Radif

Radif – instrumenty muzyczne

Radif (pers. ‏ ردیف‎, oznaczający porządek, model, ciąg^[1]) – repertuar irańskiej muzyki klasycznej oparty na melodiach tradycyjnych, przekazywany ustnie z pokolenia na pokolenie przez mistrzów, tzw. ostad (pers. استاد, nauczyciel, mistrz), uczniom sztuki muzycznej, podstawa dla improwizacji.

Repertuar obejmuje około 400 krótkich utworów^[a], trwających od piętnastu sekund do dwóch minut^[2], tzw. gusze (oznaczający róg), charakteryzujących się różną tonacją, melodią i motywami, zaaranżowanych w dwanaście systemów tonalnych tzw. dastgah (pers. دستگاه, oznaczający system)^[3] – siedem systemów podstawowych: szur, segah, czahargah, mahur, homajun, nawa i rastpandżgah i pięć wtórnych, tzw. awaz, na bazie szur (abu’ata, daszti, bajat-e tork i afszari) i homajun (bajat-e esfahan)^[4]. Każdy gusze ma swoją własną nazwę nawiązującą np. do jego miejsca w systemie, charakterystyki czy też do nazwiska muzyka^[4].

Radif może być zarówno wokalny jak i instrumentalny – wykonywany na lutniach tar i setar, cytrze santur, skrzypcach kamancze czy flecie naj^[5].

W 2009 roku radif został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO^[5].

Historia

Genezy radifu upatruje się w działalności Barbada – nadwornego muzyka i poety władcy Iranu z dynastii Sasanidów Chosroua II Parwiza (591–628)^[6]. Barbad stworzył system muzyczny oparty na siedmiu skalach tzw. chosrawani, trzydziestu lahn i 360 melodii dastan na każdy dzień roku wykonywanych na przyjęciach królewskich^[7].

Na rozwój i formę radifu wpływ miała religia islamu. Radif wykonywany był solo lub przez małe zespoły na dworach królewskich, w domach i ogrodach arystokracji, a także podczas spotkań bractw sufickich^[8].

Podstawowym instrumentem do nauki radifu była czterostrunowa lutnia setar^[8]. Radif nauczany był ze słuchu, bez zapisu nutowego, uczniowie uczyli się na pamięć^[9]. Nauczyciel lub starszy stażem uczeń grał lub śpiewał określoną frazę a uczniowie ją powtarzali^[9]. Uczniowie nie mogli występować przed publicznością bez pozwolenia nauczyciela^[9].

W XX wieku irański muzykolog Ali-Naghi Waziri (1887–1979) opracował pierwszą nutową transkrypcję radifów Mirzy Abdollaha i Aghi Hosejn-Gholego^[10]. Wersja ta była pierwotnie uznawana za zaginioną, odnalazła się u ucznia Waziriego, Musy Marufiego (1889–1965), który opracował materiał mistrza, dodając krótsze radify Darwisza Chana oraz zapisy Mahdi Gholego Hedajata^[11]. Dzieło Marufiego zostało wydane przez irańskie Ministerstwo Kultury i Sztuki w 1963 roku^[11].

Uwagi

↑ Inne źródła podają liczby od 200 do 300, UNESCO: 250, Broughton: 200.

Przypisy

↑ Mohammad Reza Azadehfar: Rhythmic structure in Iranian music. Azadehfar, 2006, s. 122. ISBN 978-964-6218-47-5. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ Simon Broughton, Mark Ellingham, Richard Trillo: World Music: Africa, Europe and the Middle East. Rough Guides, 1999, s. 358. ISBN 978-1-85828-635-8. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ Mohammad Reza Azadehfar: Rhythmic structure in Iranian music. Azadehfar, 2006, s. 123. ISBN 978-964-6218-47-5. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ ^a ^b UNESCO ICH: Radif of Iranian music. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ ^a ^b UNESCO ICH: Radif of Iranian music. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ Garland Encyclopedia of World Music: The Concise Garland Encyclopedia of World Music. Routledge, 2013, s. 881. ISBN 978-1-136-09602-0. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ Jean During, Zia Mirabdolbaghi, Dariush Safvat, Manuchehr Anvar: The Art of Persian Music. Mage Publishers, 1991, s. 39. ISBN 0-934211-22-1. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ ^a ^b Garland Encyclopedia of World Music: The Concise Garland Encyclopedia of World Music. Routledge, 2013, s. 882. ISBN 978-1-136-09602-0. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c Garland Encyclopedia of World Music: The Concise Garland Encyclopedia of World Music. Routledge, 2013, s. 886. ISBN 978-1-136-09602-0. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ The Rouhollah Khaleghi Artistic Center: Alinaqi Vaziri. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).
↑ ^a ^b The Rouhollah Khaleghi Artistic Center: Moussa Maroufi. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

Linki zewnętrzne

The Foundation for Iranian Studies: Roohollah Soliyman Afza (Tar): The Radif of the Tar by Musa Maroufi. [dostęp 2014-10-12]. (ang.).
The Foundation for Iranian Studies: The Vocal Radif by Mahmud Karimi. [dostęp 2014-10-12]. (ang.).

[2] Inne źródła podają liczby od 200 do 300, UNESCO: 250, Broughton: 200.

[Azadehfar122-1] Mohammad Reza Azadehfar: Rhythmic structure in Iranian music. Azadehfar, 2006, s. 122. ISBN 978-964-6218-47-5. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[Broughton358-3] Simon Broughton, Mark Ellingham, Richard Trillo: World Music: Africa, Europe and the Middle East. Rough Guides, 1999, s. 358. ISBN 978-1-85828-635-8. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[Azadehfar123-4] Mohammad Reza Azadehfar: Rhythmic structure in Iranian music. Azadehfar, 2006, s. 123. ISBN 978-964-6218-47-5. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[unesco2-5] UNESCO ICH: Radif of Iranian music. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[unesco-6] UNESCO ICH: Radif of Iranian music. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[Garland881-7] Garland Encyclopedia of World Music: The Concise Garland Encyclopedia of World Music. Routledge, 2013, s. 881. ISBN 978-1-136-09602-0. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[During39-8] Jean During, Zia Mirabdolbaghi, Dariush Safvat, Manuchehr Anvar: The Art of Persian Music. Mage Publishers, 1991, s. 39. ISBN 0-934211-22-1. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[Garland882-9] Garland Encyclopedia of World Music: The Concise Garland Encyclopedia of World Music. Routledge, 2013, s. 882. ISBN 978-1-136-09602-0. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[Garland886-10] Garland Encyclopedia of World Music: The Concise Garland Encyclopedia of World Music. Routledge, 2013, s. 886. ISBN 978-1-136-09602-0. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[rkac1-11] The Rouhollah Khaleghi Artistic Center: Alinaqi Vaziri. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[rkac2-12] The Rouhollah Khaleghi Artistic Center: Moussa Maroufi. [dostęp 2014-10-26]. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]