DOS
DOS (od ang. disk operating system) – pierwszy przenośny (dyskowy) system operacyjny w mikrokomputerach lat osiemdziesiątych, zawierający m.in. rozszerzenia programowe procedur sprzętowych BIOS-u oraz interpreter poleceń. W systemie DOS zapożyczono i rozwinięto niektóre elementy z systemów klasy CP/M. W komputerach osobistych DOS nie ma wbudowanych mechanizmów ochrony pamięci (nie istnieją mechanizmy ochrony pamięci w trybie rzeczywistym procesora x86, w którym pracuje DOS) – z tego względu nie jest systemem bezpiecznym dla danych i procesów wymuszanych sztucznie wielopotokowo lub sieciowo. W zamyśle był to jednowątkowy system operacyjny i nie przewidywano w nim uruchamiania więcej niż jednego procesu (programu) jednocześnie. Była jednak możliwość uruchamiana programów w tle, np. do obsługi urządzeń. Programy z DOS-a można uruchamiać w systemach Microsoft Windows, OS/2 oraz Linux (za pośrednictwem aplikacji DOSBox lub DOSEMU). Istnieją też darmowe implementacje tego systemu, takie jak FreeDOS. Ponieważ w 32-bitowych systemach z rodziny Windows NT (np. Windows 2000 czy Windows XP) programy z systemu DOS są uruchamiane na tzw. wirtualnej maszynie DOS-a (VDM), która nie pozwala na bezpośredni dostęp programu do sprzętu i ma jeszcze inne ograniczenia, to działają wyłącznie te, które takich odwołań nie wykonują i nie ingerują w system. Do nich należą głównie programy użytkowe, przykładowo edytory tekstu i bazy danych. Ważniejsze systemy tej klasy: dla komputerów Commodore 64 dla ośmiobitowych komputerów Atari – Atari DOS, SuperDOS, SpartaDOS, MyDOS i inne dla komputerów Amiga – AmigaDOS dla komputerów Robotron – UDOS dla komputerów klasy IBM-PC QDOS, 86-DOS – pierwowzór systemu MS-DOS PC-DOS firmy IBM MS-DOS firmy Microsoft DR-DOS firmy Digital Research FreeDOS – wolne oprogramowanie do bezpłatnego pobrania PTS-DOS rosyjskiej firmy PhysTechSoft ROM-DOS – zaprojektowany do używania w systemach wbudowanych OpenDOS – darmowy do zastosowań niekomercyjnych Nazwę DOS nosiły też od lat sześćdziesiątych systemy niezwiązane technicznie z późniejszym DOS-em dla komputerów x86, np.: DOS/360 – dla komputerów IBM Systemu 360 DOS/VSE – dla komputerów IBM Systemu 370 i 390.
_on_Bochs_sshot20040912.png)
DOS (od ang. disk operating system) – pierwszy przenośny (dyskowy) system operacyjny w mikrokomputerach lat osiemdziesiątych, zawierający m.in. rozszerzenia programowe procedur sprzętowych BIOS-u oraz interpreter poleceń. W systemie DOS zapożyczono i rozwinięto niektóre elementy z systemów klasy CP/M.
W komputerach osobistych DOS nie ma wbudowanych mechanizmów ochrony pamięci (nie istnieją mechanizmy ochrony pamięci w trybie rzeczywistym procesora x86, w którym pracuje DOS) – z tego względu nie jest systemem bezpiecznym dla danych i procesów wymuszanych sztucznie wielopotokowo lub sieciowo. W zamyśle był to jednowątkowy system operacyjny i nie przewidywano w nim uruchamiania więcej niż jednego procesu (programu) jednocześnie. Była jednak możliwość uruchamiana programów w tle, np. do obsługi urządzeń.
Programy z DOS-a można uruchamiać w systemach Microsoft Windows, OS/2 oraz Linux (za pośrednictwem aplikacji DOSBox lub DOSEMU). Istnieją też darmowe implementacje tego systemu, takie jak FreeDOS. Ponieważ w 32-bitowych systemach z rodziny Windows NT (np. Windows 2000 czy Windows XP) programy z systemu DOS są uruchamiane na tzw. wirtualnej maszynie DOS-a (VDM), która nie pozwala na bezpośredni dostęp programu do sprzętu i ma jeszcze inne ograniczenia, to działają wyłącznie te, które takich odwołań nie wykonują i nie ingerują w system[1]. Do nich należą głównie programy użytkowe, przykładowo edytory tekstu i bazy danych.
Ważniejsze systemy tej klasy:
- dla komputerów Commodore 64
- dla ośmiobitowych komputerów Atari – Atari DOS, SuperDOS, SpartaDOS, MyDOS i inne
- dla komputerów Amiga – AmigaDOS
- dla komputerów Robotron – UDOS
- dla komputerów klasy IBM-PC
- QDOS, 86-DOS – pierwowzór systemu MS-DOS
- PC-DOS firmy IBM
- MS-DOS firmy Microsoft
- DR-DOS firmy Digital Research
- FreeDOS – wolne oprogramowanie do bezpłatnego pobrania
- PTS-DOS rosyjskiej firmy PhysTechSoft
- ROM-DOS – zaprojektowany do używania w systemach wbudowanych
- OpenDOS – darmowy do zastosowań niekomercyjnych
Nazwę DOS nosiły też od lat sześćdziesiątych systemy niezwiązane technicznie z późniejszym DOS-em dla komputerów x86, np.:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ralf D. Brown: Undocumented DOS: A programmer's guide to reserved MS-DOS functions and data structures – expanded to include MS-DOS 6, Novell DOS and Windows 3.1. Wyd. 2. Reading, Massachusetts: Addison Wesley, 1994, s. 221. ISBN 0-201-63287-X. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]
- Początki systemów typu DOS (ang.)
- Oś czasu przedstawiająca kolejne wersje systemów typu DOS. oldfiles.org.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-28)]. (ang.)