Gamrat

Gamrat Spółka Akcyjna

Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Adres	38-200 Jasło ul. Mickiewicza 108
Data powstania	1937
Forma prawna	spółka akcyjna
Dyrektor	Jerzy Pachana
Przewodniczący rady nadzorczej	Anna Pawlak
Nr KRS	0000091367
Zatrudnienie	424 (2014)[1]
Dane finansowe
Przychody	258 471 900 zł (2014)[2]
Wynik netto	46 382 000 zł (2014)[2]
Kapitał zakładowy	58 347 347,85 zł
Położenie na mapie Jasła Gamrat Spółka Akcyjna
Położenie na mapie Polski Gamrat Spółka Akcyjna
Położenie na mapie województwa podkarpackiego Gamrat Spółka Akcyjna
Położenie na mapie powiatu jasielskiego Gamrat Spółka Akcyjna
49°46′04″N 21°24′51″E/49,767778 21,414167
Strona internetowa

Gamrat SA – przedsiębiorstwo w Jaśle zajmujące się przetwórstwem tworzyw sztucznych, głównie polichlorku winylu i polietylenu, działa w formie spółki akcyjnej.

Przedsiębiorstwo specjalizuje się w produkcji materiałów dla budownictwa takich jak systemy rynnowe, podsufitki, węże zbrojone, przewody elastyczne, odwodnienia liniowe, systemy rurowe i deski tarasowe.

Zakład powstał na podstawie decyzji z 27 października 1936 roku w ramach rozbudowy Centralnego Okręgu Przemysłowego, jako filia Państwowej Wytwórni Prochów w Pionkach^[3]. Budowę rozpoczęto w miejscowości Krajowice, około 4 km od Jasła, na terenach, które na przełomie XIV i XV wieku należały do rycerskiego rodu Gamratów – skąd też późniejsza nazwa zakładu^[4]. Obecnie jest to część Jasła. Do prac nad budową zakładu przystąpiono w lipcu 1937 roku^[3].

Przed wojną nie zdążono jednak uruchomić produkcji^[3]. W czasie II wojny światowej Niemcy zdemontowali częściowo fabrykę, a jej pozostałości (nominalnie magazyn broni i amunicji) produkowały na potrzeby Wehrmachtu – z wykorzystaniem pracy przymusowej miejscowej ludności oraz około tysiąca jeńców radzieckich z utworzonego w pobliżu Krajowic obozu^[5]. W zakładzie istniała silna grupa ruchu oporu. W grudniu 1943 dwadzieścioro siedmioro robotników zostało osadzonych w obozie w Szebniach pod zarzutem prowadzenia sabotażu^[6]. W czasie wojny zginęły w zakładzie 32 osoby.

Po wojnie fabryka, jak i większość Jasła była zniszczona^[3]. W 1950 roku podjęto decyzję o jej odbudowie, w oparciu o wyposażenie fabryki amunicji uzyskane z Niemiec w ramach reparacji wojennych^[3]. Produkcja została uruchomiona dopiero w 1956 r. Zakład otrzymał nazwę: „Wytwórnia Chemiczna nr 12 w Krajowicach” i początkowo cała jego produkcja miała być przeznaczona dla wojska^[3]. Okazało się jednak, że na zaspokojenie zapotrzebowania zamówień wojskowych wystarczy 10–15% mocy przerobowych zakładu. W związku z tym w 1957 r. uruchomiono produkcję środków ochrony roślin, żywic formaldehydowo-fenolowych stosowanych do płyt gramofonowych. W 1958 roku wytwórnia została przemianowana na Zakłady Chemiczne Gamrat^[3].

W późniejszych latach poszerzano stopniowo produkcję. M.in. produkowano wykładzinę podłogową o nazwie „Nitroleum” (1958) płytki podłogowe z PCW (1959), wykładziny podłogowe „Linoleum” (1974), okładziny ścienne „Pianivil” (1976), profile i rury z PCW (1963) i polietylenu (1972).

W latach 70. XX w. zaczął działać oddział pirotechniki (wydział produkcji specjalnej, obecnie osobna spółka PHO), produkujący prochowe ładunki napędowe do silników rakietowych m.in. granatników przeciwpancernych RPG-7 i RPG-76, pocisków lotniczych S-5 i pocisków niekierowanych BM-21 Grad^[7]. Produkowano również nitroglicerynowe prochy artyleryjskie i moździerzowe^[8]. Maksymalna ilość zatrudnionych pracowników przekraczała w latach 80. XX wieku 2000 osób, w tym 500 w wydziale produkcji specjalnej^[9].

Zakład posiadał swoje ośrodki wczasowe nad morzem (Mrzeżyno), w Bieszczadach (Rzepedź), oraz na południu powiatu jasielskiego w Krempnej.

Od 1974 roku działa Zakładowy Ośrodek Informatyki Etogam, który na swojej maszynie ODRA wykonywał obliczenia dla innych zakładów jak Polifarb Dębica, Zakłady Chemiczne w Pustkowie, Zakłady Maszyn Górniczych Glinik w Gorlicach.

W roku 1979 powstał na terenie Gamratu Ośrodek Badawczo-Rozwojowy ERG, który projektował i wykonywał części maszyn dla potrzeb produkcji specjalnej w ramach zjednoczenia ERG.

W Brzozowie działał zamiejscowy oddział zakładu, który w latach 90. XX w. przekształcił się w samodzielny zakład przetwórczy tworzyw sztucznych ARTGOS.

Na skutek przekształceń ustrojowych w Polsce i zmniejszenia produkcji wojskowej, w latach 90. znacznie zmniejszyło się zatrudnienie. Przetrwanie produkcji wojskowej zapewniła produkcja paliwa dla pocisków PPZR Grom^[10].

W 2001 r. z powodu złej kondycji finansowej sprzedano linię produkcyjną styropianu spółce Arbet. W roku 2000 dyrekcja ogłosiła plan redukcji liczby pracowników samego zakładu Gamrat z ok. 1300 do ok. 700 osób, który zrealizowano etapami do roku 2003.

W roku 2007 uruchomiono nową linię produkcyjną wykładzin, zwiększając zatrudnienie o 100 osób.

W dniu 30 kwietnia 2014 roku Gamrat sprzedał francuskiej spółce – Tarkett 100% udziałów w spółce Gamrat Wykładziny Sp. z o.o. Wartość transakcji wyniosła 92,4 mln zł^[11].

W marcu 2015 r. do użytku oddana została linia do produkcji dwukolorowych rur warstwowych z polietylenu. Inwestycja kosztowała 1,4 mln zł. W 2015 roku Gamrat planuje także inwestycję „Deski tarasowe z kompozytów”. W tym celu zakupi linię produkcyjną firmy Bausano o wartości 2,5 mln zł. Posłuży ona do produkcji desek i legarów tarasowych z mączki drzewnej i PVC – (WPC)^[1].

1 sierpnia 1996 roku przedsiębiorstwo państwowe zostało przekształcone w jednoosobową spółką Skarbu Państwa. Następnie została przekształcona w kilka spółek, z których największa Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA kontynuowała dawną działalność, zaś pozostałe były utworzone z rozmaitych jednostek pomocniczych dawnych zakładów państwowych. W celu prywatyzacji części cywilnej, wydział produkcji specjalnej (wojskowej) wydzielono z dniem 1 stycznia 2003 roku jako Zakład Produkcji Specjalnej (ZPS) sp. z o.o.^[12] W marcu 2008 roku całość udziałów ZPS nabyła Bumar Sp. z o.o., w związku z czym weszła ona w skład Grupy Bumar, a następnie Polskiego Holdingu Obronnego^[12].

W roku 2004 Ministerstwo Skarbu Państwa wstrzymało planowaną prywatyzację, gdyż uznano, że zakład miał być sprzedany za zbyt niską cenę.

18 czerwca 2008 minister skarbu państwa, Aleksander Grad podpisał decyzję o prywatyzacji spółki. Do negocjacji rozpoczętych w 2009 roku zgłosiło się 8 podmiotów. Trzy z nich; Lentex S.A., LERG S.A., Gerflor SAS zostały dopuszczone do dalszych rozmów. W ich rezultacie 15 kwietnia 2011 spółka Gamrat SA została sprzedana spółce Lentex SA z Lublińca za ponad 100 mln zł. Podobnie jak w przypadku innych przedsiębiorstw państwowych pracownikom zostały udostępnione akcje pracownicze. Do ich otrzymania uprawnionych było 3463 osób^[13].

W 2013 roku Gamrat za 8 625 000 euro kupił 100% udziałów w bułgarskiej spółce Devorex z siedzibą w Płowdiwie. Devorex produkuje m.in. systemy rynnowe, systemy odwodnień liniowych oraz rury polipropylenowe do wewnętrznych instalacji grzewczych oraz przesyłu wody. Atutem spółki jest sieć sprzedaży złożona z ponad 500 dystrybutorów na czterech kontynentach^[14].

W dniu 3 lipca 2014. w Myślenicach w siedzibie firmy PLAST-DACH Sp. z o.o. doszło do podpisania dwóch umów przedwstępnych na zakup 95% udziałów w spółce PLAST – DACH Sp. z o.o. Profil działalności firmy to produkcja systemów rynnowych z tworzyw sztucznych oraz ze stali. W dniu 18 lutego 2015 roku nazwa spółki została zmieniona na nową nazwę PD PROFIL^[15].

Oprócz spółek zależnych Gamrat posiada także udziały w dwóch innych spółkach. Pierwszą z nich jest Plast-Box(inne języki) S.A. notowany na GPW. Plast-Box produkuje opakowania z tworzyw sztucznych. Gamrat posiada 8 600 000 akcji (20,50%) w kapitale zakładowym tej spółki^[16]. Drugą z nich jest Prymus S.A., który zajmuje się hurtową sprzedażą wyrobów chemicznych. Prymus jest notowany na NewConnect. Gamrat posiada 1 514 102 akcji tej spółki(15,93%)^[17].

• Andrzej Kiński. ZPS Gamrat – od zapaści do najnowszych technologii. „Nowa Technika Wojskowa”. 9/2013, wrzesień 2013. Magnum X. ISSN 1230-1655. 
• StanisławS. Zabierowski StanisławS., Szebnie. Dzieje obozów hitlerowskich, Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, ISBN 83-03-01046-8 .