Shackleton Fracture Zone
Shackleton Fracture Zone – oceaniczna strefa spękań, grzbiet śródoceaniczny oraz uskok położone w Cieśninie Drake’a, na granicy oddzielającej płytę Scotia od płyty antarktycznej. Termin obejmuje obszar między równoleżnikami 59°S i 60°40'S oraz południkami 56°30'W i 61°W. Z tego powodu jego średnia szerokość geograficzna powinna wynosić 59°50'S, jednak została przesunięta do 60°S, aby włączyć ją w granice Układu Antarktycznego. Nazwa obiektu pochodzi od nazwiska Ernesta Shackletona i została zaakceptowana przez organizację Advisory Committee for Undersea Features w czerwcu 1987 roku.
| |
| Terytorium | |
|---|---|
| Rodzaj obiektu | |
Położenie na mapie Antarktyki  | |
 60°00′S 60°00′W/-60,000000 -60,000000
| |
|
| |
Shackleton Fracture Zone – oceaniczna strefa spękań, grzbiet śródoceaniczny oraz uskok położone w Cieśninie Drake’a, na granicy oddzielającej płytę Scotia od płyty antarktycznej[1][2]. Termin obejmuje obszar między równoleżnikami 59°S i 60°40'S oraz południkami 56°30'W i 61°W. Z tego powodu jego średnia szerokość geograficzna powinna wynosić 59°50'S, jednak została przesunięta do 60°S, aby włączyć ją w granice Układu Antarktycznego. Nazwa obiektu pochodzi od nazwiska Ernesta Shackletona i została zaakceptowana przez organizację Advisory Committee for Undersea Features w czerwcu 1987 roku[3][4].
Naturalna granica oceanów
[edytuj | edytuj kod]Naukowcy z Chile i innych krajów postulowali, że granica między południowo-wschodnim Oceanem Spokojnym a południowo-zachodnim Oceanem Atlantyckim nie przebiega wzdłuż południka przylądka Horn, lecz raczej wzdłuż grzbietu śródoceanicznego Shackleton Fracture Zone[1] oraz podwodnego łańcucha orograficznego, który łączy archipelag Ziemi Ognistej z kontynentem antarktycznym. Koncepcja ta uwzględnia również umowną granicę Oceanu Południowego wzdłuż równoleżnika 60°S[5].
Badacze Juan Ignacio Ipinza i Cedomir Marangunic wysunęli teorię naukową, zgodnie z którą rozgraniczenie Oceanu Spokojnego i Oceanu Atlantyckiego „mogłoby zostać potwierdzone na podstawie Shackleton Fracture Zone (...), granica ta znajduje się zatem na wschód od południka przylądka Horn”[6].
W 2004 organizacja Geological Society of America w artykule naukowym zatytułowanym Shackleton Fracture Zone: No barrier to early circumpolar ocean circulation postulowała, że „Shackleton Fracture Zone mogła blokować przejście [Cieśninę Drake’a] aż do wczesnego miocenu. Przedstawione tu dowody geofizyczne i geochemiczne sugerują, że strefa spękań Shackletona jest oceanicznym grzbietem poprzecznym”[1].
W 2019 czasopismo naukowe „Geology is News” opublikowało informację, że „Shackleton Fracture Zone oddziela płyty tektoniczne i oceany: na wschodzie płytę Scotia, a na zachodzie płytę antarktyczną (która obejmuje dawną płytę Phoenix), oraz na zachodzie Ocean Spokojny, a na wschodzie Ocean Atlantycki”[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Roy Livermore, Graeme Eagles, Peter Morris, Andres Maldonado, Shackleton Fracture Zone: No barrier to early circumpolar ocean circulation, „Geology”, 32 (9), 2004, s. 797, DOI: 10.1130/G20537.1, ISSN 0091-7613 [dostęp 2025-12-22] (ang.).
- ↑ a b Fernando Bohoyo i inni, TECTÓNICA DE PLACAS Y CLIMA: la formación del Paso de Drake (Antártida), La Geología es Noticia, 27 marca 2019, ISSN 2385-3484 [dostęp 2025-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-11-29] (hiszp.).
- ↑ SCAR Composite Gazetteer [online], data.aad.gov.au [dostęp 2025-05-02] (ang.).
- ↑ John Stewart, Antarctica: an encyclopedia, wyd. 2, Jefferson, N.C: McFarland, 2011, s. 1396, ISBN 978-0-7864-3590-6 [dostęp 2024-12-22] (ang.).
- ↑ Sarah Gibbens, There’s a new ocean now—can you name all 5? [online], National Geographic, 8 czerwca 2021 [dostęp 2025-12-22] (ang.).
- ↑ Juan Ignacio Ipinza Mayor, Cedomir Marangunic Damianovic, ALGUNAS CONSECUENCIAS JURÍDICAS DE LA INVOCACIÓN POR PARTE DE CHILE DE LA “TEORÍA DE LA DELIMITACIÓN NATURAL DE LOS OCÉANOS” EN EL DIFERENDO SOBRE LA PLATAFORMA CONTINENTAL AUSTRAL, s. 6, ISSN 0719-4110 [dostęp 2025-12-22] (hiszp.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Shackleton Fracture Zone w bazie marineregions.org (ang.)