Prolek
Prolek – prekursor leku, substancja nieaktywna lub słabo aktywna biologicznie, która po przemianach metabolicznych in vivo przekształca się w produkty o działaniu farmakologicznym. Przykładami wykorzystania proleków w terapii są: prontosil, który jest przekształcany w organizmie w aktywny związek przeciwbakteryjny sulfanilamid; enalapryl podawany jako prolek, albowiem właściwe działanie terapeutyczne wykazuje enalaprylat (powstały w wyniku działania esteraz); lewodopa, która w organizmie zostaje poddana dekarboksylacji do dopaminy; leflunomid, którego aktywny metabolit wykazuje działanie immunosupresyjne; heroina, która w mózgu zostaje deacetylowana do morfiny oraz kodeina przekształcana przez wątrobę m.in. również do morfiny (demetylacja); cyklezonid, który jest przekształcany przez esterazy płucne do czynnego metabolitu demetylopropionylo-cyklezonidu (des-CIC) o działaniu przeciwzapalnym wykorzystywanym w leczeniu astmy oskrzelowej; niektóre leki przeciwnowotworowe (np. kapecytabina), dzięki czemu unika się części działań niepożądanych związanych z dystrybucją leku; swoją aktywność przejawiają dopiero w obrębie tkanek guza, pod wpływem działania układów enzymatycznych komórek nowotworowych.
Prolek – prekursor leku, substancja nieaktywna lub słabo aktywna biologicznie, która po przemianach metabolicznych in vivo przekształca się w produkty o działaniu farmakologicznym[1].
Przykładami wykorzystania proleków w terapii są:
- prontosil, który jest przekształcany w organizmie w aktywny związek przeciwbakteryjny sulfanilamid[2];
- enalapryl podawany jako prolek, albowiem właściwe działanie terapeutyczne wykazuje enalaprylat (powstały w wyniku działania esteraz)[3];
- lewodopa, która w organizmie zostaje poddana dekarboksylacji do dopaminy;
- leflunomid, którego aktywny metabolit wykazuje działanie immunosupresyjne[4];
- heroina, która w mózgu zostaje deacetylowana do morfiny[5] oraz kodeina przekształcana przez wątrobę m.in. również do morfiny (demetylacja);
- cyklezonid, który jest przekształcany przez esterazy płucne do czynnego metabolitu demetylopropionylo-cyklezonidu (des-CIC) o działaniu przeciwzapalnym wykorzystywanym w leczeniu astmy oskrzelowej;
- niektóre leki przeciwnowotworowe (np. kapecytabina), dzięki czemu unika się części działań niepożądanych związanych z dystrybucją leku; swoją aktywność przejawiają dopiero w obrębie tkanek guza, pod wpływem działania układów enzymatycznych komórek nowotworowych.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]
- ↑ Jarkko Rautio, Nicholas A. Meanwell, Li Di, Michael J. Hageman, The expanding role of prodrugs in contemporary drug design and development, „Nature Reviews Drug Discovery”, 17 (8), 2018, s. 559–587, DOI: 10.1038/nrd.2018.46 [dostęp 2024-10-02] (ang.).
- ↑ Prontosil [online], Google Scholar [dostęp 2024-10-02].
- ↑ Enalapril [online], Google Scholar [dostęp 2024-10-02].
- ↑ Leflunomide [online], Google Scholar [dostęp 2024-10-02].
- ↑ Heroin prodrugs [online], Google Scholar [dostęp 2024-10-02].
