Poppers

Poppers – potoczne określenie różnych azotynów alkilu przyjmowanych wziewnie w celach rekreacyjnych^[1]. Zalicza się do nich w szczególności azotyn amylu, azotyn butylu i azotyn izobutylu^[2][3]. Azotyn amylu był długo wykorzystany w leczeniu dławicy piersiowej^[1], a także jako antidotum w zatruciach cyjankami^[4][5]. Azotyn amylu i kilka innych alkilowych azotynów, które są wykorzystywane w wielu produktach, takich jak odświeżacze powietrza i spreje do czyszczenia głowic video, można wykorzystywać do zwiększenia seksualnej przyjemności po przyjęciu drogą wziewną^[6]. Produkty te stały się również częścią kultury klubowej z lat 1970. sceny disco aż do lat 1980. i lat 1990. stylu rave^[7].

Wdychane azotyny wywołują rozluźnienie mięśni gładkich w całym organizmie, w tym zwieraczy odbytu i mięśni pochwy^[5]. Dalszym efektem działania azotynów jest rozszerzenie naczyń krwionośnych (co powoduje nagły spadek ciśnienia krwi), zwiększenie częstości akcji serca oraz wywołanie uczucia ciepła i podniecenia, które zazwyczaj trwa kilka minut^[8].

Azotyny są często wykorzystywane jako narkotyki lub w celu zwiększenia odczuć seksualnych^[6]. Powodują powstanie uczucia euforii, uderzenia krwi do głowy, śmiechu lub niekontrolowanego chichotania i inne odczucia, które wynikają ze spadku ciśnienia krwi – te efekty są często odczuwane jako zwiększenie pobudzenia i pożądania seksualnego^[6]. Jednocześnie rozluźnienie mięśni pochwy i odbytu może ułatwić penetrację. Powszechnie uważa się, że poppers mogą wzmocnić i przedłużyć orgazm^[2].

Według niepotwierdzonych naukowo informacji zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogą czerpać przyjemność ze stosowania poppersów, jednak nie jest to uniwersalne odczucie^[9]; niektórzy mężczyźni twierdzą, że poppers mogą powodować krótkotrwałe problemy z erekcją^[2].

Wysokie dawki azotynów mogą powodować wystąpienie rzadkiego zaburzenia jakim jest methemoglobinemia, zwłaszcza u osób do tego predysponowanych^[5][10]. Sugeruje się, że przyjmowanie Viagry w połączeniu z azotynami może spowodować poważne spadki ciśnienia krwi, prowadząc do omdleń, udaru lub zawału serca^[11][12]. Poppers mogą spowodować wzrost ciśnienia wewnątrz gałki ocznej, dlatego u osób cierpiących na jaskrę mogą wystąpić dodatkowe zagrożenia w razie ich używania^[10][13]. Przypuszcza się również, że używanie poppersa przyspiesza wzrost komórek nowotworowych, ale dotychczas dowiedziono to tylko w przypadku myszy^[14].

Do innych zagrożeń związanych z użyciem poppersów należą: oparzenia przy rozlaniu na skórze, utrata świadomości, bóle głowy^[15].

Do poppersów zalicza się związki chemiczne z grupy azotynów alkilowych. Są to estry alkilowe kwasu azotawego [azotowego(III)] o strukturze R–ONO.

Organiczne azotany są przygotowywane na bazie alkoholi i azotynu sodu w roztworze kwasu siarkowego. Pozostawione ulegają powolnemu rozpadowi do tlenków azotu, wody, alkoholu i produktów polimeryzacji aldehydu.

Właściwości fizyczne i chemiczne

	azotyn butylu	azotyn izobutylu	azotyn izoamylu
Wzór chemiczny	CH3(CH2)2CH2O–N=O	(CH3)2CHCH2O–N=O	(CH3)2CHCH2CH2O–N=O
Masa cząsteczkowa	103,12	103,12	117,15
Stan skupienia	ciecz	ciecz	ciecz
Temperatura wrzenia (°C)	78,2	67	97-99
Gęstość (g/cm³)	0,91	0,87	0,87