Jak-17

Jak-17
	; Jak-17 w Centralnym Muzeum Sił Lotniczych Federacji Rosyjskiej w Moninie
	Dane podstawowe
Państwo	ZSRR
Producent	Jakowlew
Konstruktor	Aleksander Siergiewicz Jakowlew
Typ	samolot myśliwski i szkolno-treningowy
Konstrukcja	jednosilnikowy średniopłat o konstrukcji metalowej, podwozie – chowane w locie
Załoga	1 (wersja myśliwska); 2 (wersja szkolno-treningowa)
	Historia
Data oblotu	czerwiec 1947
Lata produkcji	1948–1949
Liczba egz.	430
	Dane techniczne
Napęd	1 silnik turboodrzutowy RD-10A
Ciąg	8,8 kN (910 kG)
	Wymiary
Rozpiętość	9,20 m
Długość	8,78 m
Wysokość	2,80 m
Powierzchnia nośna	14,85 m²
	Masa
Własna	2081 kg (Jak-17); 2094 kg (Jak-17 UTI)
Użyteczna	460–893 kg
Startowa	Jak-17'; 2890 kg (normalna); 3323 kg (maksymalna); Jak 17 UTI; 2906 kg
	Osiągi
Prędkość maks.	750 km/h (Jak-17); 726 km/h (Jak-17 UTI)
Prędkość minimalna	145 km/h (Jak-17); 150 k/h (Jak-17 UTI)
Prędkość wznoszenia	12 m/s (Jak-17); 11 m/s (Jak-17 UTI)
Pułap	12 750 m (Jak-17); 11 000 m (Jak-17 UTI)
Zasięg	395 km (normalny); 717 km (Jak-17 z dodatkowymi zbiornikami)
Długotrwałość lotu	ok. 20 min.; ok. 45 min. (Jak-17 z dodatkowymi zbiornikami)
Rozbieg	635 m (Jak-17); 640 m (Jak-17 UTI)
Dobieg	650 m (Jak-17); 695 m (Jak-17 UTI)
	Dane operacyjne
	Uzbrojenie
	2 działka NS-23 kal. 23 mm (Jak-17, wersja Jak-17 UTI – nieuzbrojona)
	Użytkownicy
	ZSRR, Polska, Bułgaria, Rumunia, Chiny, Czechosłowacja
	Multimedia w Wikimedia Commons

Ten artykuł od 2013-08 wymaga zweryfikowania podanych informacji.

Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Jak-17 (ros. Як-17, kod amerykański „Type 16”, kod NATO „Feather”) – radziecki odrzutowy myśliwiec z końca lat 40., jeden z pierwszych radzieckich samolotów odrzutowych, powstały na bazie samolotu Jak-15.

Historia

Samolot Jak-17 powstał jako wersja rozwojowa samolotu Jak-15 opracowanego w 1946 roku, charakteryzującego się nietypowym redanowym układem konstrukcyjnym, z silnikiem odrzutowym w nosie kadłuba, z dyszą wylotową pod kadłubem. Silnik odrzutowy był rozwinięciem niemieckiego silnika Jumo 004 z okresu II wojny światowej. Już po dokonaniu oblotu samolotu Jak-15 w kwietniu 1946 roku biuro konstrukcyjne Jakowlewa otrzymało polecenie zaprojektowania nowego samolotu myśliwskiego i dwumiejscowego samolotu szkolno-treningowego o parametrach zbliżonych do samolotu Jak-15, lecz dopracowanych i pozbawionych jego wad.

Powstało wtedy kilka prototypów: Jak-15W, Jak-17 RD10, Jak-21, Jak-15U. Po przeprowadzeniu badań w locie, ostatecznie w marcu 1948 zaaprobowano do produkcji seryjnej prototyp Jak-15U, przebudowany z seryjnego Jak-15 i oblatany w czerwcu 1947 roku. Od Jaka-15 różnił się przede wszystkim podwoziem trójpodporowym zamiast klasycznego i powiększonym usterzeniem o zmienionym kształcie. Seryjne samoloty otrzymały oznaczenie Jak-17. Jednocześnie wprowadzono do produkcji seryjnej wersję szkolno-treningową oznaczoną jako Jak-17 UTI, dla którego wzorcowym samolotem był prototyp Jak-21T.

Produkcję seryjną prowadzono w latach 1948 – 1949 i łącznie zbudowano 430 samolotów obu wersji.

Wersje produkowane seryjnie:

Jak-17 – samolot myśliwski, jednomiejscowy
Jak-17 UTI – wersja szkolno-treningowa, dwumiejscowa

Użycie w lotnictwie

Samoloty Jak-17 i Jak-17 UTI, po rozpoczęciu produkcji seryjnej już od 1948 trafiły do jednostek bojowych lotnictwa ZSRR. Po raz pierwszy zaprezentowane zostały publicznie na defiladzie w Tuszynie w 1949. W kodzie NATO Jak-17 został oznaczony tak, jak Jak-15 - Feather, Jak-17UTI - Magnet.

Samoloty były używane także w innych krajach, były to w zasadzie samoloty w wersji szkolno-treningowej. Były to jednak znikome ilości i tak np. Polska posiadała 3 samoloty Jak-17 i 11 Jak-17 UTI, Czechosłowacja – 1 samolot Jak-17 oznaczony S-100, od 1950. Inne państwa: Bułgaria, Rumunia, Chiny również posiadały zaledwie po kilka sztuk tych samolotów w wersji UTI. Chińskie samoloty służył także do szkolenia lotników północnokoreańskich podczas wojny koreańskiej. Jaki-17 nie były używane bojowo. Ostatnie samoloty Jak-17 UTI zostały wycofane z użycia na początku lat sześćdziesiątych XX wieku.

Jak-17UTI w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Do Polski dostarczono w lipcu 1950 roku trzy samoloty Jak-17 w częściach, z których jeden miał posłużyć jako wzorzec do produkcji^[1]. 20 sierpnia 1950 jeden z nich (z numerem 29) był pierwszym samolotem odrzutowym zademonstrowanym publicznie w Polsce, w pokazach z okazji Święta Lotnictwa na Okęciu^[1]. Polscy piloci szkolili się najpierw na Jakach-17 w radzieckim 159. pułku myśliwskim stacjonującym w Brzegu w Polsce^[1]. Planowano podjęcie produkcji licencyjnej w WSK Mielec pod oznaczeniem G-1, ale już w 1950 roku zrezygnowano z niej z uwagi na nieperspektywiczną konstrukcję, na korzyść Jak-23, a ostatecznie Lim-1^[1]. W kwietniu 1951 roku dostarczono trzy dwustery Jak-17UTI, w Polsce oznaczane jako Jak-17W, a ogółem do 1953 roku Polska kupiła ich 11^[1]. Ostatnie samoloty Jak-17 UTI zostały w Polsce wycofane z użycia w lotnictwie wojskowym w 1955, po zastąpieniu przez MiG-15UTI i SBLim^[1]. Od 1957 ostatni Jak-17 UTI służył do badań w Instytucie Lotnictwa, z cywilną rejestracją SP-GLM. Ostatni lot na nim wykonano 3 lutego 1960 roku, a został skasowany w 1963 roku^[1], po czym został on później eksponatem Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

Samolot, będąc jednym z pierwszych myśliwców odrzutowych miał wady takie, jak stosunkowo słabe osiągi, mały zasięg i długotrwałość lotu, zawodny napęd, skomplikowana procedura uruchamiania silnika. Z drugiej strony, jego pilotaż był prosty, w tym samolot miał dobre charakterystyki startu i lądowania. Pilotaż samolotu był podobny do tłokowych Jaków (Jak-3, Jak-9), co ułatwiało opanowanie go przez pilotów, a tym samym Jak-17 był bardzo dobrym samolotem treningowym, do zapoznania pilotów z napędem odrzutowym przed przejściem na nowsze samoloty, jak MiG-15.

Opis konstrukcji

Jak-17W, SP-GLM, ze zbiorów Muzeum Lotnictwa w Krakowie

Samolot Jak-17 był jednosilnikowym średniopłatem o konstrukcji całkowicie metalowej i prostych skrzydłach. Kadłub kratownicowy z rur stalowych, kryty blachą duraluminiową. Płaty dwudźwigarowe o konstrukcji z duraluminium. W wersji Jak-17 na końcu skrzydeł zamontowano zamki do powieszenia dodatkowych zbiorników paliwa. Usterzenie klasyczne o konstrukcji metalowej. Silnik odrzutowy umieszczony był w przedniej części kadłuba, z dyszą pod kadłubem, na wysokości kabiny pilota. Ogonowa część kadłuba pokryta była pod spodem blachą żaroodporną. Kabina pilota zamknięta, oszklona. Osłona składała się z trzyczęściowego stałego wiatrochronu i wypukłej osłony odsuwanej do tyłu. W wersji UTI, kabina dwuosobowa w układzie tandem, zakryta kilkuczęściową długą wspólną osłoną, z częściami na członkami załogi odsuwanymi do tyłu. Podwozie samolotu trójkołowe z przednim kółkiem, chowane w locie; golenie główne chowane w skrzydła.

Napęd stanowił jeden silnik turboodrzutowy ze sprężarką osiową RD-10A (rozwinięcie niemieckiego silnika Junkers Jumo 004) o ciągu 900 kg (ok. 8,83 kN).

Uzbrojenie: 2 działka 23 mm NS-23 (po 60 nabojów) w dolnej części kadłuba. Jak-17UTI nie był uzbrojony.

Zobacz też

Pokrewne konstrukcje: Jak-15 - Jak-23

Porównywalne samoloty:

Ła-152

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Robert Rochowicz. Lotnictwo myśliwskie w początkach ery odrzutowej. „Technika Wojskowa Historia”. Nr 4/2024(88), s. 62-63, 65, 69, lipiec – sierpień 2024. Magnum X.

Linki zewnętrzne

Jakowlew Jak-17. sanko.wroclaw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-07-16)].
Sylwetki samolotu na stronie Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

[roch-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Robert Rochowicz. Lotnictwo myśliwskie w początkach ery odrzutowej. „Technika Wojskowa Historia”. Nr 4/2024(88), s. 62-63, 65, 69, lipiec – sierpień 2024. Magnum X.

[1]

Samoloty myśliwskie	Jak-15 Jak-17 Jak-23 Jak-25 Jak-27 Jak-28 Ła-9 Ła-11 Ła-15 MiG-9 MiG-15 MiG-17 MiG-19 MiG-21 MiG-23 MiG-25 MiG-29 MiG-31 MiG-35 Su-9 Su-11 Su-15 Su-17/20/22 Su-27 Su-30 Su-33 Su-34 Su-35 Su-57 Tu-128
Samoloty bombowe	Ił-28 M-4 Su-24 Tu-4 Tu-12 Tu-14 Tu-16 Tu-22 Tu-22M Tu-95 Tu-142 Tu-160
Samoloty obserwacyjne rozpoznawcze i dowodzenia	A-50 A-100 An-30 An-71 Be-6 Be-10 Be-12 Be-42 Ił-20 Ił-38 Ił-80 Jak-12 Ka-31 Tu-126 Tu-142 Tu-214R
Samoloty szturmowe	Ił-10 Jak-38 MiG-27 Su-7 Su-17/20/22 Su-25 Su-34 Su-39
Samoloty szkolno-treningowe	Jak-11 Jak-18 Jak-52 Jak-130 MiG-AT
Samoloty transportowe i szybowce desantowe	An-2 An-8 An-12 An-22 An-26 An-34 An-72 An-124 An-140 An-225 C-25 Jak-14 Ił-14 Ił-76 Ił-112
Śmigłowce	Jak-24 Mi-1 Mi-2 Mi-4 Mi-6 Mi-8 Mi-10 Mi-14 Mi-24 Mi-26 Mi-28 Mi-38 Ka-25 Ka-27 Ka-50 Ka-52 Ka-60 Ka-62
Prototypy i konstrukcje doświadczalne	A-57 I-250 Ił-20 Ił-22 Ił-24 Ił-32 Ił-40 Ił-54 Ił-102 Jak-25 Jak-29 Jak-30 (1948) Jak-36 Jak-43 Jak-44 Jak-60 Jak-100 Jak-140 Jak-141 Jak-201 Ka-8 Ka-20 Ka-22 Ka-40 Ka-60 Ła-150 Ła-152 Ła-156 Ła-160 Ła-168 Ła-176 Ła-250 M-50 M-55 Mi-18 Mi-30 Mi-46 E-8 MiG 1.44 MiG-41 MiG-110 PAK DA P-42 S-70 Skat Su-9 Su-10 Su-11 Su-17 (R) Su-35BM Su-37 Su-47 Su-75 Tu-80 Tu-98 Tu-135 Tu-138 Tu-148 Tu-156 T-4 W-7 W-50 W-80 W-100 rozwój radzieckich myśliwców odrzutowych

Samoloty myśliwskie	Jak-1 Jak-9 Jak-17 Jak-23 MiG-15 LiM-1 LiM-2 MiG-17 LiM-5 MiG-19 MiG-21 MiG-23 MiG-29 F-16
Samoloty bombowe	Pe-2 Tu-2 Ił-28
Samoloty szturmowe	Ił-2 Ił-10 LiM-6 Su-7 Su-20 Su-22 FA-50
Samoloty transportowe	Fw 58 NC.701 C-47 Li-2 Szcze-2 Ił-12 Ił-14 Ił-18 An-12 An-24 An-26 Jak-40 Tu-154M M28 C-295 C-130
Samoloty szkolne	UTI-4 UT-2 USB Po-2 CSS-13 Junak 2 Junak 3 Jak-11 Jak-18 TS-8 Bies TS-11 Iskra I-22 Iryda Orlik M-346
Samoloty wielozadaniowe i łącznikowe	Bf 108 Fi 156 Po-2 CSS-13 Jak-12 An-2 Wilga 35
Śmigłowce	Mi-1/SM-1 SM-2 Mi-2 Mi-4 Mi-6 Mi-8 Mi-14 Mi-17 Mi-24 W-3 Sokół Bell 412 SH-2G SW-4 S-70i