Perhydrol

Perhydrol – ok. 30% roztwór nadtlenku wodoru (H
2O
2) w wodzie. Bezbarwna, bezwonna ciecz o właściwościach żrących wobec tkanek żywych. Na skórze pozostawia martwicze białe plamy.

Perhydrol jest stosowany jako silny środek utleniający w przemyśle chemicznym. Stosuje się go np. powszechnie przy produkcji wielu barwników organicznych, także przy produkcji inicjujących wybuchowych nadtlenków HMTD, TCAP, TetraAP. Używany jest także do oczyszczania kości z resztek tkanek miękkich (np. w celu wypreparowania trofeów myśliwskich), jako półprodukt do otrzymywania wody utlenionej itp. Dawniej używany jako rozjaśniacz do włosów.

Nadtlenek wodoru energicznie reaguje z nadmanganianem potasu – po wrzuceniu kryształku nadmanganianu do perhydrolu następuje gwałtowna egzotermiczna reakcja, a z naczynia zaczyna wydobywać się obłok pary wodnej przemieszanej z tlenem, porywający ze sobą cząsteczki mieszaniny reakcyjnej. Reakcja ta (z zastosowaniem 80% roztworu nadtlenku wodoru) była wykorzystywana do napędzania rakiet V2 (ciśnienie wytworzonego tlenu napędzało turbopompę pompującą mieszaninę paliwową do komory spalania).

Przebieg reakcji^[1]^[2]:

2KMnO
4 + 3H
2O
2 → 2MnO
2 + 2KOH + 2H
2O↑ + 3O
2↑

Reakcja ta przebiega bardzo gwałtownie z wydzieleniem dużych ilości ciepła. Na pokazach chemicznych reakcja stosowana jest do tzw. chemicznej lokomotywy^[3]. Perhydrol ulega także gwałtownej reakcji dysproporcjonowania pod wpływem katalizatorów, np. jodków, MnO₂ lub rozdrobnionych substancji stałych (np. srebra i platyny):

2H
2O
2 → 2H
2O + O
2↑

Reakcja ta może być wykorzystywana do napędu silników rakietowych np. w tzw. "jetpackach" (np. Bell Rocket Belt(inne języki)). Stężony perhydrol (>70%), tzw. HTP (z ang. high test peroxide) pompowany jest ze zbiorników do komory reakcyjnej zawierającej katalizator, gdzie rozkłada się do tlenu i pary wodnej o temperaturze kilkuset stopni Celsjusza. Powstające gazy kierowane są do dysz wylotowych wytwarzając siłę ciągu wystarczającą do uniesienia człowieka w powietrze (maks. impuls właściwy I_sp = 161 s).

Przypisy

↑ Max I.M.I. Bowman Max I.M.I., The reaction between potassium permanganate and hydrogen peroxide, „Journal of Chemical Education”, 26 (2), 1949, s. 103, DOI: 10.1021/ed026p103 [dostęp 2026-01-22] (ang.).
↑ KenjiK. Okitsu KenjiK., MasakiM. Iwatani MasakiM., BenB. Nanzai BenB., RokuroR. Nishimura RokuroR., YasuakiY. Maeda YasuakiY., Sonochemical reduction of permanganate to manganese dioxide: The effects of H2O2 formed in the sonolysis of water on the rates of reduction, „Ultrasonics Sonochemistry”, 16 (3), 2009, s. 387–391, DOI: 10.1016/j.ultsonch.2008.10.009 [dostęp 2026-01-22] (ang.).
↑ KrzysztofK. Orliński KrzysztofK., Perhydrol, Młody Technik, e-suplement, 1 sierpnia 2011 [zarchiwizowane 2012-11-19] .

[1] Max I.M.I. Bowman Max I.M.I., The reaction between potassium permanganate and hydrogen peroxide, „Journal of Chemical Education”, 26 (2), 1949, s. 103, DOI: 10.1021/ed026p103 [dostęp 2026-01-22] (ang.).

[2] KenjiK. Okitsu KenjiK., MasakiM. Iwatani MasakiM., BenB. Nanzai BenB., RokuroR. Nishimura RokuroR., YasuakiY. Maeda YasuakiY., Sonochemical reduction of permanganate to manganese dioxide: The effects of H2O2 formed in the sonolysis of water on the rates of reduction, „Ultrasonics Sonochemistry”, 16 (3), 2009, s. 387–391, DOI: 10.1016/j.ultsonch.2008.10.009 [dostęp 2026-01-22] (ang.).

[3] KrzysztofK. Orliński KrzysztofK., Perhydrol, Młody Technik, e-suplement, 1 sierpnia 2011 [zarchiwizowane 2012-11-19] .

[1]

[2]

[3]