Gubernium
Gubernium − nazwa jednostek administracyjnych zarządu prowincji w Austrii, utworzonych w 1763, a w 1849 przemianowanych na namiestnictwa. Na czele gubernium złożonego z kilku radców dworu (Hofrathe), kilkunastu radców gubernialnych oraz niższych urzędników, stał gubernator (Statthalter), którego powoływał i odwoływał cesarz. Gubernium dzieliło się na departamenty, których skład i funkcje ulegały w czasie różnym zmianom. Gubernium Galicji dzieliło się początkowo na 18 cyrkułów. W skład cyrkułów wchodziły dominia (do 1866) i magistraty miejskie. Gubernium morawsko-śląskie podzielono z kolei początkowo na 8 obwodów. W 1849 funkcje gubernium zaczęły przejmować namiestnictwa krajów koronnych, z mianowanymi przez cesarza namiestnikami na czele, co trwało aż do utworzenia Austro-Węgier w 1867. Od 1849 namiestnikiem Galicji był zawsze Polak. Namiestnictwo Galicji dzieliło się na 19 okręgów, podzielonych na 178 powiatów. Ustawa z 12 sierpnia 1866 zlikwidowała okręgi i dominia, ustanawiając zamiast nich powiaty, oraz podlegające im gminy wiejskie i obszary dworskie. Na czele powiatu stanęli starostowie podlegli bezpośrednio namiestnikowi. Za gminę uznano każdą wieś i każde miasto. Rady gminne pochodziły z wyborów, i wybierały spomiędzy siebie wójta.
Gubernium − nazwa jednostek administracyjnych zarządu prowincji w Austrii, utworzonych w 1763, a w 1849 przemianowanych na namiestnictwa.
Na czele gubernium złożonego z kilku radców dworu (Hofrathe), kilkunastu radców gubernialnych oraz niższych urzędników, stał gubernator (Statthalter), którego powoływał i odwoływał cesarz. Gubernium dzieliło się na departamenty, których skład i funkcje ulegały w czasie różnym zmianom.
Gubernium Galicji dzieliło się początkowo na 18 cyrkułów. W skład cyrkułów wchodziły dominia (do 1866) i magistraty miejskie. Gubernium morawsko-śląskie podzielono z kolei początkowo na 8 obwodów.
W 1849 funkcje gubernium zaczęły przejmować namiestnictwa krajów koronnych, z mianowanymi przez cesarza namiestnikami na czele, co trwało aż do utworzenia Austro-Węgier w 1867. Od 1849 namiestnikiem Galicji był zawsze Polak. Namiestnictwo Galicji dzieliło się na 19 okręgów, podzielonych na 178 powiatów.
Ustawa z 12 sierpnia 1866 zlikwidowała okręgi i dominia, ustanawiając zamiast nich powiaty, oraz podlegające im gminy wiejskie i obszary dworskie. Na czele powiatu stanęli starostowie podlegli bezpośrednio namiestnikowi. Za gminę uznano każdą wieś i każde miasto. Rady gminne pochodziły z wyborów, i wybierały spomiędzy siebie wójta.
Lista guberniów
[edytuj | edytuj kod]W 1834 roku monarchia austriacka była zarządzana za pośrednictwem następujących jednostek administracyjnych[1]:
- cesarsko-królewski rząd krajowy Dolnej Austrii w Wiedniu,
- cesarsko-królewski rząd Górnej Austrii i Salzburga w Linzu,
- gubernium w Pradze dla Czech,
- gubernium w Brnie dla Moraw i Śląska,
- gubernium we Lwowie dla Galicji,
- gubernium w Grazu dla Styrii,
- gubernium w Mediolanie dla Lombardii,
- gubernium w Wenecji dla Wenecji Euganejskiej,
- gubernium w Zadarze dla Dalmacji,
- gubernium w Lublanie dla Karyntii i Krainy,
- gubernium w Trieście dla Pobrzeża Austriackiego,
- gubernium w Innsbrucku dla Tyrolu i Vorarlbergu,
- gubernium w Kluż-Napoce dla Siedmiogrodu,
- dystrykt w Trnawie dla Węgier przed Dunajem,
- dystrykt w Kőszeg dla Węgier za Dunajem,
- dystrykt w Preszowie dla Węgier przed Cisą,
- dystrykt w Debreczynie dla Węgier za Cisą,
- banat w Zagrzebiu dla Chorwacji i Slawonii.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Adolf Bäuerle: Was verdankt Österreich der beglückenden Regierung Sr. Majestät Kaiser Franz des Ersten? Gedruckt bei Anton v. Hankul, Wien 1834
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ryszard Sadaj, Kto był kim w Galicji, Kraków 1993, ISBN 83-7081-089-6