Rogalin
Rogalin – wieś w województwie wielkopolskim, powiecie poznańskim, gminie Mosina, położona ok. 20 km na południe od Poznania nad rzeką Wartą, przy drodze wojewódzkiej nr 431. Znana jest głównie z zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego hrabiów Raczyńskich: barokowo-klasycystycznego pałacu z galerią malarstwa oraz rozległym ogrodem w stylu francuskim, kościoła z mauzoleum rodowym oraz pomnikowych dębów rogalińskich. Cały zespół pałacowo-parkowy, kościół i otaczający je obszar dawnego majątku ziemskiego Raczyńskich są chronione jako pomnik historii, największy w Polsce.
| wieś | |
Pałac w Rogalinie z lotu ptaka | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2016) |
757[2] |
| Strefa numeracyjna |
61 |
| Kod pocztowy |
62-022[3] |
| Tablice rejestracyjne |
POZ, PZ |
| SIMC |
0589659 |
Położenie na mapie gminy Mosina | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego | |
Położenie na mapie powiatu poznańskiego | |
Rogalin – wieś w województwie wielkopolskim, powiecie poznańskim, gminie Mosina, położona ok. 20 km na południe od Poznania nad rzeką Wartą, przy drodze wojewódzkiej nr 431. Znana jest głównie z zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego hrabiów Raczyńskich: barokowo-klasycystycznego pałacu z galerią malarstwa oraz rozległym ogrodem w stylu francuskim, kościoła z mauzoleum rodowym oraz pomnikowych dębów rogalińskich. Cały zespół pałacowo-parkowy, kościół i otaczający je obszar dawnego majątku ziemskiego Raczyńskich są chronione jako pomnik historii[4], największy w Polsce[5].
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1294 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Rogalino”, 1421 „Rogalyno”, 1427 „Rogalino Maius”, 1428 „Rogalino quod nominatur Dambye” (obecnie Dąbie), 1445 błędnie „Rogalynko”, 1487 „Maius Rogalyno”, 1510 „Rogalino Maior” [6].
Nazwa Rogalin prawdopodobnie wywodzi się od nazw rogu lub rogala, do której dodany został przyrostkowy, przynależnościowy formant przymiotnikowy -in; charakterystyczny dla polskich nazw miejscowych[7]. Nazwa nawiązuje prawdopodobnie do kształtu licznych, zakręconych na podobieństwo rogu starorzeczy Warty znajdujących się w tej okolicy. Na niemieckiej mapie z lat 1802-1803 zaznaczono tę miejscowość jako Gr. Rogalin (czyli Wielki Rogalin), zaś sąsiadujący z nim Rogalinek jako Kl. Rogalin (czyli Mały Rogalin)[8].
Od nazwy miejscowej wsi Rogalin pochodzi polskie odmiejscowe, szlacheckie nazwisko Rogalińskich herbu Nałęcz, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości[9].
Po rozbiorach Polski Prusacy używali również zgermanizowanej, niemieckiej nazwy Groß Rogalin utworzonej od polskiej nazwy[8].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do szlachty polskiej z rodu Rogalińskich. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1466 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego w parafii Rogalinek[6].
Pierwszy zapis o miejscowości pochodzi z 1247 kiedy nazwa Rogalino pojawia się w łacińskim dokumencie księcia wielkopolskiego oraz późniejszego króla Polski Przemysła II. W 1294 odnotowany został Mirosław syn Przedpełka, który otrzymał od księcia Przemysła II Immunitet sądowy oraz pozwolenie na przeniesienia na prawo niemieckie swoich dóbr Góra, Bnin, Dębiec, Rogalino i Krzesiny. Na odwrocie tego średniowiecznego dokumentu jest nota, że prawo to przeszło następnie na Andrzeja syna Miroszka[10][6].
W 1357 wspomniany został Jakusz z Rogalina, który zastawił biskupowi poznańskiemu Janowi z Lutogniewa wieś Wiry za 20 grzywien. W latach 1386-1387 notowany był Marcin Rogaliński z Rogalina. W 1386 został on pozwany przez kmieci z Krzesinek, wsi komandora zakonu rycerskiego joannitów poznańskich, o zabór koni. Marcin Rogaliński odpierał zarzuty, że zabrał im konie, gdyż najechali na jego dziedzinę[6].
W latach 1387-1423 odnotowany został Jakub Jakusz Rogaliński z Rogalina. W 1390 toczył on proces sądowy z Mirosławem (prawdopodobnie z Bytynia) przeprowadzając wywód swojego szlachectwa. Jako świadkowie w tym procesie stawił się podsędek poznański Mikołaj z Góry i Maciej Młyński z Młynów w powiecie pyzdrskim (dziś to osada Trzykolne Młyny). W 1394 Jakub Rogaliński wraz z żoną Małgorzatą toczył proces z Jaśkiem Sołackim o 4 grzywny. W latach 1396-1397 toczył proces z Janem, zwanym też Januszem lub Jakuszem) Linde mieszczanin poznański. Sprawa toczyła się o 1/3 młyna zbożowego. W 1402 Jakub Rogaliński toczył proces z Miroszkiem z Bytynia o rozgraniczenie Rogalina i Wojkowa. Na procesie miał się na nie zjawić Jakusz lub Henryk Olszycki. W 1403 Jakub Jakusz Rogaliński toczył proces z Janem Wronowskim o zabójstwo swojego brata oraz kradzież dwóch koni wartości 16 grzywien. W 1421 Jakub Rogaliński toczył proces sądowy z Andrzejem i Dobiesławem z Rogalina[6].
W latach 1390-1418 odnotowany jako właściciel Mikołaj Rogaliński z Rogalina, ojciec Stanisława Rogalińskiego. W latach 1390-1391 toczył on proces z wójtową z Kobylina. W 1391 toczył proces z Piotrem z Wysławic w powiecie pyzdrskim. W 1400 Mikołaj zapowiedział przed sądem ziemskim swą wieś Dobiertki. W latach 1402-1403 toczył proces z podwojewodzim poznańskim Pietraszem ze Starołęki oraz z Nagradowic o zranienie kmiecia Macieja. Mikołaja w sądzie zastąpił Jasiek Szołdra. Pietrasz dowodził przed sądem, że pobił Macieja, gdyż ten pierwszy go zaczepił, przyszedłszy do jego domu i znieważywszy jego matkę. W latach 1404-1411 Mikołaja Rogalińskiego odnotowano jako świadka. W 1413 był jednym z poręczycieli za Paszka Chrząstowskiego[6].
Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV-XVI wieku. W latach 1488-1492 w Rogalinie było 14 łanów. W 1508 miał miejsce pobór podatkowy od 6 łanów, 6 groszy od karczmy oraz od młyna wodnego o jednym kole wodnym. W 1509 pobrano podatki od 6 łanów, od sołtysa od 1,5 łana, 3 grosze od karczmy oraz od młyna. W 1510 miał miejsce pobór od 6 łanów i karczmy. W 1563 pobrano podatki od 5,5 łana. W 1577 miał miejsce pobór z części należącej do Macieja Baranowskiego. W 1580 pobór odbył się z części Macieja Baranowskiego od dwóch półłanków, dwóch zagrodników, rybaka, a z części Andrzeja Baranowskiego od dwóch półłanków oraz jednego zagrodnika[6].
W latach 1519-1520 odnotowano Hieronima Wronowskiego z Rogalina zwanego także Konarskim. W 1519 zapisał on swojej żonie Agnieszcze córce Macieja Krzyżanowskiego i Katarzyny Rogalińskiej] po 100 grzywien posagu oraz wiana na połowie Rogalina, połowie Dobiertek i 0,5 połowy opustoszałego Dąbia, a w 1520 po 125 grzywien posagu i wiana. W 1523 Maciej Konarski z Malechowa otrzymał od swej matki Doroty córki Jana Bnińskiego wsie Rogalin, Dobiertki i połowę Dąbia, które przypadły jej po zmarłym Hieronimie Wronowskim, a w zamian dał jej Malechowo [6].
W latach 1523-1531 odnotowany został właściciel w Rogalinie Jan Baranowski. W 1523 kupił od Macieja Malechowskiego Rogalino, Dobiertki i połowę opustoszałego Dąbia za 1000 złotych, a w 1524 sprzedał te dobra z zastrzeżeniem prawa odkupu Maciejowi Kaczce Pigłowskiemu za 40 grzywien. W 1525 zapisał na Rogalinie czynsz. W 1524 panna Marta Konarska, córka zmarłego Mikołaja Zdrojewskiego, zapisuała w testamencie Piotrowi Konarzewskiemu i Maciejowi Krzyżanowskiemu swe prawa do sumy 360 grzywien po zmarłym Jarosławie Konarskim swym rodzonym siostrzeńcu, która to suma ciążyła na dobrach Doroty Malechowskiej w Rogalinie, Dobiertkach i Dąbiu [6].
W latach 1554-1562 odnotowany został dziedzic Rogalina, Dobiertek i Dąbia Piotr Baranowski: 1554. W 1555 zapisał swojej żonie Zofii Słupskiej po 600 złotych posagu oraz wiana. W 1562 wykupił za 72 grzywny czynsz, jaki niegdyś Jan Baranowski zapisał na Rogalinie, Dobiertkach i Dąbiu na rzecz kanonii w kolegiacie NMP in Summo w Poznaniu. W 1577 Maciej Baranowski zapisał swojej żonie Annie Górskiej po 3500 złotych posagu oraz wiana na połowie swej części, jaka w działach z braćmi przypadła mu w Baranowie, Rogalinie, Dobiertkach i Grzybnie. W 1580 Andrzej Baranowski syn zmarłego Piotra Baranowskiego zobowiązał się sprzedać bratu Maciejowi przypadającą sobie w działach z braćmi połowę Rogalina, Dobiertek i Dąbia za 6000 złotych[6].
W 1589 r. Rogalin został nabyty przez Eliasza Arciszewskiego, teologa ariańskiego. W 1592 r. urodził się tu Krzysztof Arciszewski, admirał floty holenderskiej i późniejszy dowódca artylerii koronnej. W 2 poł. XVIII w. wieś przeszła w ręce Kazimierza Raczyńskiego, starosty generalnego Wielkopolski i marszałka koronnego. Na przełomie XVIII i XIX w. Raczyńscy wybudowali tu barokowo-klasycystyczny pałac (2 poł. XVIII w. i początek XIX w.) z rokokowym ogrodem w stylu francuskim. Następnie Edward Raczyński ufundował kaplicę pałacową (1817-1820), w której podziemiach znajduje się mauzoleum rodu Raczyńskich[11].

Latem 1831 r. w Rogalinie zatrzymał się Adam Mickiewicz. W 1848 (podczas Wiosny Ludów) w Rogalinie znajdował się jeden z głównych obozów powstańców, operujących między Stęszewem a Kórnikiem. 8 maja 1848 r. pod Rogalinem odbyła się bitwa kończąca istnienie Rzeczypospolitej Mosińskiej. W 1910 r. powstał budynek galerii, w którym Edward Aleksander Raczyński udostępnił publiczności swoją kolekcję malarstwa europejskiego i polskiego przełomu XIX i XX w. (gromadzoną przez prawie 40 lat). Wśród eksponatów znajduje się największy obraz Jana Matejki Dziewica Orleańska[12]. Przed II wojną światową była ona uważana za najlepszy zbiór malarstwa współczesnego na ziemiach polskich.
Po wojnie zespół pałacowo-parkowy i kaplica z mauzoleum były przez wiele lat zaniedbane. Doraźne remonty przeprowadzono w latach 1975–2000, ale wciąż tylko część wnętrz była dostępna dla zwiedzających[13].
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim. W 1975 roku kaplica z mauzoleum Raczyńskich stała się siedzibą parafii pw. św. Marcelina[14].
Po upadku komunizmu, ostatni właściciel majątku Rogalin, Edward Bernard Raczyński (przy pełnej aprobacie swoich trzech córek) założył pod koniec 1990 r. Fundację im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu i przekazał jej pałac i park w Rogalinie, Galerię Rogalińską oraz przysługujące mu prawa do ziem otaczających pałac i park (choć nadal prawnie nie są one własnością Fundacji)[15].
W latach 2007–2009 oraz 2013-2015 dokonano kompleksowej rewaloryzacji i modernizacji pałacu, która umożliwiła wyposażenie pozostałych wnętrz i udostępnienie zwiedzającym całego pałacu[13].
W 2018 prezydent RP nadał zespołowi pałacowo-parkowemu z mauzoleum Raczyńskich status pomnika historii[16]. Od 2020 objął on ochroną również obszar dawnego majątku ziemskiego w Rogalinie[4], stając się największym pomnikiem historii w Polsce, o powierzchni ok. 1100 hektarów[5].
W 2021 roku, z okazji 200-lecia kościoła z mauzoleum Raczyńskich, utworzono sieć Rogalińskich Dróg – szlaków pielgrzymkowo-turystycznych, prowadzących do niego z dziewięciu miejscowości[17].
Mimo ochrony Rogalina jako pomnika historii (pod opieką konserwatora zabytków), w 2026 roku okazało się, że Zarząd Dróg Powiatowych w Poznaniu zamierza wybudować szeroką drogę powiatową w poprzek tego terenu (przecinającą m.in. zabytkowe zadrzewienia śródpolne). Wzbudziło to ostry sprzeciw mieszkańców, którzy wskazują na możliwość poprowadzenia tańszej drogi w innym miejscu, z korzyścią dla przyrody i krajobrazu[5][18][19].
Przyroda
[edytuj | edytuj kod]
Nad brzegiem Warty (w tzw. starorzeczu Warty) rosną Dęby Rogalińskie (dąbrowa rogalińska) – pomniki przyrody. Jest to największe w Europie skupisko pomnikowych dębów szypułkowych, położone na terenie Rogalińskiego Parku Krajobrazowego. Liczy sobie ok. 2000 dębów, z których najpotężniejsze mają pnie o obwodzie sięgającym 9 m, a wszystkie o obwodzie pow. 2 m są chronione.
Najsłynniejsze z nich to Lech, Czech i Rus, gdyż według lokalnej legendy w tym właśnie miejscu spotkali się na polowaniu trzej bracia, którzy dali początek Polsce, Czechom i Rusi Kijowskiej[20].
Badania dendrochronologiczne przeprowadzone w ramach projektu badawczego Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku wykazały, że dąb Rus ma ponad 800 lat i jest najstarszym dębem w Polsce[21][22]. Dzięki temu projektowi udało się go sklonować i wyhodowane w ten sposób młode drzewko o tym samym genotypie zostało posadzone w parku koło pałacu[23][24].
Na rogalińskich dębach żyją także m.in. objęte ochroną chrząszcze: kozioróg dębosz, pachnica dębowa oraz jelonek rogacz[25].
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]- Pałac Raczyńskich
- Kościół św. Marcelina, dawna kaplica, z mauzoleum Raczyńskich w dolnej kondygnacji oraz Rogalińskimi Drogami Ducha Świętego (patrz niżej)
- Szlak turystyczny o nazwie Trasa Kórnicka
- Szlak rowerowy Pierścień Poznański
- Szlak pieszy
Osowa Góra – Sulęcinek - Wielkopolski Szlak Świętego Zygmunta Szczęsnego Felińskiego[26]
Rogalińskie Drogi Ducha Świętego
[edytuj | edytuj kod]Z okazji 200-lecia kościoła z mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie, utworzono w 2021 roku sieć przyrodniczych szlaków pielgrzymkowych Rogalińskie Drogi Ducha Świętego, przy wsparciu finansowym programu grantowego Caritas Laudato Si[17]. Szlaki te są dobrym przykładem ekoturystyki[27] i prowadzą do tego zabytkowego kościoła z 9 miejscowości[17]: Radzewice, Radzewo, Mieczewo, Poznań-Głuszyna, Daszewice, Mosina, Puszczykowo, Kamionki, Rogalinek.
Obejmują one 2 szlaki piesze, 6 szlaków pieszo-rowerowych i 2 pętle rowerowe (w tym dodatkowa Droga Pokoju i Radości). Celem Rogalińskich Dróg jest propagowanie modlitwy do Ducha Świętego[28] o 7 darów (mądrość, rozum, radę, męstwo, umiejętność, pobożność i bojaźń Bożą) i 9 owoców (miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność i opanowanie, wg Listu do Galatów 5, 22-23), a także aktywności fizycznej na świeżym powietrzu (ważnej dla zdrowia fizycznego i psychicznego), wiedzy przyrodniczej i historycznej, ekologii integralnej papieża Franciszka (przedstawionej w jego encyklice Laudato si'), oraz ochrona Rogalińskiego Parku Krajobrazowego i Rogalina jako pomnika historii[29].
Botanicy, zoolodzy, ekolodzy oraz hydrolog poprowadzili wycieczki poszczególnymi szlakami i na tej podstawie opracowali broszury o przyrodzie i ekologii, które można wykorzystać także w innych miejscach. Są one udostępnione bezpłatnie na stronie internetowej parafii, podobnie jak opisy tras wszystkich szlaków z zadaniami duchowymi, ciekawostkami historycznymi itp.[17].
Po inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku, zadania duchowe dla pielgrzymek w intencji pokoju (z opisu Drogi Pokoju) zostały przetłumaczone na inne języki[30][31][32][33].

Ogólne zasady Rogalińskich Dróg, przedstawione na początku opisu każdego szlaku, stały się podstawą opracowania „Zasad zielonego pielgrzymowania” w ramach projektu PielGREEN przez polskich animatorów Światowego Ruchu Katolików na rzecz Środowiska (Laudato Si' Movement)[35]. Organizacja ta w maju 2023 roku wspominała o modlitwie do Ducha Świętego i Rogalińskich Drogach na swoim blogu oraz w miesięcznym biuletynie (zarówno w języku angielskim[36][37], jak i w polskim[38][39]), zaś w kolejnym roku w Rogalinie odbył się rodzinny zjazd animatorów tej organizacji[34].
Ludzie związani z Rogalinem
[edytuj | edytuj kod]Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Literatura
[edytuj | edytuj kod]- Jarzewicz Jarosław, Świątynia pamięci. O kościele – mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2005 ISBN 83-89053-34-9.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 115798.
- ↑ Ludność. Urząd Miejski w Mosinie, 31 grudnia 2016. [dostęp 2017-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (4 marca 2016)].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1094 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ a b Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 kwietnia 2018 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Rogalin - zespół pałacowo-parkowy z obszarem dawnego majątku ziemskiego" [online], sip.lex.pl, 13 października 2020 [dostęp 2026-03-07].
- ↑ a b c Ponad 10 kilometrów spornego asfaltu. "W punkt" z Rogalina [WIDEO] [online], radiopoznan.fm [dostęp 2026-03-12].
- ↑ a b c d e f g h i j Gąsiorowski 2003 ↓, s. 93-101.
- ↑ Klemensiewicz 1981 ↓, s. 228.
- ↑ a b Gilly Spezialkarte von Suedpreussen. BII, www.mapywig.org, 1802–1803 [dostęp 2026-02-15] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-06].
- ↑ Chmielewski 1982 ↓, s. 360-361.
- ↑ „Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski”, tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, s. 221.
- ↑ Pałac w Rogalinie - Rogalin | Wielkopolska wyjade.pl - turystyczna Polska [online], wielkopolska.wyjade.pl [dostęp 2023-09-28].
- ↑ Wielkopolska ciekawie. Gdzie na majówkę? Ciekawe miejsca wokół Poznania. Cz. 3. Rogalin [dostęp 2020-03-21]
- ↑ a b Strona internetowa Muzeum Pałac w Rogalinie.
- ↑ Tomisław Paciorek, Rogalin. Kościół – Mauzoleum Raczyńskich 1821-2021 [online], Parafia pw. Świętego Marcelina w Rogalinie, 2021 [dostęp 2023-09-29] (pol.).
- ↑ Fundacja Raczyńskich | O fundacji [online], fundacjaraczynskich.pl [dostęp 2023-09-28].
- ↑ Mamy swój Pomnik Historii. Jeden z dziesięciu w całej Polsce [online], bydgoszcz.wyborcza.pl, 26 kwietnia 2018 [dostęp 2026-03-07].
- ↑ a b c d Rogalińskie Drogi Ducha Świętego [online], Parafia pw. Świętego Marcelina w Rogalinie [dostęp 2021-10-17] (pol.).
- ↑ TVP3 Teleskop 13.03.2026 godz.16:30 [online], Telewizja Polska S.A. [dostęp 2026-03-13].
- ↑ TVP3 Teleskop 15.03.2026 godz.18:30 [online], Telewizja Polska S.A. [dostęp 2026-03-16].
- ↑ Stanisław Świrko, Orle gniazdo. Podania, legendy i baśnie wielkopolskie, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1971, s. 173.
- ↑ Krzysztof Czub, To najstarszy dąb w Polsce! Dąb Rus z Rogalina pamięta czasy Przemysła II i Władysława Łokietka [online], WTK.pl, 23 lipca 2019 [dostęp 2019-08-01].
- ↑ JAK SKLONOWAĆ DĄB... CZYLI O(D)PORNY 740-LATEK Z KADYN [online], kfp.pl, 15 czerwca 2020 [dostęp 2023-09-28].
- ↑ Rafał Pogrzebny, Wielkopolskie/ Naukowcy sklonowali 800-letni dąb Rus z Rogalina [online], Nauka w Polsce, 7 kwietnia 2019 [dostęp 2023-09-28] (pol.).
- ↑ Urząd Miejski w Mosinie :: Potomek „Rusa” nasadzony [online], www.mosina.pl [dostęp 2023-09-28].
- ↑ Rogalińskie dęby - Pałac w Rogalinie. Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu [online], rogalin.mnp.art.pl [dostęp 2023-09-28].
- ↑ Joanna Tomczak, Wielkopolski Szlak Świętego Zygmunta Szczęsnego Felińskiego - [online], Aktualności - Serwis Informacyjny Urzędu Miasta w Stęszewie - www.steszew.pl [dostęp 2024-05-15].
- ↑ Piotr Basiński, Ukryta perełka Rogalina [online], Powiat Poznański, 16 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-19] (pol.).
- ↑ Laudato Si Movement, How the Holy Spirit enriches your life: 3 impactful ways by an LSA [online], Laudato Si Animators, 29 maja 2023 [dostęp 2023-06-21] (ang.).
- ↑ Sylwia Ufnalska, Drogi dobrego pasterza w Rogalinie [online], Święto Stworzenia - Portal Chrześcijańskich Ekologów, 7 maja 2022 [dostęp 2022-05-13].
- ↑ Zadania duchowe dla pielgrzymek w intencji pokoju (oparte na Drodze Pokoju w Duchu Świętym) [online], Parafia pw. św. Marcelina, Rogalin,, listopad 2023 [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Spiritual tasks and general rules for peace pilgrimages (based on the Way of Peace in the Holy Spirit) [online], Parafia pw. św. Marcelina, Rogalin, listopad 2023 [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Духовні завдання та загальні правила мирних паломництв (на основі Дороги Миру у Святому Дусі) [online], Parafia pw. św. Marcelina, Rogalin, listopad 2023 [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Духовные задачи и общие правила мирных паломничеств (на основе Пути Мира в Святом Духе) [online], Parafia pw. św. Marcelina, Rogalin, listopad 2023 [dostęp 2025-06-30].
- ↑ a b Piotr, Rodzinny zjazd animatorów Laudato Si’ [online], LSM Polska, 25 kwietnia 2024 [dostęp 2024-05-13] (pol.).
- ↑ Projekt PielGREEN – pielgrzymując podziwiamy i chronimy Boże stworzenie [online], LSM Polska, 14 lipca 2022 [dostęp 2023-10-12] (pol.).
- ↑ Laudato Si’ Movement, Laudato Si’ Encounter: Monthly Prayer Guide – May 2023 [online], Laudato Si’ Movement, 2 maja 2023 [dostęp 2023-10-12] (ang.).
- ↑ How the Holy Spirit enriches your life: 3 impactful ways by an LSA [online], Laudato Si’ Movement, 29 maja 2023 [dostęp 2023-10-12] (ang.).
- ↑ Laudato Si’ Encounter: Comiesięczny przewodnik modlitewny – Maj 2023 [online], Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska, 4 maja 2023 [dostęp 2023-10-13] (pol.).
- ↑ Jak Duch Święty może wzbogacić twoje życie: 3 inspirujące przykłady według Animatorki LS – [online], "Laudato Si’ Movement", 29 maja 2023 [dostęp 2023-10-13] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. IV (R – S), zeszyt 2, hasło „Rogalin”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 2003, s. 93-101.
- Zenon Klemensiewicz: Gramatyka historyczna języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00995-0.