Inulina

Inulina
	Identyfikacja
Numer CAS	9005-80-5
PubChem	24763
DrugBank	DB00638
InChIKey
	JYJIGFIDKWBXDU-MNNPPOADSA-N
Niebezpieczeństwa
	Karta charakterystyki: dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich [dostęp 2016-12-11]
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	inulina z bulw dalii
	Substancja w tej postaci nie jest klasyfikowana; jako niebezpieczna według kryteriów GHS; (na podstawie podanej karty charakterystyki).
	Klasyfikacja medyczna
ATC	V04CH01
	Hasło w Wikisłowniku

Inulina (łac. inulinum) – polisacharyd^[1] zbudowany z około 30–35 cząsteczek monocukrów połączonych wiązaniami β-2,1-glikozydowymi w nierozgałęziony łańcuch. Łańcuch ten, zbudowany z reszt β-D-fruktofuranozy, zawiera jedną terminalnie umieszczoną cząsteczkę D-glukozy (na końcu redukującym) oraz drugą, w środku łańcucha, połączoną wiązaniem 1,3-glikozydowym^[2]. Masa cząsteczkowa inuliny to ok. 5000 Da. Należy do fruktanów, jest prebiotykiem^[3].

Człowiek nie trawi inuliny^[4]. Jej rozkładu dokonują bakterie w okrężnicy^[4]. Spożywanie dużych ilości inuliny (ponad 20–30 g/ doba) może powodować wzdęcie, ból brzucha, w skrajnym przypadku biegunkę^[5].

Właściwości fizyczne i chemiczne

Jest białym proszkiem o łagodnym słodkim smaku^[6], w konsystencji przypomina skrobię (nazywano ją „skrobią georginiową”).

Inulina jest rozpuszczalna w ciepłej wodzie, nie rozpuszcza się w etanolu^[7]. Nie daje zabarwienia z jodem, wytrąca się z roztworu w niskich temperaturach (0 °C), co ułatwia jej otrzymywanie. Roztwory wodne inuliny skręcają płaszczyznę światła spolaryzowanego w lewo. Inulina w przeciwieństwie do skrobi ma wyraźnie zaznaczoną siłę redukcyjną; pod działaniem kwasów lub enzymu inulinazy zostaje rozłożona całkowicie do fruktozy^[8].

Występowanie i rola biologiczna

Jest materiałem zapasowym, gromadzonym w wakuolach^[9].

Rośliny wytwarzające inulinę to:

rodzina Asteraceae (dawniej Compositae)
- łopian większy (Arctium lappa)
- cykoria podróżnik (Cichorium intybus)
- karczoch hiszpański (Cynara cardunculus)
- dalia (Dahlia spp.)
- słonecznik bulwiasty (Helianthus tuberosus)
- oman wielki (Inula helenium)
- wężymord czarny korzeń (Scorzonera hispanica)
- mniszek lekarski (Taraxacum officinale)
- Silphium trifoliatum^[10]
rodzina Campanulaceae
- dzwonek kropkowany (Campanula punktata)
- Codonopsis lanceolata
- rozwar (Platycodon grandiflorum)
rodzina Iridaceae
- kosaciec bródkowy (Iris germanica)^[11]
rodzina Dioscoreaceae
- pochrzyn Dioscorea spp.
rodzina Alliaceae
- cebula zwyczajna (Allium cepa)
- czosnek pospolity (Allium sativum)
Rodzina Agavaceae
- agawa (Agave spp.)

W mniejszych ilościach występuje w wielu roślinach jednoliściennych, np. w niektórych trawach – w rozłogach perzu.

W roślinach inulina magazynowana jest przede wszystkim w bulwach, kłączach i dolnych częściach łodyg oraz w mniejszych ilościach w liściach. Średnia zawartość inuliny w surowcach roślinnych:

korzenie Silphium trifoliatum – 38%
korzenie mniszka lekarskiego – 34%
korzenie cykorii – 44%
korzenie omanu – 34%
kłącza słonecznika bulwiastego – 52%^[10].

Zastosowanie

prebiotyk – stymuluje wzrost korzystnej mikroflory przewodu pokarmowego (Bifidobacterium), powoduje obniżenie poziomu cholesterolu i lipidów w surowicy krwi, usprawnia pracę przewodu pokarmowego zapobiegając zaparciom, redukuje toksyczne metabolity, poprawia wchłanianie wapnia z układu pokarmowego^[6]^[12]
w lecznictwie oraz dietetyce (preparaty wspomagające odchudzanie)^[6]
wykazuje działanie przeciwcukrzycowe^[12]
wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe – obniża poziom cholesterolu we krwi^[12]
dodatek do żywności w jogurtach, serkach, deserach mlecznych, piankach, lodach, margarynach, czekoladach^[3]
w technologii żywności stosowana jako środek zastępujący tłuszcz w produktach cukierniczych (produkcja lukrów, beztłuszczowych dekoracji na produktach)
może obniżać ryzyko raka jelita grubego^[13]
w diagnostyce chorób nerek (określanie szybkości filtracji w kłębuszkach nerkowych)^[14]
wykorzystywana jest do produkcji syropu wysokofruktozowego^[14]

Pochodzenie nazwy

Nazwa „inulina” wywodzi się od łacińskiego słowa Inula, oznaczającego rodzaj roślin, w których stwierdzono ją po raz pierwszy^[15]. Termin ten wprowadził Thomson w 1811 roku^[16].

Przypisy

↑ Harper’s illustrated biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill, 2003, s. 109. ISBN 0-07-138901-6.
↑ Davies D.D., Giovanelli J., ap Rees T., 1969, Biochemia roślin, Warszawa, PWRiL, s. 145.
↑ ^a ^b BartoszB. Kulczyński BartoszB., AnnaA. Gramza-Michałowska AnnaA., Health benefits of inulin-type fructans, „Medycyna Rodzinna”, 22 kwietnia 2016 [dostęp 2019-10-16] (pol.).
↑ ^a ^b Inulina z cykorii, Kolagen NCN Polska [zarchiwizowane 2019-10-16] .
↑ Inulina :: Biotechnologia: e-biotechnologia.pl :: Biotechnologiczny Portal Internetowy-aktualności, artykuły, laboratorium, studia biotechnologiczne. [online], www.e-biotechnologia.pl [dostęp 2019-11-04] .
↑ ^a ^b ^c Inulina – prebiotyk dobry na wszystko [online], Sante, 18 października 2016 [dostęp 2019-10-16] (pol.).
↑ Broda B. Zarys botaniki farmaceutycznej. PZWL, Warszawa, 1986.
↑ Nowotny F., Samotus B., 1965, Biochemia ogólna, Warszawa, PWRiL, s. 93–94.
↑ Kopcewicz J., Lewak S., 2002, Fizjologia roślin, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 42.
↑ ^a ^b RadosławR. Kowalski RadosławR., JanuszJ. Wierciński JanuszJ., Ocena niektórych gatunków Silphium jako surowców inulinowych, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio E. Agricultura”, 59 (1), 2004, s. 189–195 [dostęp 2024-02-26] .
↑ Guiraud J.P., Galzy P., 1989. Inulin conversion by yeast. In „Yeast. Biotechnology and Biocatalysis” (H. Veachtert, R. De Mot red.). New York, Marcel Dekker Inc. 255-297.
↑ ^a ^b ^c AnnaA. Nowak AnnaA., AdamA. Klimowicz AdamA., StanisławaS. Bielecka-Grzela StanisławaS., MagdaM. Piechota MagdaM., Inulina – cenny składnik żywieniowy, „2012, 58, 1, 62–65”, Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, 2012 .
↑ Pituch A, Albrecht P. Pediatria Współczesna Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka, 2012, tom 4;4, 147-149.
↑ ^a ^b AnnaA. Kiełtyka-Dadasiewicz AnnaA., BarbaraB. Sawicka BarbaraB., BarbaraB. Krochmal-Marczak BarbaraB., BernadettaB. Bienia BernadettaB., Inulina jako produkt spożywczy, paszowy, farmaceutyczny, kosmetyczny i energetyczny, „Towaroznawcze Problemy Jakości”, 38 (1), 2014, s. 18–26 [dostęp 2024-02-26] .
↑ MartaM. Grzybek MartaM., Inulina – prebiotyk o niesamowitych właściwościach [online], dziecisawazne.pl [dostęp 2023-02-06] .
↑ S.S. Sobolewska S.S., E.R.E.R. Grela E.R.E.R., J.J. Skomiał J.J., Inulina i jej oddziaływanie u ludzi i zwierząt [online], docplayer.com [dostęp 2023-02-06] [zarchiwizowane z adresu 2023-02-06] .

Bibliografia

Pałczyński A., Podbielkowski Z., Polakowski B., Botanika, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.
Broda Bolesław, Zarys Botaniki Farmaceutycznej.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[1] Harper’s illustrated biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill, 2003, s. 109. ISBN 0-07-138901-6.

[2] Davies D.D., Giovanelli J., ap Rees T., 1969, Biochemia roślin, Warszawa, PWRiL, s. 145.

[:0-3] BartoszB. Kulczyński BartoszB., AnnaA. Gramza-Michałowska AnnaA., Health benefits of inulin-type fructans, „Medycyna Rodzinna”, 22 kwietnia 2016 [dostęp 2019-10-16] (pol.).

[:3-4] Inulina z cykorii, Kolagen NCN Polska [zarchiwizowane 2019-10-16] .

[5] Inulina :: Biotechnologia: e-biotechnologia.pl :: Biotechnologiczny Portal Internetowy-aktualności, artykuły, laboratorium, studia biotechnologiczne. [online], www.e-biotechnologia.pl [dostęp 2019-11-04] .

[:1-6] Inulina – prebiotyk dobry na wszystko [online], Sante, 18 października 2016 [dostęp 2019-10-16] (pol.).

[7] Broda B. Zarys botaniki farmaceutycznej. PZWL, Warszawa, 1986.

[8] Nowotny F., Samotus B., 1965, Biochemia ogólna, Warszawa, PWRiL, s. 93–94.

[9] Kopcewicz J., Lewak S., 2002, Fizjologia roślin, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 42.

[Kowalski-10] RadosławR. Kowalski RadosławR., JanuszJ. Wierciński JanuszJ., Ocena niektórych gatunków Silphium jako surowców inulinowych, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio E. Agricultura”, 59 (1), 2004, s. 189–195 [dostęp 2024-02-26] .

[11] Guiraud J.P., Galzy P., 1989. Inulin conversion by yeast. In „Yeast. Biotechnology and Biocatalysis” (H. Veachtert, R. De Mot red.). New York, Marcel Dekker Inc. 255-297.

[:2-12] AnnaA. Nowak AnnaA., AdamA. Klimowicz AdamA., StanisławaS. Bielecka-Grzela StanisławaS., MagdaM. Piechota MagdaM., Inulina – cenny składnik żywieniowy, „2012, 58, 1, 62–65”, Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, 2012 .

[13] Pituch A, Albrecht P. Pediatria Współczesna Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka, 2012, tom 4;4, 147-149.

[inulina-14] AnnaA. Kiełtyka-Dadasiewicz AnnaA., BarbaraB. Sawicka BarbaraB., BarbaraB. Krochmal-Marczak BarbaraB., BernadettaB. Bienia BernadettaB., Inulina jako produkt spożywczy, paszowy, farmaceutyczny, kosmetyczny i energetyczny, „Towaroznawcze Problemy Jakości”, 38 (1), 2014, s. 18–26 [dostęp 2024-02-26] .

[15] MartaM. Grzybek MartaM., Inulina – prebiotyk o niesamowitych właściwościach [online], dziecisawazne.pl [dostęp 2023-02-06] .

[16] S.S. Sobolewska S.S., E.R.E.R. Grela E.R.E.R., J.J. Skomiał J.J., Inulina i jej oddziaływanie u ludzi i zwierząt [online], docplayer.com [dostęp 2023-02-06] [zarchiwizowane z adresu 2023-02-06] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]