Bea Arthur

Bea Arthur

Bea Arthur (1973)
Imię i nazwisko	Bernice Phyllis Frankel
Data i miejsce urodzenia	13 maja 1922 Nowy Jork
Data i miejsce śmierci	25 kwietnia 2009 Los Angeles
Zawód	aktorka
Współmałżonek	Robert Alan Aurthur (1944–1947; rozwód) Gene Saks (1950–1978; rozwód)
Lata aktywności	1947–2009
Multimedia w Wikimedia Commons

Bea Arthur właśc. Bernice Phyllis Frankel (ur. 13 maja 1922 w Nowym Jorku, zm. 25 kwietnia 2009 w Los Angeles) – amerykańska aktorka. Laureatka nagrody Tony za rolę Very Charles w musicalu Mame (1966)^[1] oraz dwóch nagród Emmy w 1977 za rolę tytułową Maude Findlay w sitcomie stacji CBS Maude (1972–1978) i w 1988 za postać Dorothy Zbornak w sitcomie NBC Złotka (1985–1992)^[2].

Urodziła się w nowojorskiej dzielnicy Brooklyn^[3], w rodzinie żydowskiej jako córka Rebekki (z domu Pressner, urodzonej w Austrii) i Philipa Frankela (urodzonego w Polsce)^[4][5], właścicieli domów towarowych w Cambridge w Massachusetts^[6]. Wychowywała się ze starszą siostrą Gertrude i młodszą siostrą Marian.

Podczas II wojny światowej zaciągnęła się jako jedna z pierwszych kobiet do żeńskiej rezerwy Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych. Po podstawowym szkoleniu służyła jako maszynistka w kwaterze głównej piechoty morskiej w Waszyngtonie. W latach 1944–1945 Frankel pracował jako kierowca ciężarówki i dyspozytor w bazie lotniczej Korpusu Piechoty Morskiej Cherry Point w Północnej Karolinie^[5].

Po odbyciu służby uczęszczała przez rok do Franklin School of Science and Arts w Filadelfii, gdzie uzyskała wykształcenie technika laboratoryjnego. Po stażu w miejscowym szpitalu, zdecydowała się nie pracować w wyuczonej profesji. W 1947 wyjechała do Nowego Jorku, aby zapisać się do tamtejszej szkoły aktorskiej Dramatic Workshop of The New School, gdzie kształciła się pod okiem Erwina Piscatora.

W 1954 jej pierwszy wielki przełom nastąpił, gdy otrzymała rolę Lucy Brown w spektaklu off-broadwayowskim Opera za trzy grosze^[7] u boku Lotte Lenyi^[6]. W 1964 odniosła sukces w roli Yente Swatki w broadwayowskim widowisku Skrzypek na dachu^[8][9].

Była dwukrotnie zamężna. W latach 1947–1948 jej pierwszym mężem był Robert Alan Arthur. 28 maja 1950 wyszła za mąż za reżysera Gene’a Saksa, adoptowali dwoje synów: Matthew (ur. 1961) i Daniela (ur. 1964)^[10]. 27 czerwca 1978 doszło do rozwodu.

Zmarła 25 kwietnia 2009 na raka płuc w swoim domu w Brentwood w Los Angeles w wieku 86 lat^[11].

• 1959: That Kind of Woman jako Kobieta-żołnierz
• 1974: Mame (musical) jako Vera Charles
• 1981: Historia świata: Część I jako Dole, pracowniczka biurowa
• 1988: My First Love jako Jean Miller
• 2000: Wrogowie śmiechu jako Matka Paula

• 1972–1978: Maude jako Maude Findlay
• 1976–1979: Saturday Night Live
• 1985–1992: Złotka jako Dorothy Zbornak
• 1997: Świat według Dave’a jako Mel Bloom
• 1998: Ellen – w roli samej siebie
• 1999: Rekiny i płotki – w roli samej siebie
• 2000: Zwariowany świat Malcolma jako Pani White
• 2001: Futurama jako Femputer (głos)
• 2001: Today (program telewizyjny NBC)
• 2002: Good Morning America
• 2002: The Daily Show
• 2005: Pohamuj entuzjazm jako matka Larry’ego

• Bea Arthur (1922–2009) w bazie IMDb (ang.)
• Bea Arthur w bazie Filmweb
• Bea Arthur w bazie Notable Names Database (ang.)
• Beatrice Arthur w bazie Discogs.com (ang.)