwlotniczej U-bootów – zamontowane na kilkunastu jednostkach.
- U-booty – strefa przybrzeżna
- Okręty podwodne typu XXII – U-booty zaprojektowane na napęd niezależny od powietrza; dwie sztuki były w budowie.
- Okręty podwodne typu XXIII (Elektroboote) – typ U-bootów zaprojektowany do prowadzenia działań wojennych w strefie przybrzeżnej; wybudowano 67 sztuk.
- Okręty podwodne typu XXV – typ U-bootów zaprojektowany do prowadzenia działań wojennych w strefie przybrzeżnej, zbudowane miały być wyłącznie z części elektronicznych.
- Lotniskowce podwodne
- Typ XI – U-booty zaprojektowane do transportowania wodnosamolotów typu Arado Ar 231; czterem sztukom podłożono stępki; z dalszych prac zrezygnowano pod koniec wojny.
Pociski
[edytuj | edytuj kod]
- V-1
- V-2
- Seria Aggregate
- A 1 – eksperymentalna rakieta na paliwo ciekłe.
- A 2 – rakieta eksperymentalna, stabilizowana żyroskopem.
- A 3 – rakieta eksperymentalna z nawigacją bezwładnościową.
- A 4/V-2 – pierwszy pocisk balistyczny oraz pierwszy obiekt, z którym wiązano możliwość lotów kosmicznych.
- A 4b – wersja rakiety A 4 wyposażona w skrzydła zwiększające zasięg.
- A 5 – eksperymentalna rakieta wielokrotnego użycia.
- A 6 – pomniejszona wersja rakiety A4b.
- A 7 – pomniejszona wersja rakiety A4.
- A 8 – planowany podwodny system balistyczny.
- A 9 – planowana wersja rakiety A 4 wyposażona w skrzydła zwiększające zasięg.
- A 10 – projekt rakiety nosiciela, będącej pierwszym stopniem dwustopniowego międzykontynentalnego pocisku A 9/A 10.
- Enzian – dwustopniowy kierowany pocisk rakietowy ziemia-powietrze.
- Feuerlilie F-25 (Ognista Lilia) – doświadczalny kierowany pocisk rakietowy.
- Feuerlilie F-55 (Ognista Lilia) – jedno- lub dwustopniowy kierowany naddźwiękowy pocisk rakietowy.
- Fieseler Fi 103/V-1/Vergeltungswaffe 1 – kierowany samolot-pocisk.
- Fliegerfaust (Pięść Lotnicza) / Luftfaust (Powietrzna Pięść) – pierwszy przenośny przeciwlotniczy zestaw rakietowy.
- Fritz X – kierowana bomba przeciwpancerna.
- Henschel Hs 117 Schmetterling (Motyl) – kierowany dwustopniowy pocisk rakietowy ziemia-powietrze.
- Henschel Hs 117H – kierowany pocisk rakietowy powietrze-powietrze.
- Henschel Hs 293 – kierowana uskrzydlona bomba rakietowa.
- Henschel Hs 294 – kierowana uskrzydlona bombotorpeda rakietowa.
- Henschel Hs 298 – kierowany pocisk rakietowy powietrze-powietrze.
- Panzerblitz – niekierowany lotniczy przeciwpancerny pocisk rakietowy.
- R 4/M Orkan – niekierowany pocisk rakietowy powietrze-powietrze.
- Rheinbote (Wysłannik Renu) – czterostopniowy pocisk balistyczny ziemia-ziemia.
- Rheintochter (Córka Renu) – kierowany pocisk rakietowy ziemia-powietrze.
- Ruhrstahl X-4 – kierowany pocisk rakietowy powietrze-powietrze.
- Taifun (Tajfun) – niekierowany przeciwlotniczy pocisk rakietowy.
- Wasserfall Ferngelenkte Flakrakete – naddźwiękowy rakietowy kierowany pocisk przeciwlotniczy.
- Werfer-Granate 21 – niekierowany pocisk rakietowy powietrze-powietrze, wersja rakiety artyleryjskiej 21 cm Wgr. 42 Spr.
- Torpeda G7es – torpeda akustyczna, wykorzystywana przez U-booty.
Samoloty
[edytuj | edytuj kod]
- Samoloty z silnikami tłokowymi
- Focke-Achgelis Fa 269 – planowany zmiennikowirnikowiec VTOL.
- Focke-Wulf Ta 152 – wysokościowy myśliwiec przechwytujący.
- Focke-Wulf Ta 400 – planowany samolot typu Amerika Bomber z sześcioma silnikami gwiazdowymi i dwoma silnikami odrzutowymi o zasięgu 13000 km (jako bombowiec).
- Heinkel He 111 Z – pięciosilnikowy samolot-holownik zbudowany na bazie He 111.
- Heinkel He 274 – bombowiec zdolny do latania na dużych wysokościach z czterema silnikami tłokowymi o maksymalnym zasięgu 3440 km.
- Heinkel He 277 – planowany, zaawansowany bombowiec dalekiego zasięgu, typu Amerika Bomber; posiadać miał cztery silniki gwiazdowe BMW 801.
- Junkers Ju 390 – Amerika Bomber z sześcioma silnikami gwiazdowymi, o zasięgu 9700 km.
- Junkers Ju 488 – ciężki bombowiec z czterema silnikami gwiazdowymi, o zasięgu 3395 km.
- Messerschmitt Me 264 – Amerika Bomber z czterema silnikami gwiazdowymi, o zasięgu 15 000 km.
- Messerschmitt Me 323 Gigant (Olbrzym) – ciężki samolot transportowy z 6 silnikami tłokowymi.
- VTOL Heinkel Wespe
- Samoloty odrzutowe i rakietowe
- Arado Ar 234 – pierwszy operacyjny bombowiec z napędem turboodrzutowym.
- Arado E.555 – planowany Amerika Bomber z napędem turboodrzutowym.
- Bachem Ba 349 Natter (Żmija) – rakietowy myśliwiec przechwytujący pionowego startu.
- Blohm & Voss P.178 – odrzutowy bombowiec nurkujący.
- DFS 194 – doświadczalny bezogonowy samolot rakietowy.
- DFS 228 – doświadczalny samolot rozpoznawczy z napędem rakietowym.
- DFS 346 – doświadczalny samolot z napędem rakietowym i skrzydłami skośnymi.
- Fieseler Fi 103R Reichenberg – załogowa wersja samolotu-pocisku V 1.
- Focke-Wulf Fw Triebflügel (Napędzane Skrzydła) – planowany myśliwiec przechwytujący pionowego startu z napędem strumieniowym.
- Focke-Wulf Ta 183 Huckebein – planowany odrzutowiec ze skrzydłami skośnymi i silnikiem turboodrzutowym.
- Focke-Wulf Strahlrohrjäger – planowany myśliwiec z napędem strumieniowym i skrzydłami skośnymi.
- Heinkel He 162 Volksjäger (Myśliwiec Ludowy) – myśliwiec odrzutowy.
- Heinkel He 176 – eksperymentalny samolot z napędem rakietowym.
- Heinkel He 178 – pierwszy na świecie samolot z napędem turboodrzutowym.
- Heinkel He 280 – pierwszy bojowy samolot z napędem turboodrzutowym; nie wszedł do służby.
- Heinkel He 343 – planowany cztero-silnikowy bombowiec odrzutowy, oparty na modelu Arado Ar 234.
- Henschel Hs 132 – planowany odrzutowy bombowiec nurkujący i myśliwiec przechwytujący.
- Horten Ho 229 – samolot myśliwski typu latające skrzydło z napędem turboodrzutowym.
- Horten H.XVIII – planowany samolot typu latające skrzydło.
- Junkers EF 132 – planowany bombowiec odrzutowy.
- Junkers Ju 287 – bombowiec turboodrzutowy ze skrzydłem o skosie ujemnym.
- Lippisch P.13a – planowany naddźwiękowy myśliwiec przechwytujący ze skrzydłem delta i silnikiem strumieniowym.
- Lippisch P.13b – planowany naddźwiękowy myśliwiec przechwytujący ze skrzydłem delta i silnikiem strumieniowym bazujący na samolocie Lippisch P.13a.
- Messerschmitt Me 109 TL – myśliwiec turboodrzutowy zaprojektowany jako alternatywna wersja Me 262.
- Messerschmitt Me 163 Komet (Kometa) – pierwszy operacyjny myśliwiec rakietowy[2].
- Messerschmitt Me 262 Schwalbe (Jaskółka) – pierwszy operacyjny samolot z napędem turboodrzutowym.
- Messerschmitt Me 263 – myśliwiec rakietowy będący rozwinięciem Me 163.
- Messerschmitt Me P.1101 – doświadczalny samolot myśliwski z płatem skośnym i napędem turboodrzutowym.
- Messerschmitt Me P.1106 – projekt myśliwca opartego na samolocie Messerschmitt Me P.1101.
- Silbervogel (Srebrny Ptak) – projekt suborbitalnego bombowca antypodalnego z napędem rakietowym.
Szybowce
[edytuj | edytuj kod]- Junkers Ju 322 Mammut (Mamut) – ciężki szybowiec transportowy w układzie latające skrzydło.
Śmigłowce
[edytuj | edytuj kod]- Flettner Fl 184 – wiatrakowiec przeciwpodwodny i nocny helikopter zaopatrzeniowy.
- Flettner Fl 185 – śmigłowiec eksperymentalny.
- Flettner Fl 265 – śmigłowiec eksperymentalny.
- Flettner Fl 282 Kolibri (Koliber) – śmigłowiec rozpoznawczo-łącznikowy.
- Focke Achgelis Fa 223 Drache (Smok) – śmigłowiec wielozadaniowy.
- Focke-Wulf Fw 61 – śmigłowiec eksperymentalny.
Wyposażenie techniczne
[edytuj | edytuj kod]- Zielgerät 1229 „Vampir” – celownik noktowizyjny mocowany przy karabinie Sturmgewehr 44.
- FG 1250 – wyposażenie noktowizyjne w pojazdach pancernych (czołgach).
Teorie spiskowe
[edytuj | edytuj kod]
Istnieją teorie spiskowe zakładające istnienie niepotwierdzonych historycznie projektów o charakterze „fantastycznonaukowym” do których zalicza się między innymi:
- pojazdy latające mające przypominać formą „latające spodki” (Haunebu, Die Glocke) .
- broń słoneczną – działającą na zasadzie reflektora parabolicznego odbijającego promienie słoneczne.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Carl Dreessen, Die deutsche Flottenrüstung, 1 stycznia 2000, ISBN 978-3-8132-0720-0 [dostęp 2025-01-23] (niem.).
- ↑ Łukasz Golowanow: Messerschmitt Me 163 Komet. konflikty.pl, 2008-02-12. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Roger Ford: Tajne bronie III Rzeszy. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2000. ISBN 83-11-09090-4.
- Łukasz Golowanow: Messerschmitt Me 163 Komet. konflikty.pl, 2008-02-12. ISSN 2082-7903. (pol.).
- Łukasz Męczykowski: Wunderwaffe – "cudowna" broń III Rzeszy. Część 1. Konflikty.pl, 2009-09-19. ISSN 2082-7903. (pol.).
- Mark Walker, German National Socialism and the Quest for Nuclear Power, 1939–1949, New York: Cambridge University Press, 1989, ISBN 978-0-521-36413-3.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Nowa Szwabia i projekt Chronos. greendevils.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-04)].. Fantastycznonaukowe teorie dotyczące Wunderwaffe: