Topless

Topless (ang. top „górna część”, less „bez”) porównaj culotte seule (fr. culotte „majteczki”, seule „jedynie”: tylko majteczki) – określenie^[1] oznaczające odzież niezakrywającą piersi u dojrzałych płciowo kobiet. Jest używane jako nazwa kostiumu plażowego składającego się tylko z majtek^[2][3] lub pareo, a także w odniesieniu do lokali, w których damska obsługa pracuje z obnażonymi piersiami (bary topless, myjnie samochodowe topless, salony fryzjerskie topless itp.).

Ponieważ mężczyźni odsłaniają tors zdecydowanie częściej, w stosunku do nich stosuje się wyrażenie „rozebrany do pasa” lub „z obnażonym torsem” (ang. stripped to the waist lub barechested).

Na wzór wyrazu „topless” utworzono neologizm „bottomless” (z ang. „bez dołu”) oznaczającą „strój” osoby tak bez górnej, jak i dolnej części kostiumu bikini, czyli całkowicie nagiej. Wytworzyło się także pojęcie bottomless w odniesieniu do zakrytych piersi, bez odzieży poniżej talii^[4].

Ubiór nieosłaniający górnej części ciała jest popularny w społecznościach żyjących w ciepłym i wilgotnym klimacie, w wielu kulturach widok kobiecych piersi nie jest obciążony żadnym stygmatem i nie ciągnie za sobą żadnych podtekstów seksualnych.

W krajach zachodnich topless jest jedną z oznak wyzwolenia obyczajowego i nowoczesności. Często stosowane jest przez uczestniczki różnego rodzaju demonstracji (np. Femen), ale nie jest ścigane przez policję i nie jest karane więzieniem tak jak całkowita nagość obnażająca genitalia i nie będąca akceptowana społecznie^[5]. Władze niektórych kurortów – w Polsce np. Ustki – zachęcają wręcz do opalania się topless na plażach^[6] w celu przyciągnięcia turystów^[7].

W wielu krajach – zwłaszcza islamskich – opalanie się topless jest nieakceptowalne i prawnie zakazane. Tunezja i Egipt stanowią wyjątek wśród państw arabskich, pozwalając zagranicznym turystkom na plażowanie w stroju topless na prywatnych plażach^[8].

W Stanach Zjednoczonych sytuacja prawna topless jest bardzo skomplikowana ze względu na to, że w sprawach moralności publicznej nadrzędne jest prawo stanowe. W USA aktywnie działa ruch na rzecz zalegalizowana topless pod nazwą topfreedom. Jego głównym argumentem jest to, że prawo zezwala mężczyznom na przebywanie w miejscach publicznych z obnażoną klatką piersiową. W 1992 roku sąd apelacyjny w Nowym Jorku doprowadził do zmiany prawa, które obecnie zezwala kobietom na publiczne noszenie stroju topless, jeśli nie biorą udziału w przedsięwzięciu komercyjnym. Wcześniej prawo do niekompletnego ubioru miały tylko kobiety karmiące piersią. Prawo do stroju topless w Nowym Jorku jest często wykorzystywane przez kobiety w celu wypoczynku i opalania się na świeżym powietrzu, głównie w parkach i nad wodą^[9]. Od 2019 roku na terenie jurysdykcji Dziesiątego Okręgu (stany Wyoming, Utah, Kolorado, Nowy Meksyk, Kansas i Oklahoma) kobiety mają prawo do przebywania topless wszędzie tam, gdzie mogą to robić mężczyźni^[10].

W państwach latynoamerykańskich takich jak Brazylia i Argentyna opalanie się topless jest oficjalnie zakazane na większości plaż publicznych, istnieją jednak dedykowane plaże nudystów^[11].

W wielu państwach europejskich, takich jak Francja, Hiszpania, Portugalia, Włochy czy Grecja, opalanie się topless na większości plaż jest legalne i powszechnie akceptowane, choć władze lokalne mogą wprowadzać pewne ograniczenia. We Francji prawa kobiet do opalania się topless bronił w publicznym wystąpieniu minister spraw wewnętrznych Gérald Darmanin^[12]. Bardzo liberalne podejście przejawiają Skandynawia oraz Niemcy, gdzie kobiety mogą kąpać się topless nawet na miejskich basenach^[13]. W Europie oficjalny prawny zakaz topless w przestrzeni publicznej istnieje jedynie w Rosji, na Białorusi, w Albanii i na Malcie^[11].

W Polsce topless wciąż jest tematem wywołującym duże kontrowersje i polaryzację społeczną. Choć w polskim prawie nie istnieje żaden zapis, który wprost zakazywałby opalania się topless, to przebywanie w tym stroju na publicznej plaży może zostać zakwalifikowane jako „nieobyczajny wybryk” z art. 140 Kodeksu wykroczeń, co grozi mandatem do 1500 złotych^[14]. Kary te często są jednak uchylane przez sądy. W lutym 2009 roku sąd uniewinnił dwie szczecinianki, które w maju 2008 roku opalały się topless na jednym z kąpielisk. Wcześniej kobiety przegrały proces w sądzie pierwszej instancji^[15]. Mimo to wciąż zdarzają się przypadki usuwania z miejsc publicznych kobiet w stroju topless^[16]. Ze względu na niejednoznaczną sytuację prawną i brak akceptacji części społeczeństwa dla tej formy wypoczynku Polki często rezygnują z opalania się topless na publicznych plażach w Polsce, za to chętnie korzystają z tej możliwości za granicą, spędzając wakacje w krajach o bardziej liberalnym podejściu^[16].

• Judson Rosebush: Bikini Science. Judson Rosebush, 2000-2007. [dostęp 2008-12-12]. (ang.).

Zobacz hasło topless w Wikisłowniku

Zobacz multimedia związane z tematem: Topless

• definicja ze Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego
• Bikini mini. wprost.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-02-14)]. – artykuł z tygodnika „Wprost” (archiwum z 2009-02-14 na web.archive.org)
• Topfree Equal Rights Association (ang.)