PubPeer
PubPeer – strona internetowa umożliwiająca użytkownikom omawianie i recenzowanie badań naukowych po ich opublikowaniu (tzw. recenzja po publikacji, ang. post-publication peer review), uruchomiona w 2012 r. Strona pełni funkcję platformy do zgłaszania nieprawidłowości przez sygnalistów. W niektórych przypadkach zgłoszenia doprowadziły do retrakcji artykułów i oskarżeń o oszustwo naukowe. W przeciwieństwie do większości platform strona umożliwia anonimowe komentowanie po publikacji, co z jednej strony jest kontrowersyjną funkcjonalnością, z drugiej jednak stanowi główny czynnik jej sukcesu. Niektórzy użytkownicy serwisu PubPeer byli w przeszłości oskarżani o zniesławienie, w związku z tym serwis od 2016 r. zaleca komentatorom korzystanie wyłącznie z faktów, które można publicznie zweryfikować. Podnoszono również wątpliwości dotyczące praw autorskich do często anonimowych treści serwisu PubPeer. Badanie przeprowadzone w 2021 r. wykazało, że „ponad dwie trzecie komentarzy [w PubPeer] ma na celu zgłoszenie jakiegoś rodzaju niewłaściwego zachowania, głównie związanego z manipulacją obrazem”. Najwięcej komentarzy pochodziło dotyczyło publikacji z dziedziny nauk o zdrowiu i nauk biologicznych, a także od osób zgłaszających oszustwa publikacyjne i manipulację danymi. Z kolei nauki społeczne i humanistyczne zebrały mniej komentarzy, ale największy odsetek komentarzy dotyczył krytycznych przeglądów i podkreślał wady metodologiczne. W badaniu stwierdzono, że „podczas gdy biochemicy korzystają z tej strony, aby zgłaszać przypadki niewłaściwego postępowania, to socjologowie i humaniści korzystają z niej, aby omawiać wnioski i wykrywać błędy metodologiczne”. W badaniu wskazano również, że 85,6% komentarzy ma charakter anonimowy, a „tylko 31,5% publikacji otrzymało więcej niż trzy komentarze, zaś wskaźnik odpowiedzi autorów jest bardzo niski (7,5%)”. Badanie przeprowadzone w 2023 r. wykazało, że „tylko 21,5% artykułów [oznaczonych w serwisie PubPeer] zasługujących na uwagę redakcji (z powodu błędów, wad metodologicznych, oszustw lub manipulacji) zostało poprawionych przez [odpowiednie] czasopismo”. W listopadzie 2024 roku PubPeer i jego współzałożyciel Brandon Stell otrzymali od Fundacji Einsteina (Niemcy) Nagrodę Instytucjonalną za rzetelność badań naukowych.
PubPeer – strona internetowa umożliwiająca użytkownikom omawianie i recenzowanie badań naukowych po ich opublikowaniu (tzw. recenzja po publikacji, ang. post-publication peer review), uruchomiona w 2012 r.
Strona pełni funkcję platformy do zgłaszania nieprawidłowości przez sygnalistów. W niektórych przypadkach zgłoszenia doprowadziły do retrakcji artykułów i oskarżeń o oszustwo naukowe[1][2][3][4][5][6]. W przeciwieństwie do większości platform strona umożliwia anonimowe komentowanie po publikacji, co z jednej strony jest kontrowersyjną funkcjonalnością, z drugiej jednak stanowi główny czynnik jej sukcesu[7]. Niektórzy użytkownicy serwisu PubPeer byli w przeszłości oskarżani o zniesławienie[8], w związku z tym serwis od 2016 r. zaleca komentatorom korzystanie wyłącznie z faktów, które można publicznie zweryfikować[9]. Podnoszono również wątpliwości dotyczące praw autorskich do często anonimowych treści serwisu PubPeer[10].
Badanie przeprowadzone w 2021 r. wykazało, że „ponad dwie trzecie komentarzy [w PubPeer] ma na celu zgłoszenie jakiegoś rodzaju niewłaściwego zachowania, głównie związanego z manipulacją obrazem”. Najwięcej komentarzy pochodziło dotyczyło publikacji z dziedziny nauk o zdrowiu i nauk biologicznych, a także od osób zgłaszających oszustwa publikacyjne i manipulację danymi. Z kolei nauki społeczne i humanistyczne zebrały mniej komentarzy, ale największy odsetek komentarzy dotyczył krytycznych przeglądów i podkreślał wady metodologiczne. W badaniu stwierdzono, że „podczas gdy biochemicy korzystają z tej strony, aby zgłaszać przypadki niewłaściwego postępowania, to socjologowie i humaniści korzystają z niej, aby omawiać wnioski i wykrywać błędy metodologiczne”. W badaniu wskazano również, że 85,6% komentarzy ma charakter anonimowy, a „tylko 31,5% publikacji otrzymało więcej niż trzy komentarze, zaś wskaźnik odpowiedzi autorów jest bardzo niski (7,5%)”[11].
Badanie przeprowadzone w 2023 r. wykazało, że „tylko 21,5% artykułów [oznaczonych w serwisie PubPeer] zasługujących na uwagę redakcji (z powodu błędów, wad metodologicznych, oszustw lub manipulacji) zostało poprawionych przez [odpowiednie] czasopismo”[12].
W listopadzie 2024 roku PubPeer i jego współzałożyciel Brandon Stell otrzymali od Fundacji Einsteina (Niemcy) Nagrodę Instytucjonalną za rzetelność badań naukowych[13].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ David Cyranoski. Stem-cell cloner acknowledges errors in groundbreaking paper. „Nature”, 2013-05-23. DOI: 10.1038/nature.2013.13060. ISSN 1476-4687. (ang.).
- ↑ Tomoko Otake: 'STAPgate' shows Japan must get back to basics in science. The Japan Times, 2014-04-20. [dostęp 2024-08-31]. (ang.).
- ↑ Dalmeet Singh Chawla. How reliable is this research? Tool flags papers discussed on PubPeer. „Nature”. 629 (8011), s. 271–272, 2024-04-29. DOI: 10.1038/d41586-024-01247-6. PMID: 38684831. Bibcode: 2024Natur.629..271S. (ang.).
- ↑ Denise-Marie Ordway: 5 tips for using PubPeer to report on research and the scientific community. The Journalist's Resource, 2023-08-01. [dostęp 2024-08-31]. (ang.).
- ↑ Barbour, PubPeer: Scientific Assessment Without Metrics, „Gaming the Metrics”, The MIT Press, 2020, s. 149–156, DOI: 10.7551/mitpress/11087.003.0015, ISBN 978-0-262-35656-5 [dostęp 2024-08-31] (ang.).
- ↑ Leading diabetes researcher corrects paper as more than a dozen studies are questioned on PubPeer. Retraction Watch, 12 January 2015. [dostęp 17 May 2017].
- ↑ Jaime A. Teixeira da Silva. The opacity of the PubPeer Foundation: what PubPeer's "About" page tells us. „Online Information Review”. 42 (2), s. 282–287, 2018-01-01. DOI: 10.1108/OIR-06-2017-0191. ISSN 1468-4527.
- ↑ PubPeer's first legal threat. 24 August 2014. [dostęp 5 December 2014].
- ↑ PubPeer - How to comment on PubPeer. pubpeer. [dostęp 17 May 2017]. [zarchiwizowane z tego adresu (15 November 2016)].
- ↑ Jaime A. Teixeira da Silva. The Issue of Comment Ownership and Copyright at PubPeer. „教育資料與圖書館學”. 55 (2), s. 227–237, 2018-07-01. DOI: 10.6120/JoEMLS.201807_55(2).e001.BC.BE.
- ↑ José Luis Ortega. Classification and analysis of PubPeer comments: How a web journal club is used. „Journal of the Association for Information Science and Technology”. 73 (5), s. 655–670, May 2022. DOI: 10.1002/asi.24568. ISSN 2330-1635. (ang.).
- ↑ José-Luis Ortega. How do journals deal with problematic articles. Editorial response of journals to articles commented in PubPeer. „Profesional de la información”. 32 (1), 2023-01-23. DOI: 10.3145/epi.2023.ene.18. ISSN 1699-2407. (ang.).
- ↑ Einstein Foundation Awards. award.einsteinfoundation.de. [dostęp 2024-12-12].