Dingane

Dingane

Dingane kaSenzangakhona

Król Zulusów
Okres	od 1828 do 1840
Poprzednik	Czaka
Następca	Mpande
Dane biograficzne
Data urodzenia	ok. 1795
Data i miejsce śmierci	1843 Suazi
Przyczyna śmierci	morderstwo
Ojciec	Senzangakona (lub Senzangakoma)

Dingane, Dingaan (zulu Dingane kaSenzangakhona, ur. ok. 1795, zm. 1843 w Suazi) – władca (zulu inkosi) Zulusów w latach 1828–1840, przyrodni brat i następca Czaki^[1].

Urodził się jako syn Senzangakona (lub Senzangakoma), wodza plemienia Zulusów. Dingane przejął tron w 1828 po zamordowaniu Czaki^[2], akt ten był bardzo niepopularny wśród Zulusów. Dingane, jako nowy król, początkowo skupił się na wyeliminowaniu dawnych zwolenników Czaki. Swoją stolicę założył w Mgungundlovu, w pobliżu rzeki Białej Mfolozi (Umfolozi). W latach 30. XIX wieku Dingane kontynuował wcześniejszy handel z Portugalczykami w zatoce Delagoa, wśród przedmiotów wymiany była kość słoniowa i niewolnicy. Po 1836 roku Dingane stawił czoła inwazji białych osadników brytyjskich i burskich na Natal^[3].

Początkowo utrzymywał przyjazne stosunki z Europejczykami. W listopadzie 1837 zaproponował przywódcy Burów Pieterowi Retiefowi znaczne obszary ziemi pod osiedlenie w Natalu^[1] w zamian za pomoc w odzyskaniu skradzionego Zulusom bydła. Po odzyskaniu bydła w lutym 1838 złamał jednak dane słowo i rozpoczął wojnę z Burami. Retief i jego sześciuset towarzyszy zostali wymordowani. Dokładne motywy Dingane dotyczące tego morderstwa nie są do końca jasne, ale prawdopodobnie pragnął wyeliminować zagrożenia z ich strony^[3]. Burowie pod dowództwem Andriesa Pretoriusa podjęli odwetową wyprawę przeciw Dingane i Zulusom^[1]. 16 grudnia 1838 stoczono bitwę nad Krwawą Rzeką, która przyniosła zwycięstwo Burom i śmierć trzech tysięcy zuluskich wojowników. Klęska ta zachwiała pozycją Dingane, w następnym roku jego brat Mpande zebrał tysiące Zulusów na południu kraju, a następnie sprzymierzył się z Burami. 30 stycznia 1840 połączone siły bursko-zuluskie pokonały armię królewską w pobliżu rzeki Pongola^[3]. Po obaleniu Dingane uciekł na północ i schronił się w Suazi, gdzie trzy lata później został zamordowany^[1]. Dokładny czas i miejsce jego śmierci są niepewne^[3].

• Królowie Zulusów

• Alex Axelrod, Charles Phillips, Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, Warszawa: Politeja, 2000 ISBN 83-7227-478-9
• Dingane, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-06-18]  (ang.).