Asturia

Księstwo Asturii

Principáu d’Asturies

wspólnota autonomiczna
Herb Flaga
Hymn: Asturias, patria querida
Państwo	Hiszpania
Siedziba	Oviedo
Data powstania	11 stycznia 1982
Kod ISO 3166-2	O
Prezydent	Adrián Barbón (PSOE)
Powierzchnia	10 604 km²
Populacja (2006) • liczba ludności	1 077 000
• gęstość	101 os./km²
Języki urzędowe	hiszpański / asturyjski
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba senatorów	2
Liczba posłów	8
Położenie na mapie Hiszpanii
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Asturia, Księstwo Asturii (hiszp. Asturias, Principado de Asturias, ast. Asturies, Principáu d’Asturies) – region historyczno-geograficzny, wspólnota autonomiczna i prowincja^[1] w Hiszpanii.

Podczas rządów gen. Franco Asturia nazywana była prowincją Oviedo, jej historyczna nazwa została przywrócona za czasów demokratycznych.

Większość ludności mówi językiem hiszpańskim, natomiast ok. 18% językiem asturyjskim, który nie ma statusu oficjalnego języka Hiszpanii.

Stolicą Asturii jest Oviedo,^[2] lecz największym miastem jest Gijón, inne większe miasta: Avilés, Cangas de Onís, Cangas del Narcea, Grado, Langreo (La Felguera i Sama), Mieres, Villaviciosa i Llanes. W skład księstwa Asturii wchodzi jedna prowincja o takiej samej nazwie.

Asturia jest położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, od wschodu graniczy z prowincją Kantabria, od południa z Kastylią i Leónem, a na zachodzie z Galicją.

Większą część powierzchni Asturii zajmują Góry Kantabryjskie z kulminacją Torre de Cerredo o wysokości 2648 m n.p.m., na północy wąski pas nadbrzeżnej niziny. Góry Kantabryjskie są silnie rozczłonkowane.

• Nalón
• Navia
• Sella

Góry Kantabryjskie zbudowane są z wapieni, marmurów i kwarcytów, obniżenia z mniej odpornych łupków i piaskowców. Jest to obszar najbogatszy w skały wapienne na Półwyspie Iberyjskim. Miąższość wapieni dochodzi do 2,5 km. Licznie występują formy krasowe – wąwozy, jaskinie i in.

Na południowym wschodzie największy w Hiszpanii Park Narodowy Picos de Europa, założony w 1918, o powierzchni 650 km². Leży on w środkowej części masywu Picos de Europa.

Asturia jest wspólnotą autonomiczną oraz prowincją. Dzieli się wyłącznie na comarcas.

Region rozwinięty przemysłowo, koncentracja zakładów występuje głównie w dolinach rzek. Silnie rozwinięty przemysł wydobywczy, stanowiący podstawę gospodarki (eksploatacja złóż węgla kamiennego, rud żelaza, manganu, cynku i ołowiu), ponadto przemysł metalurgiczny (hutnictwo żelaza i metali nieżelaznych), maszynowy, stoczniowy, zbrojeniowy, chemiczny (koksowniczy), włókienniczy, skórzany, szklarski, spożywczy i papierniczy (celuloza).

Uprawa zbóż (głównie pszenica, proso i kukurydza), ziemniaków, winorośli, fasoli, warzyw i owoców. Hodowla bydła i koni, a na wybrzeżu rybołówstwo.

Liczne kąpieliska na Zielonym Wybrzeżu (hisz. Costa Verde) m.in.: Luarca, Ribadesella, Llanes.

Osadnictwo ludności na ziemiach dzisiejszej Asturii miało miejsce już w czasach paleolitu (Altamira).

W drugiej połowie I tysiąclecia p.n.e. tereny zasiedlało celtyckie plemię Asturów, w wyniku wojny kantabryjskiej w latach 25–19 p.n.e. pokonane i podporządkowane Cesarstwu Rzymskiemu.

Na przełomie V i VI wieku miał miejsce podbój terenów dzisiejszej Asturii przez Wizygotów. W czasie arabskiego najazdu na Półwysep Iberyjski (początek VIII wieku), góry Asturii stały się schronieniem dla arystokracji wizygockiej, która pod wodzą Pelagiusza, pierwszego króla Asturii wygrała bitwę pod Covadongą w roku 722 i utworzyła Królestwo Asturii. Nowo powstałe królestwo zapoczątkowało rekonkwistę i do 910 roku wyparło muzułmanów aż po rzekę Duero. Podziały i unie dynastyczne zakończyły się włączeniem w 1230 roku ziem Asturii do Królestwa Kastylii. Od 1388 roku następca tronu Kastylii (a następnie Hiszpanii) nosił tytuł księcia Asturii.

Zaniedbana prowincja królestwa hiszpańskiego w drugiej połowie XIX wieku, po odkryciu złóż węgla i rud żelaza, stała się jednym z najbardziej uprzemysłowionych regionów kraju. W październiku 1934 roku miała miejsce rewolucja robotnicza przeciw udziałowi prawicy w rządzie republiki. Rewolucja została krwawo stłumiona, a w jej pacyfikacji zginęło wielu cywili, gdyż oficerowie pacyfikujący rebelię nakazali traktować miasto jako wrogie (tak jak podczas wojen zagranicznych)^[3]. W okresie wojny domowej 1936–1939 Asturia została opanowana w zaciętych walkach przez frankistów przy udziale korpusu włoskiego. W 1982 roku otrzymała status wspólnoty autonomicznej.

Okres sprawowania rządów	Prezydent[4]	Partia
1981 – 1983	Rafael Fernández Álvarez	PSOE
1983 – 1991	Pedro de Silva	PSOE
1991 – 1993	Juan Luis Rodríguez-Vigil	PSOE
1993 – 1995	Antonio Trevín	PSOE
1995 – 1999	Sergio Marqués Fernández	PP/URAS
1999 – 2011	Vicente Álvarez Areces	PSOE
2011 – 2012	Francisco Álvarez-Cascos	FAC
2012 –	Javier Fernández Fernández	PSOE

Ludność Asturii w latach 1787–2006
Ewolucja demograficzna Asturii w latach 1900–2006	Rok	Ludność	% ludności Hiszpanii	Rok	Ludność	% ludności Hiszpanii
	1787	342 537	3,34%	1960	989 344	3,23%
	1857	524 529	3,39%	1970	1 045 635	3,08%
	1877	576 352	3,47%	1981	1 127 007	2,99%
	1887	595 420	3,39%	1991	1 098 725	2,79%
	1897	612 663	3,39%	1996	1 087 885	2,74%
	1900	627 069	3,37%	2001	1 075 329	2,62%
	1910	685 131	3,43%	2002	1 073 971	2,57%
	1920	743 726	3,48%	2003	1 075 381	2,52%
	1930	791 855	3,34%	2004	1 073 761	2,48%
	1940	836 642	3,22%	2005	1 076 635	2,44%
	1950	888 149	3,16%	2006	1 076 896	2,41%

Miasto	Populacja (2005)
Gijón	273 931
Oviedo	212 174
Avilés	83 855
Siero	48 991
Langreo	46 558
Mieres	45 943
Castrillón	22 932
San Martin del Rey Aurelio	19 698
Corvera de Asturias	15 769
Cangas del Narcea	15 672
Llanes	12 982
Ribadesella	6 205

• Królestwo Asturii
• Władcy Asturii
• Książę Asturii
• Herb Asturii