Lipidogram

Lipidogram – badanie lipidów w osoczu krwi dostarczające informacji na temat stężenia poziomu całkowitego cholesterolu (TC), triglicerydów oraz stężenia frakcji lipoprotein wysokiej gęstości (HDL) i niskiej gęstości (LDL)^[1]. Standardowo oznaczane są trzy pierwsze parametry, natomiast stężenie LDL jest obliczane przy użyciu wzoru Friedewalda^[1][2].

Tradycyjnie badanie wykonuje się na czczo (12–14 godzin przerwy w jedzeniu)^[3], natomiast zgodnie z aktualnymi (2016)wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego oraz European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine (EFLM)^[4] jest zalecane jedynie w przypadku stwierdzenia poziomu trójglicerydów powyżej 400 mg/ml (5 mmol/l) i w takim przypadku również konieczne jest oznaczenie poziomu LDL metodą bezpośrednią, gdyż wartość obliczona jest niemiarodajna^[4][3]. Natomiast zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego] (ESC) i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego (EAS) badanie powinno być wykonywane na czczo u pacjentów z cukrzycą, ciężkimi hiperlipidemiami oraz hipertrójglicerydemią^[2].

Nazwa parametru	Skrót nazwy	Dolny zakres normy[5]		Górny zakres normy na czczo[3]		Górny zakres normy po jedzeniu[3]
		mmol/l	mg/ml	mmol/l	mg/ml	mmol/l	mg/ml
cholesterol całkowity	TC	3,36	129	< 5,00	< 190	< 5,00	< 190
lipoproteina wysokiej gęstości	HDL	0,99	39	1,42	55	1,42	55
lipoproteina niskiej gęstości	LDL	1,8	70	< 3,00	< 115	< 3,00	< 115
trójglicerydy	TG	0,55	40	< 1,70	< 145	< 2,00	< 175

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami (2016) Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego (EAS) stężenie cholesterolu całkowitego (TC) służy do określenia ryzyka sercowo-naczyniowego za pomocą skali SCORE oraz do obliczania stężenia lipoprotein niskiej gęstości (LDL), natomiast podstawowym parametrem jest stężenie lipoprotein niskiej gęstości (LDL)^[2][6]. Stężenia lipoproteiny wysokiej gęstości (HDL) powyżej 40 mg/ml (1,0 mmol/l) u mężczyzn, oraz 48 mg/ml (1,2 mmol/l) u kobiet oraz trójglicerydów poniżej 150 mg/ml (1,7 mmol/l) jest związane z niższym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego^[2][6].

W aktualnych wytycznych wprowadzono nowy obliczany parametr lipidogramu, którym jest stężenie cholesterolu nie-HDL, uzyskiwany poprzez odjęcie stężenia lipoproteiny wysokiej gęstości od stężenia całkowitego cholesterolu (nie-HDL = TC- HDL) i został on określony jako drugorzędowy po cholesterolu LDL cel terapeutyczny^[2][6].

Docelowe stężenia frakcji cholesterolu w surowicy krwi w zależności od ryzyka sercowo naczyniowego^[2].

	Ryzyko incydentu sercowo-naczyniowego
	bardzo duże	duże	umiarkowane	niskie
LDL	< 70 mg/ml < 1,8 mmol/l	< 100 mg/ml < 2,6 mmol/l	< 115 mg/ml < 3,0 mmol/l	< 115 mg/ml < 3,0 mmol/l
nie-HDL	< 100 mg/ml < 2,6 mmol/l	< 130 mg/ml < 3,4 mmol/l	< 145 mg/ml < 3,8 mmol/l	< 145 mg/ml < 3,8 mmol/l

• Kalkulator SCORE pozwala na oszacowanie 10-letniego ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych u osób bez choroby sercowo-naczyniowej o podłozu. [dostęp 2019-02-24].