Bornit
Bornit – minerał z gromady siarczków. Jest minerałem rzadkim, rozpowszechnionym tylko w niektórych regionach Ziemi. Minerał hydrotermalnych żył kruszcowych, zwykle występuje w asocjacji z chalkopirytem jako produkt odmieszania roztworu stałego, z galeną, sfalerytem i pirytem. Znany z wielu złóż miedzi, powszechny szczególnie w strefie cementacyjnej złóż siarczków Cu. Pospolity w łupkach miedzionośnych cechsztynu, tu w asocjacji z tetraedrytem, chalkozynem, pirytem, kowelinem. Nazwa pochodzi od nazwiska austriackiego mineraloga Ignaza von Borna (1742-1791).
| |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
Cu5FeS4 |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
3[1] |
| Przełam |
muszlowy, nierówny/nieregularny[1] |
| Łupliwość |
niewyraźna, słaba[1] |
| Przezroczystość |
nieprzezroczysty[1] |
| Układ krystalograficzny |
rombowy[2] |
| Klasa krystalograficzna |
dwupiramidalna[1] |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy[1] |
| Gęstość |
4,9–5,4 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
Na świeżym przełamie brązowa jednak szybko pojawiają się pstre naloty. Spotyka się minerał w barwie różowobrunatnej, czerwonej i miedzianej, często pokryty niebieskofioletowym nalotem. |
| Rysa |
szara do czarnej[1] |
| Połysk |
metaliczny[1] |
| Inne |
anizotropia: słaba[1] pleochroizm: słaby[1] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
2.BA.15[1] |
Bornit – minerał z gromady siarczków. Jest minerałem rzadkim, rozpowszechnionym tylko w niektórych regionach Ziemi. Minerał hydrotermalnych żył kruszcowych, zwykle występuje w asocjacji z chalkopirytem jako produkt odmieszania roztworu stałego, z galeną, sfalerytem i pirytem. Znany z wielu złóż miedzi, powszechny szczególnie w strefie cementacyjnej złóż siarczków Cu. Pospolity w łupkach miedzionośnych cechsztynu, tu w asocjacji z tetraedrytem, chalkozynem, pirytem, kowelinem.
Nazwa pochodzi od nazwiska austriackiego mineraloga Ignaza von Borna (1742-1791)[1].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Właściwości
[edytuj | edytuj kod]Niezmiernie rzadko tworzy kryształy izometryczne o postaci sześcianu, ośmiościanu, bądź ich kombinacji. Często jest zbliźniaczony. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, tworzy wpryśnięcia i impregnacje. Jest kruchy, nieprzezroczysty[1], wykazuje iryzację w odcieniach fioletowych, niebieskich, zielonych. W stanie świeżym podobny do pirytu i nikielinu.
Na świeżym przełamie wykazuje podobieństwo do pirotynu, a po pewnym czasie do kowelinu i chalkopirytu. Towarzyszą mu najczęściej chalkopiryt, kwarc, chalkozyn, piryt, kalcyt, galena, hematyt, kowelin oraz malachit[1].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Miejsca występowania:
- Na świecie: USA – Montana, Connecticut, Kalifornia, Karolina Południowa, Wirginia; Kanada, Namibia, Kazachstan, Chile, Peru, Wielka Brytania. Oprócz tego w Niemczech i Austrii.
- W Polsce: występuje w Miedziance i Kowarach. Jest jednym z głównych minerałów kruszcowych polimetalicznego złoża na monoklinie przedsudeckiej eksploatowanego przez KGHM Polska Miedź SA[3].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- jedna z najważniejszych rud miedzi[potrzebny przypis]
- bardzo ceniony i atrakcyjny kamień kolekcjonerski[potrzebny przypis]
- bywa wykorzystywany jako kamień ozdobny