Dale Chihuly

Dale Chihuly

Dale Chihuly w plenerze Pilchuck Glass School (1992)
Imię i nazwisko	Dale Patrick Chihuly
Data i miejsce urodzenia	20 września 1941 Tacoma
Narodowość	Stany Zjednoczone
Dziedzina sztuki	Szkło artystyczne
Epoka	Postmodernizm
Multimedia w Wikimedia Commons

Dale Patrick Chihuly (ur. 20 września 1941 w Tacoma) – amerykański rzeźbiarz monumentalnych instalacji wykonanych ze szkła artystycznego, dmuchacz szkła, hutnik i projektant szkła dmuchanego.

Chihuly – absolwent liceum publicznego w rodzinnym mieście Tacoma – po śmierci dwóch bliskich osób: brata w wypadku lotniczym podczas ćwiczenia pilotażu i ojca na atak serca był wychowany samotnie przez matkę. Podjął studia w College of the Puget Sound (obecnie University of Puget Sound) w 1959, ale już następny rok akademicki kontynuował jako student głównego uniwersytetu stanowego, University of Washington, w granicach miasta Seattle, gdzie uczył się projektowania wnętrz oraz studiował architekturę.

W 1967 ukończył studia magisterskie, otrzymując stopień Master of Science w rzeźbie na centralnym naukowo-badawczym uniwersytecie w stanie Wisconsin, University of Wisconsin-Madison, gdzie uczył się techniki i tradycji szklanych pod kierunkiem artysty w szkle, Harvey Littletona. W 1968 kolejno otrzymał stopień magistra sztuki Master of Fine Arts po ukończeniu studiów w instytucie architektury i sztuk plastycznych oraz teatralnych Rhode Island School of Design, gdzie później pomógł założyć nowy kierunek studiów – sztuki w szkle i wykładał w pełnym wymiarze godzin przez jedenaście lat. W 1968 został nagrodzony Stypendium Fulbrighta i jako pierwszy w historii szklarz amerykański (aczkolwiek nie pierwszy amerykański artysta/projektant tamże) został zaangażowany przez prestiżową włoską firmę artystyczno-wyrobniczą specjalizującą się w szkle weneckim, Venini Fabrica na wyspie Murano. W 1971, z poparciem finansowym osób trzecich, Chihuly założył Pilchuck Glass School z siedzibą w miasteczku Stanwood^[1].

Artysta mieszka i pracuje w liczącym 2300 m² powierzchni studio, nazwanym „The Boathouse” (hangar łodzi) z uwagi na jego pierwotne przeznaczenie, ulokowanym na brzegu waszyngtońskiego jeziora – Lake Union. Od czasu utraty wzroku w jednym oku w 1976, spowodowanej wypadkiem samochodowym^[2]. Chihuly, który nosi przesłonę na oku, utracił zdolność oceny trójwymiaru, niezbędnej dla dmuchacza. Obecnie wykonuje projekty farbami na płótnie, po czym zleca ich wykonanie zespołowi artystów i techników w szkle, z którymi współpracuje. Film dokumentalny Chihuly Over Venice był pierwszym programem telewizji HDTV nadanym w Stanach Zjednoczonych w listopadzie 1998. W 1991 po wizycie na wyspie Niijima w Japonii, artysta rozpoczął długofalową serię rzeźb pt. Niijima Float Series^[3], składającą się z największych monumentalnych rzeźb w szkle, jakie kiedykolwiek wykonano.

Jedna z jego rzeźb pojawiła się na planie serialu telewizyjnego Frasier, którego fabuła rozgrywa się w Seattle. Najprawdopodobniej więcej ludzi zobaczyło, dzięki serialowi, wężowate zastygniete w szkle esy-floresy w wykonaniu artysty, niż inne prace na wszystkich jego licznych wystawach muzealnych i w ilustrowanych katalogach czy książkach.

Chihuly’ego fascynuje abstrakcja form w naturze. Zwrócił na nią uwagę w ogrodzie matki jeszcze jako dziecko. Jego sztuka odzwierciedla także umiłowanie morza oraz fauny morskiej.

Tworzy od lat 60. XX wieku, jego rzeźby charakteryzują się bogactwem barw, innowacyjnością i złożonością formy. O ile prace artysty wielce różnią się od siebie w rozmiarach i barwach, to jednak Chihuly jest najlepiej kojarzony z wielkimi, wieloelementowymi, abstrakcyjnymi dziełami ze szkła dmuchanego. Artysta żywi również szczególne upodobanie do tradycji i kultury irlandzkiej, co znalazło wyraz w jego serii szkła ciętego pt. Irish Cylinders, która jest raczej kameralna w porównaniu z jego monumentalnym szkłem dmuchanym.

Niektóre rzeźby artysty zdobią sufity w ekskluzywnych kasynach i holach hotelowych. Inne z kolei, to abstrakty form kwiatowych, wielkości zaledwie ludzkiej dłoni. Chihuly jest zwolennikiem intensywnego pigmentowania szkła. Używa także neonu i efektów uzyskanych domieszaniem argonu.

Artysta używa form i opraw naturalnych, a jego rzeźby często zostają wkomponowane w środowisko naturalne, np. elementy szklane w prawdziwych gałęziach czy zgrupowaniach drzew, zawieszone lub spławione na taflach stawów. Nie jest to szeroko znanym faktem, ale niektóre elementy jego wielkich, wieloelementowych rzeźb są wykonane w szkle akrylowym, a nie w tradycyjnym szkle krzemowym (np. zestawione kawałki koloru wodnistego mostu w Tacomie, Chihuly Bridge of Glass).

Prace Chihuly’ego znajdują się w sprzedaży detalicznej w dwóch sklepach założonych za pośrednictwem koncernu hotelarsko-rozrywkowego MGM Mirage. Pierwszy sklep znajduje się w Bellagio w Las Vegas^[4], a drugi w Chinach, w MGM Grand Casino w dawnym portugalskim terytorium Makau^[5].

W 2006 artysta pozwał do sądu dwóch dmuchaczy szkła artystycznego, w tym Roberta Kaindla, którym zarzucił plagiat. Jednak amerykańskie zrzeszenie dmuchaczy artystycznych (GBF) wypowiedziało się przeciwko niemu jako amicus curiae, albowiem rzeźby Chihuly’ego składają się z podstawowych kształtów wziętych z natury, i co za tym idzie, nawet niekoniecznie doświadczony artysta-technik w szkle potrafiłby odtworzyć lub łatwo powielić „spiralne szkło”, którym Chihuly posługuje się w swoich instalacjach, i którego używanie przez innych uważał konkretnie za złamanie jego praw autorskich^[6][7]. Ostatecznie postępowanie zostało umorzone, a sprawa załatwiona polubownie^[8].

W 2008 r. na świecie było co najmniej 225 stałych instalacji muzealnych prac Chihuly’ego^[9]. Niektóre z nich wypożyczane są na potrzeby wystaw okresowych, np. w 2008 r. w de Young Museum w San Francisco można było oglądać fioletowe szklane trzciny, które swoje stałe miejsce mają w Oklahoma City Museum of Art^[10]. W 2012 roku w Seattle, w pobliżu Space Needle, została otwarta wystawa prac Chihuly’ego pod nazwą Chihuly Garden and Glass. Instalacje są wystawione zarówno w salach wewnątrz budynku, jak i w zewnętrzych ogrodach^[11].

• World of Glass, St. Helens
• (2001)^[12] Muzeum Wiktorii i Alberta, Londyn

• Art Gallery of Western Australia, Perth
• National Gallery of Australia, Canberra
• National Gallery of Victoria, Melbourne
• Powerhouse Museum, Sydney
• Queensland Art Gallery, South Brisbane

• Lobmeyr Museum, Wiedeń

• Design museum Gent, Gandawa

• Muzeum mesta Brna, Brno
• Muzeum skla a Bizuterie, Jablonec nad Nysą
• Umeleckoprumsylové muzeum, Praga

• Danske Kunstindustrimuseum, Kopenhaga
• Glasmuseet Ebeltoft, Ebeltoft

• Suomen Lasimuseo, Riihimäki

• Fonds Régional d’Art Contemporain de Haute-Normandie, Sotteville-lès-Rouen
• Musée d’Art Moderne et d’Art Contemporain, Nicea
• Musée des Arts Décoratifs, Luvr, Paryż
• Musée des Beaux-Arts et de la Céramique, Rouen

• Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam

• Cytadela Dawida i Muzeum Historii Jerozolimy, Jerozolima
• Eretz Israel Museum, Tel Awiw
• Israel Museum, Jerozolima

• Akita Senshu Museum of Art, Akita
• Azabu Museum of Arts and Crafts, Tokio
• Daiichi Museum, Nagoya
• Hakone Glass Forest, Ukai Museum, Hakone
• Hiroshima City Museum of Contemporary Art, Hiroszima
• Hokkaido Museum of Modern Art, Hokkaido
• Japan Institute of Arts and Crafts, Tokio
• Kobe City Museum, Kobe
• Kurita Museum, Tochigi-ken
• Kyoto National Museum, Kyoto
• Matsushita Art Museum, Kagoshima
• Meguro Museum of Art, Tokio
• National Museum of Modern Art Kyoto, Kyoto
• National Museum of Modern Art Tokyo, Tokio
• Niijima Contemporary Art Museum, Niijima
• Notojima Glass Art Museum, Ishikawa
• O Art Museum, Tokio
• Shimonoseki City Art Museum, Shimonoseki
• Sogetsu Art Museum, Tokio
• Suntory Museum of Art, Tokio
• Suwa Garasu no Sato Museum, Nagano
• Tochigi Prefectural Museum of Fine Arts, Tochigi
• Yokohama Museum of Art, Jokohama

• (2001)^[13] Hilton Lac-Leamy, Gatineau
• (1998)^[14] 1200 Georgia Street, Vancouver
• Art Gallery of Greater Victoria, Victoria
• Canadian Clay & Glass Gallery, Waterloo
• Canadian Craft Museum, Vancouver
• Musée des Beaux-Arts de Montréal, Montreal
• Royal Ontario Museum, Toronto

• Walker Hill Art Center, Seoul

• Glasmuseum, Frauenau
• Glasmuseum alter Hof Herding, Glascollection, Ernsting
• Glasmuseum Wertheim, Wertheim
• Kestner-Gesellschaft, Hannover
• Kunstmuseum Düsseldorf, Düsseldorf
• Kunstsammlungen der Veste Coburg, Coburg
• Museum für Kunst und Gewerbe Hamburg, Hamburg
• Museum für Kunsthandwerk, Frankfurt nad Menem
• Württembergisches Landesmuseum Stuttgart, Stuttgart

• Museo del Vidrio, Monterrey

• Auckland Museum, Auckland
• Hawke’s Bay Exhibition Centre, Hastings
• Otago Museum, Dunedin
• Te Manawa, Palmerston North
• TheNewDowse, Lower Hutt
• Waikato Museum of Art and History, Hamilton (Nowa Zelandia)

• Singapore Art Museum, Singapur

• Galéria mesta Bratislavy, Bratysława
• Múzeum zidovskej kultúry, Bratysława
• Slovenská národná galéria, Bratysława
• Státna galéria Banská Bystrica, Banská Bystrica

• (od 1995)^[15] Birmingham Museum of Art, Birmingham
• (od 2003)^[16], żyrandol w barwach Auburn University, The Julie Collins Smith Museum, Auburn
• Mobile Museum of Art, Mobile

• Arizona State University Art Museum, Tempe
• Phoenix Art Museum, Phoenix
• Scottsdale Center for the Arts, Scottsdale

• Arkansas Arts Center, Little Rock
• Clinton Library and Archives, Little Rock

• Lyman Allyn Art Museum, New London
• New Britain Museum of American Art, New Britain
• Wadsworth Atheneum, Hartford
• Yale University Art Gallery, New Haven

• Plains Art Museum, Fargo

• (od 1995)^[17] Delaware Art Museum, Wilmington

• Boca Raton Museum of Art, Boca Raton
• Lowe Art Museum, University of Miami, Coral Gables
• Museum of Art Fort Lauderdale, Fort Lauderdale
• Museum of Arts and Sciences, Daytona Beach
• (od wiosny 2010, w budowie)^[18] Chihuly Collection at the Morean Arts Center (w budowie od 2008-09-28), St. Petersburg
• Museum of Fine Arts, St. Petersburg
• Naples Museum of Art, Naples
• Norton Museum of Art, West Palm Beach
• Orlando Museum of Art, Orlando
• Palm Beach Community College Museum of Art, Lake Worth
• Samuel P. Harn Museum of Art, University of Florida, Gainesville
• Vero Beach Museum of Art, Vero Beach

• Albany Museum of Art, Albany
• Columbus Museum, Columbus
• High Museum of Art, Atlanta

• (od 1998) Contemporary Museum, Honolulu
• (od 2001) Reef, Honolulu Academy of Arts, Honolulu
• Hilo Art Museum, Hilo
• (1992) Persians Yellow and Cobalt Wall Piece, Honolulu Academy of Arts, Honolulu

• Krannert Art Museum, University of Illinois at Urbana-Champaign, Champaign
• Schaumburg Township District Library Main Branch, Schaumburg
• Museum of Contemporary Art, Chicago

• Ball State University Museum of Art, Muncie
• Brauer Museum of Art, Valparaiso University, Valparaiso
• (od 2006)^[19] Children’s Museum of Indianapolis, Indianapolis
• Indianapolis Museum of Art, Indianapolis

• Charles H. MacNider Art Museum, Mason City

• Berkeley Art Museum, Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley
• Crocker Art Museum, Sacramento
• de Young Museum, San Francisco
• Los Angeles County Museum of Art, Los Angeles
• Mingei International Museum, San Diego
• Museum of Contemporary Art San Diego, La Jolla
• Orange County Museum of Art, Newport Beach
• Palm Springs Art Museum, Palm Springs
• (od 1995)^[20] San Jose Museum of Art, San Jose
• University Art Museum, University of California, Santa Barbara

• Beach Museum of Art, Kansas State University, Manhattan
• Spencer Museum of Art, University of Kansas, Lawrence
• (od 2003)^[21] Wichita Art Museum, Wichita

• Asheville Art Museum, Asheville
• Mint Museum of Craft + Design, Charlotte

• Speed Art Museum, Louisville

• (od 2004)^[22] Colorado Springs Fine Arts Center, Colorado Springs
• Denver Art Museum, Denver
• Museum of Outdoor Arts, Englewood

• New Orleans Museum of Art, Nowy Orlean

• Portland Museum of Art, Portland

• DeCordova Museum and Sculpture Park, Lincoln
• Museum of Fine Arts w Bostonie
• Smith College Museum of Art, Northampton
• Springfield Museum of Fine Arts, Springfield

• Detroit Institute of Arts, Detroit
• Flint Institute of Arts, Flint
• Frederik Meijer Gardens & Sculpture Park, Grand Rapids
• Jesse Besser Museum, Alpena
• (od 2005)^[23] Kalamazoo Institute of Arts, Kalamazoo
• (od 2000)^[24] Krasl Art Center, St. Joseph
• Krasl Art Center, St. Joseph
• Muskegon Museum of Art, Muskegon

• (od 1999)^[25] Minneapolis Institute of Arts, Minneapolis
• (od 2001)^[26] Mayo Clinic, Rochester

• Daum Museum of Contemporary Art, Sedalia
• (od 1996)^[27] Kemper Museum of Contemporary Art, Kansas City
• (od 1996)^[28] Kemper Museum of Contemporary Art, Kansas City
• Museum of Art and Archaeology, Columbia
• Saint Louis Art Museum, St. Louis
• Saint Louis University Museum of Art, St. Louis

• Art Museum of Missoula, Missoula

• (2000)^[29] Joslyn Art Museum, Omaha
• (2000)^[30] Peter Kiewit Institute na kampusie University of Nebraska, Omaha

• Currier Gallery of Art, Manchester

• (od 2003)^[31] Borgata Hotel Casino & Spa, Atlantic City
• Morris Museum, Morristown
• Museum of American Glass at Wheaton Village, Millville
• Newark Museum, Newark
• Princeton University Art Museum, Princeton

• (od 1998)^[32] Joslyn Art Museum, Omaha Bellagio Hotel and Casino, Paradise, Las Vegas
• (od 2004) Nevada Cancer Institute, Summerlin

• Albright-Knox Art Gallery, Buffalo
• Brooklyn Museum, Brooklyn
• Cooper-Hewitt, National Design Museum, Smithsonian Institution, Nowy Jork
• (2000)^[33] Corning Museum of Glass, Corning
• Everson Museum of Art, Syracuse
• LongHouse Reserve, East Hampton
• Memorial Art Gallery, University of Rochester, Rochester
• Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Museum of Arts & Design, Nowy Jork
• (od 1987)^[34] Rockefeller Center, Nowy Jork
• (od 1994)^[35] St. Peter’s Church, Nowy Jork
• Whitney Museum of American Art, Nowy Jork

• Akron Art Museum, Akron
• (od 2003)^[36] The University of Akron, Akron
• (od 1992)^[37] Cincinnati Contemporary Art Center, Cincinnati
• (od 2001)^[38] Cincinnati Art Museum, Cincinnati
• Cleveland Museum of Art, Cleveland
• Columbus Museum of Art, Columbus
• Dayton Art Institute, Dayton
• (od 2006)^[39] Toledo Museum of Art, Toledo

• Fine Arts Institute of Edmond, Edmond
• (od 2002)^[40] Oklahoma City Museum of Art, Oklahoma City

• (2000) Gilded & Ethereal Blue Chandelier, Global Aviation, port lotniczy Hillsboro, Hillsboro
• Contemporary Crafts Museum & Gallery, Portland
• Portland Art Museum, Portland

• Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
• National Liberty Museum, Filadelfia
• Palmer Museum of Art, Pennsylvania State University, University Park
• Philadelphia Museum of Art, Filadelfia
• Reading Public Museum, Reading

• David Winton Bell Gallery, Brown University, Providence
• Rhode Island School of Design Museum, Providence

• Hunter Museum of American Art, Chattanooga

• Art Museum of South Texas, Corpus Christi
• Art Museum of Southeast Texas, Beaumont
• Austin Museum of Art, Austin
• (od 1995) Hart Window, Dallas Museum of Art, Dallas
• Jesuit Dallas Museum, Dallas
• Museum of Fine Arts, Houston, Houston
• San Antonio Museum of Art, San Antonio

• Utah Museum of Fine Arts, University of Utah, Salt Lake City
• (od 2002)^[41] Szereg instalacji z okazji Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2002, Salt Lake City

• Corcoran Gallery of Art, Waszyngton
• National Museum of American History, Smithsonian Institution, Waszyngton
• Smithsonian American Art Museum and the Renwick Gallery
• White House Collection of American Crafts (Biały Dom), Waszyngton

• Allied Arts Association, Richland
• (od 1991) Chihuly City Centre Installation^[42] City Centre Mall, Seattle
• (od 1998) Crystal Cascade^[43] Benaroya Hall, Seattle
• Experience Music Project, Seattle
• (od 1988) Chihuly at the Frank Russel Building^[44] Frank Russell Company, Tacoma
• Henry Art Gallery, Seattle
• (od 1995) Gonzaga University Red Chandelier^[45] Jundt Art Museum at Gonzaga University, Spokane
• Museum of Art, Washington State University, Pullman
• (od 1995) Dale Chihuly^[46] Microsoft, Redmond
• (od 2002) Chihuly Bridge of Glass^[47] Museum of Glass, Tacoma
• Museum of Northwest Art, La Conner
• North Central Washington Museum, Wenatchee
• (od 1995) Persian Window^[48], Pacific Lutheran University, Tacoma
• Seattle Art Museum, Seattle
• (od 2003) Chihuly^[49] Tacoma Art Museum, Tacoma
• (od 1996) Chihuly – Icicle Creek^[50] Sleeping Lady Conference Retreat, Leavenworth
• (od 1997) Chihuly^[51] Tacoma News Tribune, Tacoma
• (od 1994) Chihuly – Union Station^[52] Union Station Federal Courthouse, Tacoma
• (od 2000) Chihuly Window^[53] University of Puget Sound, Tacoma
• (od 1993) Chihuly Washington State Convention Center Installation^[54] Washington State Trade and Convention Center, Seattle
• Whatcom Museum of History and Art, Bellingham

• Chrysler Museum of Art, Norfolk
• Contemporary Art Center of Virginia, Virginia Beach

• Boarman Arts Center, Martinsburg
• Huntington Museum of Art, Huntington

• Charles A. Wustum Museum of Fine Arts, Racine
• Haggerty Museum of Art, Marquette University, Milwaukee
• Leigh Yawkey Woodson Art Museum, (Wisconsin), Wausau
• Milwaukee Art Museum, Milwaukee
• (od 1998)^[55] Kohl Center, University of Wisconsin-Madison, Madison

• Musée de Design et d’arts Appliqués/Contemporains, Lozanna
• Museum Bellerive, Zurych

• Nationalmuseum, Sztokholm

• Kaohsiung Museum of Fine Arts, Kaohsiung
• Taipei Fine Arts Museum, Tajpej

• Museo Vetrario, Murano

• 1967: Dale Chihuly, University of Wisconsin-Madison, Madison

• 1996 Chihuly Over Venice^[56], Wenecja
• 1999–2000 Chihuly in the Light of Jerusalem 2000^[57], Cytadela Dawida, Jerozolima
• 2001–2002: Chihuly in the Garden^[58], Garfield Park Conservatory, Chicago
• 2004: Chihuly in the Garden^[59], Atlanta Botanical Garden, Atlanta
• 2005: Gardens of Glass^[60], Kew Gardens, Londyn
• (2005) Chihuly at Kalamazoo^[61], Kalamazoo Institute of Arts, Kalamazoo
• 2005–2007: Chihuly at Fairchild^[62], Fairchild Tropical Botanic Garden, Coral Gables, Floryda
• 2006: Missouri Botanical Garden^[63] St. Louis
• 2006: Oisterwijk Sculptuur^[64], Oisterwijk, Holandia
• 2006: New York Botanical Garden^[65] Nowy Jork
• 2007: Wrapped In Tradition: The Chihuly Collection of American Indian Trade Blankets^[66], Mayborn Museum Complex, Waco
• 2007: Chihuly at Phipps: Gardens and Glass^[67] Phipps Conservatory, Pittsburgh
• 2008: Chihuly at RISD, Rhode Island School of Design Museum, Providence
• 2008: Chihuly Seaforms, Columbia Museum of Art, Columbia
• 2008: Wrapped in Tradition: The Chihuly Collection of American Indian Trade Blankets
  • El Paso Museum of Art, El Paso
  • The Museum of Art at Washington State University, Pullman
• 2008: Chihuly at the de Young^[68] de Young Museum, San Francisco

• 22 listopada 2008 – 31 maja 2009: Chihuly: The Nature of Glass, Desert Botanical Garden, Phoenix, Arizona
• 16 listopada 2008 – 22 lutego 2009: Chihuly at Seymour 100, W.W. Seymour Botanical Conservatory, Tacoma

• szkło

• William Warmus, Dana Self: Chihuly Over Venice. Seattle: Portland Press, 1996. (ang.).
• Donald Kuspit: Chihuly. Nowy Jork: Harry N. Abrams Inc., 1998. (ang.).
• William Warmus: The Essential Dale Chihuly. Nowy Jork: Harry N. Abrams, 2000. (ang.).
• Dale Chihuly, redaktor: Dale Chihuly:365 Days. Nowy Jork: Harry N. Abrams, 2008. (ang.).

• Dale Chihuly – Artist (jego strona) (ang.)
• Żyrandol w Cincinnati Art Museum. chihuly.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-25)]. (ang.).
• Rys przeglądowy Holsten Galleries (ang.)
• Wypowiedź artysty o Niijima Floats Series. chihuly.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-26)]. (ang.).
• Seattle Times Naświetlenie z 2006: prasa mainstreamowa (ang.)
• The Stranger Naświetlenie z 2006: prasa undergroundowa (ang.)
• Wywiad z Dalem Chihulym w formie podcastu (ang.)