Transpilator

Transpilator (także transkompilator)^[1][2][3] – rodzaj kompilatora, który przetwarza kod źródłowy programu napisanego w języku programowania na równoważny kod w innym języku programowania (lub w tym samym języku, ale w innym wariancie). Transpilator różni się tym od typowego kompilatora, że zarówno wejściowy, jak i wynikowy kod operuje w przybliżeniu na tym samym poziomie abstrakcji, podczas gdy tradycyjny kompilator tłumaczy z języka programowania wyższego poziomu na język programowania niższego poziomu. Inaczej niż w typowych kompilatorach, po transpilacji wynikowy kod może być nadal czytelny dla człowieka (o ile nie został dodatkowo poddany minifikacji).

Przykładem transpilacji może być przetworzenie programu napisanego w Pythonie na JavaScript, podczas gdy tradycyjny kompilator tłumaczy z języka takiego jak C na asembler lub Java na bytecode^[4]. Przetwarzanie z jednego języka na drugi może być używane np. w wypadku przenoszenia bibliotek na inny język lub tworzenia kodu w lepiej znanym środowisku. Istnieją również języki jak TypeScript, dla których transpilacja jest naturalnym procesem, ponieważ TS został zaprojektowany tak, żeby był przetwarzany i uruchamiany jako JavaScript.

Innym celem transpilacji jest tłumaczenie kodu napisanego dla starszej wersji języka na nowszy (na przykład tłumaczenie kodu pisanego w Python 2 na Python 3). Narzędzie przeprowadzi automatyczną refaktoryzację kodu, co ma ułatwić i przyśpieszyć proces przejścia na nową wersję. Wynikowy kod nie musi być jednak gotowy do bezpośredniego użycia (może wymagać ręcznych zmian).

Często spotykany jest również odwrotny proces – przetwarzanie kodu z nowszej wersji języka na język zgodny ze starszą wersją. Jest to szczególnie popularne w sytuacji, gdy osoba tworząca kod nie ma wpływu na środowisko uruchomieniowe. Tak jest w przypadku tworzenia kodu dla przeglądarek internetowych, stąd popularność kompilatorów takich jak Babel przetwarzających ECMAScript 6 na wersję 5.

Transkompilatory mogą albo utrzymywać strukturę kodu przetłumaczonego jak najbliżej kodu źródłowego, aby ułatwić testowanie i debugowanie oryginalnego kodu źródłowego, lub mogą zmieniać strukturę oryginalnego kodu tak bardzo, że przetłumaczony kod nie wygląda jak kod źródłowy^[5].

Istnieją jednak standardy i narzędzia, które mapują transpilowany kod źródłowy z powrotem na kod oryginalny. Przykładem może być standard JavaScript Source Map^[6], który specyfikuje jak mapować kod JavaScript tak, żeby narzędzia w przeglądarce internetowej mogły pokazać oryginalny kod przy debugowaniu^[7].

Poniżej znajduje się lista transpilatorów, które transformują jeden język w drugi. Część z nich stanowi jedynie asystę przy migracji (np. Swiftify). Inne stawiają sobie za cel przetworzenie każdego kodu na ekwiwalent w innym języku (np. CoffeeScript). W wypadku tych drugich kod można tworzyć w jednym języku i za każdym razem budować aplikację do uruchomienia w innym języku.

Lista transpilatorów języków^[4][8]

Nazwa	Język źródłowy	Język docelowy	Komentarz
Cfront	C++	C
HipHop dla PHP (HPHPc)	PHP	C++
CoffeeScript	CoffeeScript	JavaScript	Jeden z pierwszych sztucznych języków, które zawsze są przetwarzane. Udostępniał on bardziej typowy system klas niż ówczesny JS, ale także kompletnie nowe konstrukcje. Wszystko z założenia miało być przetwarzane na JS i uruchamiane jako JS.
TypeScript	TypeScript	JavaScript	TS również w pełni kompiluje się do JS. Cechą charakterystyczną jest to, że TS jest nadzbiorem JS i wygląda podobnie do składni JS z wersji ES6.
ClojureScript	Clojure	JavaScript
JSweet	Java	TypeScript
Swiftify	Objective-C	Swift	Swiftify to internetowe narzędzie do konwersji z Objective-C na Swift. Pomaga programistom, którzy migrują całość lub część swojej bazy kodów iOS do Swift. Konwersja ma na celu przede wszystkim konwersję składni między Objective-C i Swift.
J2ObjC	Java	Objective-C
Emscripten	C/C++	JavaScript (Wasm)	Ma umożliwiać uruchamianie kodu pisanego w C / C ++ w przeglądarce. Twórcy twierdzą, że dowolny przenośny kod może zostać skompilowany do JS[9].
c2go[10]	C	Go	Przed wydaniem 1.5 kompilator Go został napisany w C. Opracowano automatyczny translator do automatycznej konwersji bazy kodu kompilatora z C na Go[11][12]. Od Go 1.5 „kompilator i środowisko wykonawcze są teraz zaimplementowane w wersji Go i asemblerze, bez C”.
Google Web Toolkit	Java	JavaScript	GWT ma tworzyć kod, który można uruchomić w przeglądarce, ale możliwe do użycia konstrukcje z Javy są tutaj ograniczone w porównaniu do normalnego kodu Java.
Js_of_ocaml[13]	OCaml	JavaScript

Lista transpilatorów wersji

Narzędzie	Język źródłowy	Język docelowy	Komentarze
Babel	ES6+ (JS)	ES5	Babel ma na celu zmianę kodu z nowszej wersji na starszą do uruchomienia w starszych przeglądarkach. Zmienia głównie składnię, ale również dodaje implementacje nowych funkcji (tzw. polyfill).
Skrypt 2to3	Python 2	Python 3	2to3 robi wszystko, co w jego mocy w zakresie automatyzacji procesu tłumaczenia, często konieczne są dalsze ręczne korekty.

• kompilator
• XSLT