Transcriptiefactor
Een transcriptiefactor of sequentie-specifieke DNA-bindingfactor is een eiwit dat zich bindt aan specifieke DNA-sequenties, waardoor de hoeveelheid of transcriptie van genetische informatie van DNA naar mRNA gereguleerd wordt. Transcriptiefactoren voeren hun functie alleen uit of in een complex met andere eiwitten door het bevorderen (als een activator) of het blokkeren (als een repressor) van RNA-polymerase voor bepaalde genen. Transcriptiefactoren hebben een of meer DNA-bindingsdomeinen (DBDs), die zich hechten aan specifieke DNA-sequenties van het DNA van aangrenzende genen die ze reguleren. Aanvullende eiwitten zoals co-activators, chromatine remodelers, histon-acetylasen, deacetylasen, kinasen en methyltransferasen spelen ook een cruciale rol bij de genregulatie ondanks dat ze geen DNA-bindende domeinen hebben en daarom niet behorend tot de transcriptiefactoren.
Een transcriptiefactor of sequentie-specifieke DNA-bindingfactor is een eiwit dat zich bindt aan specifieke DNA-sequenties, waardoor de hoeveelheid of transcriptie van genetische informatie van DNA naar mRNA gereguleerd wordt.[1][2] Transcriptiefactoren voeren hun functie alleen uit of in een complex met andere eiwitten door het bevorderen (als een activator) of het blokkeren (als een repressor) van RNA-polymerase voor bepaalde genen.[3][4][5]
Transcriptiefactoren hebben een of meer DNA-bindingsdomeinen (DBDs), die zich hechten aan specifieke DNA-sequenties van het DNA van aangrenzende genen die ze reguleren.[6][7] Aanvullende eiwitten zoals co-activators, chromatine remodelers, histon-acetylasen, deacetylasen, kinasen en methyltransferasen spelen ook een cruciale rol bij de genregulatie ondanks dat ze geen DNA-bindende domeinen hebben en daarom niet behorend tot de transcriptiefactoren.[8]
Mechanisme
[bewerken | brontekst bewerken]Transcriptiefactoren binden of aan enhancer- of aan promotorregio's van het DNA van aangrenzende genen die ze reguleren. Afhankelijk van de transcriptiefactor is de transcriptie van een aangrenzend gen omhoog of omlaag gereguleerd. Transcriptiefactoren gebruiken een waaier van mechanismen voor de regulatie van de genexpressie.[9] Deze mechanismen zijn:
- Stabilisering of blokkering van de binding van RNA-polymerase aan DNA.
- Katalysering van de acetylering of de-acetylering van histoneiwitten. De transcriptiefactor kan dit of zelf, of met behulp van andere eiwitten met katalytische activiteit doen. Veel transcriptiefactoren gebruiken het ene of het andere van de twee tegengestelde mechanismen voor de regulatie van de transcriptie:[10]
- Histon-acetyltransferase (HAT)-activiteit – acetyleert histoneiwitten, waardoor de binding van DNA met histonen verzwakt wordt en het DNA toegankelijker wordt voor transcriptie. De transcriptiesnelheid wordt verhoogd.
- Histon-deacetylase (HDAC)-activiteit – deacetyleert histoneiwitten, waardoor de binding van DNA met histonen versterkt wordt en het DNA minder toegankelijk wordt voor transcriptie. De transcriptiesnelheid wordt verlaagd.
- Gebruikmakend van een co-activator- of co-repressoreiwitten bij het transcriptiefactor-DNA-complex.[11]
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]
- ↑ Latchman DS (1997). Transcription factors: an overview. Int. J. Biochem. Cell Biol. 29 (12): 1305–12. PMID 9570129. DOI: 10.1016/S1357-2725(97)00085-X.
- ↑ Karin M (1990). Too many transcription factors: positive and negative interactions. New Biol. 2 (2): 126–31. PMID 2128034.
- ↑ Roeder RG (1996). The role of general initiation factors in transcription by RNA polymerase II. Trends Biochem. Sci. 21 (9): 327–35. PMID 8870495. DOI: 10.1016/0968-0004(96)10050-5.
- ↑ Nikolov DB, Burley SK (1997). RNA polymerase II transcription initiation: A structural view. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 94 (1): 15–22. PMID 8990153. PMC 33652. DOI: 10.1073/pnas.94.1.15.
- ↑ Lee TI, Young RA (2000). Transcription of eukaryotic protein-coding genes. Annu. Rev. Genet. 34: 77–137. PMID 11092823. DOI: 10.1146/annurev.genet.34.1.77.
- ↑ Mitchell PJ, Tjian R (1989). Transcriptional regulation in mammalian cells by sequence-specific DNA binding proteins. Science 245 (4916): 371–8. PMID 2667136. DOI: 10.1126/science.2667136.
- ↑ Ptashne M, Gann A (1997). Transcriptional activation by recruitment. Nature 386 (6625): 569–77. PMID 9121580. DOI: 10.1038/386569a0.
- ↑ Brivanlou AH, Darnell JE (2002). Signal transduction and the control of gene expression. Science 295 (5556): 813–8. PMID 11823631. DOI: 10.1126/science.1066355.
- ↑ Gill G (2001). Regulation of the initiation of eukaryotic transcription. Essays Biochem. 37: 33–43. PMID 11758455.
- ↑ Narlikar GJ, Fan HY, Kingston RE (February 2002). Cooperation between complexes that regulate chromatin structure and transcription. Cell 108 (4): 475–87. PMID 11909519. DOI: 10.1016/S0092-8674(02)00654-2.
- ↑ Xu L, Glass CK, Rosenfeld MG (April 1999). Coactivator and corepressor complexes in nuclear receptor function. Curr. Opin. Genet. Dev. 9 (2): 140–7. PMID 10322133. DOI: 10.1016/S0959-437X(99)80021-5.