BARS

BARS (ros. БАРС; ros. barc – leopard) – wojskowy system łączności państw Układu Warszawskiego, oparty na łączności troposferycznej(inne języki) (tropospheric scatter)^[1][2]. W skład sieci wchodziło 26 węzłów (w 29 kierunkach) na terenie ZSRR, Polski, NRD, Czechosłowacji, Węgier i Bułgarii^[2]. System zakończył pracę po likwidacji Układu Warszawskiego^[2]. Porównywano z natowską siecią troposferyczną ACE High(inne języki), wskazując ją jako europejski odpowiednik podobnego przeznaczenia^[2].

W źródłach rosyjskojęzycznych system opisywano jako stacjonarną, zautomatyzowaną sieć zarządzania i łączności (ros. автоматизированная сеть управления и связи), której techniczną podstawę stanowiły stacje troposferyczne typu R-417S „Bagiet” oraz R-420S „Atlet-DS”^[1].

Sieć przyjęto do eksploatacji doświadczalnej w 1987 roku, a na dyżur bojowy skierowano w 1989 roku^[1]. W biogramie inżyniera Kalyu Iwanowicza Kukk(inne języki) (Кукк Калью Иванович) podano, że w latach 1980–1989 kierował on (jako główny konstruktor) budową międzynarodowego systemu troposferycznej łączności „Bars”^[3].

Według artykułu w czasopiśmie „Радио” sieć wykorzystywała 54 zestawy stacji R-417S w wariancie stacjonarnym oraz cztery zestawy R-420S (dla dwóch odcinków o długości do ok. 500 km), a łączna długość linii wynosiła ok. 5000 km^[2]. W tym samym źródle podano, że (przy interwałach do ok. 160 km) system mógł pracować przy 60–120 kanałach telefonicznych, przewidywał obejściowe drogi łączności (redundancję), a faktyczną niezawodność łączności między dowolnymi dwoma obiektami określono na poziomie co najmniej 99,99%^[2].

Większość połączeń systemu realizowano z użyciem urządzeń R-417 Baget-S (R-417S), pracujących na częstotliwościach 4,435–4,555 GHz i 4,630–4,750 GHz (pasmo S); moc nadajnika mogła osiągać 1,5–2,5 kW, a system dostarczał 60 cyfrowych kanałów głosowych lub transmisję danych o przepustowości 480 kbit/s^[1]. Maksymalna długość pojedynczego linku R-417 wynosiła 200 km^[1]. Dwa odcinki o długości przekraczającej 200 km realizowano z użyciem urządzeń R-420S, wyposażonych w anteny paraboliczne o średnicy 16 m^[2].

Obiekty obsługi łączności systemu BARS projektowano jako autonomiczne: dysponowały m.in. zapasami żywności i wody, generatorami, filtrami powietrza oraz zapasami tlenu^[4].

Sieć BARS opisano jako element bazowej, zautomatyzowanej infrastruktury wymiany informacji, organizowanej według zasady strefowej (z bazowymi węzłami w każdej „strefie”)^[2]. Podano również, że system przewidywał możliwość dołączania węzłów polowych oraz rozbudowy o inne linie (troposferyczne, radioliniowe lub kablowe) w określonych limitach długości i założonej niezawodności^[2]. W tym samym źródle wskazano, że elementy sieci nadzorowano poprzez systemy scentralizowanego i rozproszonego zarządzania, a kanały sterowania miały dublowanie awaryjną łącznością krótkofalową^[2].

Według „Военно-исторический журнал” prace rozwojowe nad stacją R-417 (w ramach pracy konstrukcyjnej „Bagiet”) prowadzono w latach 1975–1979, a sprzęt przyjęto na uzbrojenie w 1986 roku^[1]. Źródło to podaje m.in. zastosowanie czterech anten o wymiarach 3×5 m oraz 16-krotnego rozproszonego odbioru przestrzenno-częstotliwościowego, a także zasięg skoku 200–250 km i długość linii 1500–1900 km (zależnie od trybu pracy), przy 60 kanałach telefonicznych albo transmisji danych 480 kbit/s^[1].

Artykuł „Радио” podaje również (dla wariantu „Bagiet-1” R-417) długość pojedynczego interwału do 200 km i przeznaczenie do budowy wieloskokowych linii łączności o długości do 2000 km, a także wskazuje na obniżony współczynnik szumów odbiorników (ok. 2 dB) oraz stosowanie bloków wzmacniaczy niskoszumowych przy antenach^[2].

Obiekty były bunkrowane i dzieliły się na część techniczną oraz administracyjną (m.in. zakwaterowanie i służba ochronna)^[5]. Podawano też, że w warunkach pełnego zamknięcia węzły mogły funkcjonować autonomicznie przez ok. 30 dni, a obsługa węzła liczyła rzędu 60–70 osób^[5]. Strona Sperrgebiet.eu (opis węzła 301) zawiera dodatkowe dane konstrukcyjne i eksploatacyjne (m.in. wymiary bunkra ok. 30×29 m, trzy generatory dieslowskie), a także wskazuje nazwę-maskowanie/określenie służbowe „StNZ-301” oraz radiowy kryptonim (Rufname) „Tushurka”^[6].

Po zakończeniu istnienia Układu Warszawskiego sieć straciła swoją rację bytu^[2]. Dla węzła 301 w Wollenberg w źródłach niemieckojęzycznych podano datę zakończenia pracy 14 sierpnia 1990 roku, a następnie przejęcie obiektu przez Bundeswehrę w październiku 1990 roku^[6][7]. Według tego samego opisu po okresie zamknięcia i zmian sposobu użytkowania obiekt udostępniono zwiedzającym w 2004 roku, a w 2005 roku wpisano na listę zabytków Brandenburgii^[7].

W systemie BARS używano numeracji „setkami” przypisanymi państwom: 100 (ZSRR), 200 (Polska), 300 (NRD), 400 (Czechosłowacja), 500 (Węgry), 600 (Bułgaria)^[5]. Rumunia nie była włączona do systemu (została „ominięta”)^[5].

Węzły serii 300 tworzyły trzy obiekty (301 Wollenberg, 302 Bad Sülze, 303 Röhrsdorf) z różnymi datami uruchomienia/oddania do użytku w połowie lat 80. i były one zintegrowane z cywilną siecią telekomunikacyjną NRD^[5].

Numer	Lokalizacja	Współrzędne
101		52°26′00,88″N 24°16′22,01″E/52,433578 24,272781
102		50°00′55,76″N 23°46′10,09″E/50,015489 23,769469
103	Полонина Руна	48°47′55,12″N 22°48′36,03″E/48,798644 22,810008
104
105
106
107
108
109	Гора Космечара	48°46′38,82″N 24°17′22,48″E

Numer	Lokalizacja	Współrzędne
201	Przywary, niegdyś JW 2464	50°47′35,31″N 18°32′17,61″E/50,793142 18,538225
202	Chocianów, Patera	51°25′16,13″N 15°50′52,33″E/51,421147 15,847869
203	Czarna, obiekt niedokończony	50°03′06,23″N 21°13′06,95″E/50,051731 21,218597
204	Chorągiewka, obecnie JW 1344	52°56′20,02″N 18°30′37,49″E/52,938894 18,510414
205	Lipianka, obecnie Monar[9]	52°57′45,59″N 21°31′06,18″E/52,962664 21,518383
206	Łężyce, obecnie CWTiD MW	54°31′04,21″N 18°21′17,92″E/54,517836 18,354978
207	Suchowo[10]	53°19′56,51″N 15°49′39,12″E/53,332364 15,827533

Numer	Lokalizacja	Współrzędne
301	Bad Freienwalde (Oder), Bunkier Wollenberg	52°44′29,38″N 13°57′43,33″E/52,741494 13,962036
302	Tribsees, Bunkier Eichenthal	54°03′40,95″N 12°43′27,01″E/54,061375 12,724169
303	Röhrsdorf (Königsbrück), Bunkier Röhrsdorf	51°18′06,44″N 13°48′39,58″E/51,301789 13,810994

Numer	Lokalizacja	Współrzędne
401	Benátky nad Jizerou	50°18′00,72″N 14°45′28,52″E/50,300200 14,757922
402	Lipník nad Bečvou	49°35′50,09″N 17°34′23,21″E/49,597247 17,573114
403	Hlohovec	48°24′24,17″N 17°48′20,81″E/48,406714 17,805781

Numer	Lokalizacja	Współrzędne
501	Galgamácsa	47°44′05,63″N 19°26′08,79″E/47,734897 19,435775
502	Tedej	47°55′08,16″N 21°24′14,71″E/47,918933 21,404086
503	Szentes-Lapistó	46°38′21,01″N 20°25′57,81″E/46,639169 20,432725
504	Hárskút	47°11′17,39″N 17°44′27,64″E/47,188164 17,741011

Numer	Lokalizacja	Współrzędne
601	Ihtiman	42°40′37″N 23°50′45″E/42,676944 23,845833
602	Chirpan	42°19′38″N 25°16′21″E/42,327222 25,272500
603	Sivacevo	42°42′01″N 26°08′49″E/42,700278 26,146944
605	Brusarci	43°43′18″N 23°10′57″E/43,721667 23,182500

• Mapa systemu BARS
• web.archive.org: Russian Military Base Closures in Poland (en). bicc.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-08-16)].
• Opis systemu BARS (ru)
• Charakterystyki urządzeń nadawczo-odbiorczych (ru)
• Odkrywca nr 7-8/2003, s. 8-11
• Zdjęcia obiektów w wątku grupy dyskusyjnej na odkrywca.pl
• Dane nt. systemu R-417S Baget-S
• Strona nt. jednostki 301 zawiera schemat połączeń z polskimi węzłami systemu BARS
• Zdjęcia obiektu 201
• Zdjęcia obiektu 501. onedrive.live.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-27)].

Zobacz multimedia związane z tematem: BARS