Raymond Chandler

Raymond Chandler
Algemene informatie
Geboortenaam	Raymond Thornton Chandler
Geboortedatum	23 juli 1888
Geboorteplaats	Chicago
Overlijdensdatum	26 maart 1959
Overlijdensplaats	La Jolla
Doodsoorzaak	longontsteking
Begraafplaats	Mount Hope Cemetery
Wijze van overlijden	natuurlijke dood
Werk
Beroep	scenarioschrijver, romanschrijver, schrijver,[1] dichter
Werkveld	misdaadgenre
Bekende werken	Het grote slapen, Farewell, My Lovely, The High Window, The Lady in the Lake, The Little Sister, The Long Goodbye, Playback, Poodle Springs
Actieve periode	1933–heden
Studie
School/universiteit	Dulwich College
Kunst
Genre	detectivefictie
Beïnvloed door	Dashiell Hammett
Militair
Legeronderdeel	British Army, Royal Air Force
Conflict	Eerste Wereldoorlog
Familie
Echtgenoot	Cissy Pascal
Persoonlijk
Talen	Engels
Moedertaal	Engels
Diversen
Prijzen en onderscheidingen	Edgar Allan Poe Award for Best Novel (1955)[2]
Nominaties	Oscar voor beste originele scenario (9 februari 1947), Oscar voor beste aangepaste scenario (3 februari 1945)[3]
Archieflocatie(s)	UCLA Library Special Collections

Raymond Thornton Chandler (Chicago, 23 juli 1888 – La Jolla (Californië), 26 maart 1959) was een Amerikaans schrijver van detectiveverhalen en -romans. Zijn bekendste titels zijn The Big Sleep en The Long Goodbye, beide met Philip Marlowe als hoofdpersoon. Samen met Dashiell Hammett en James M. Cain (de Californische School) geldt hij als een van de vaders van het 'hard-boiled' detectivegenre. Hij schreef slechts 7 misdaadromans en ruim 24 korte verhalen, die tot klassiekers uitgroeiden en van grote invloed waren op andere schrijvers, zoals Ross Macdonald. Hij wordt "de Shakespeare van de hard-boiled fictie" genoemd.

Geboren in Chicago verhuisde hij in 1895 op zevenjarige leeftijd - na de scheiding van zijn ouders - met zijn moeder Florence naar Engeland. Daar bezocht hij in Londen het 'Dulwich College Preparatory School' en studeerde vervolgens Internationaal Recht in Frankrijk en Duitsland. In 1907 werd hij tot Brits staatsburger genaturaliseerd, teneinde het 'Civil Service'-examen (voor Britse ambtenaren) af te kunnen leggen. Hij slaagde en kreeg een baan bij de admiraliteit, waar hij ruim een jaar diende. In deze periode publiceerde hij zijn eerste gedicht. Na zijn tijd als ambtenaar werkte Raymond Chandler als journalist, en bleef gedichten schrijven in laat-romantische stijl.

In 1912 keerde hij terug naar de Verenigde Staten en werd daar opgeleid tot boekhouder en accountant. In 1917 nam hij dienst in het Canadese leger, werd in 1918 overgeplaatst naar de RAF en vocht in Frankrijk. Toen hij naar de VS terugkeerde, verhuisde hij naar Los Angeles en had een relatie met de 18 jaar oudere Pearl Cecily "Cissy" Hurlburt, met wie hij in 1924 huwde. In 1932 bracht Chandler het zelfs tot vicepresident van het Dabney Oil Syndicate, maar hij raakte deze prestigieuze baan in de petroleumindustrie weer kwijt wegens overmatig drankgebruik.

Hij leerde zichzelf pulpverhalen schrijven om brood op de plank te hebben, en zijn eerste verhaal werd in 1933 gepubliceerd in Black Mask Magazine. Zijn eerste detectiveroman, "The Big Sleep", werd gepubliceerd in 1939 (later herhaaldelijk verfilmd met o.a. Humphrey Bogart en Robert Mitchum).

Chandler werkte tevens een tijdlang als scenarist in Hollywood als gevolg van het succes van zijn misdaadromans, o.a. in 1944 met regisseur Billy Wilder aan "Double Indemnity" (naar het boek van James M. Cain), en schreef enkele filmscenario's, waaronder "The Blue Dahlia" (1946, zijn enige originele scenario), en "Strangers On A Train" (1951), naar het boek van Patricia Highsmith en verfilmd door Alfred Hitchcock. The Blue Dahlia is alles wat nog rest van de roman waar Chandler tussen The Lady in the Lake en The Little Sister aan werkte.

Zijn vrouw Cissy overleed op 12 december 1954 en Chandler, wiens hart gebroken was, greep weer naar de fles. Zijn schrijven ging achteruit, zowel in kwaliteit als in kwantiteit. In februari 1955 deed hij een poging tot zelfmoord. Hij overleed uiteindelijk op 70-jarige leeftijd aan een longontsteking.

Chandlers doordachte proza werd in brede kring bewonderd, van intellectuelen zoals W.H. Auden, Stephen Spender en Evelyn Waugh tot populisten als Ian Fleming. Hoewel zijn stijl vooral was geënt op die van Dashiell Hammett, was zijn gebruik van dichterlijke vergelijkingen heel origineel. Zinswendingen als "De minuten liepen op hun tenen voorbij, met de vinger op de lippen" ("The Lady in the Lake", 1943) hebben in de VS de benaming 'Chandlerisms' gekregen.

Zijn stijl is ook vaak geparodieerd en gepersifleerd. Hij was daarnaast een scherpzinnig criticus van pulpliteratuur, en zijn essay "The Simple Art of Murder" (1950) wordt ook in academische kring nog steeds vaak geciteerd.

Zijn werken, steeds geschreven in de ik-vorm, hebben vaak ingewikkelde plots. Een beroemde anekdote is dat toen Chandler door de filmstudio gebeld werd tijdens de verfilming van een van zijn boeken, waarbij hem de vraag werd gesteld wie nu een bepaalde moord gepleegd had, hij het zelf ook niet meer wist. Een van zijn motto's als schrijver was dan ook: When in doubt, have a man come in with a gun in his hand ("Als je niet meer weet hoe het verdergaat, laat je een vent met een pistool de kamer binnenkomen").

Raymond Chandler oefende grote invloed uit op de misdaadroman en in het bijzonder op navolgers als Robert B. Parker, Michael Connelly, Timothy Harris, Arthur Lyons, Max Allan Collins, Robert Crais, Walter Mosley, Sara Paretsky, Paco Ignacio Taibo II, Loren D. Estleman en Ross Macdonald.

Ook het film noir-genre is grotendeels schatplichtig aan zijn werk.

• 1946: The Edgar Allen Poe Award for Screenplay (van de 'Mystery Writers of America')
• 1954: The Edgar Allen Poe Award for Novel ('Mystery Writers of America')

Tevens kreeg Chandler twee Oscarnominaties voor het Beste Scenario: voor "Double Indemnity" in 1945 (samen met Billy Wilder) en in 1947 voor "The Blue Dahlia".

• 1946: Spanish Blood (verhalen)
• 1946: Red Wind (verhalen)
• 1950: Trouble is my Business (verhalen)
• 1950: The Simple Art of Murder (verhalen)
• 1964: Killer in the Rain (verhalen)

• 1939: The Big Sleep (verfilmd in 1946 en 1978)
• 1940: Farewell, My Lovely (verfilmd in 1942, in 1944 als Murder, My Sweet en in 1975)
• 1942: The High Window (verfilmd 1947)
• 1943: The Lady in the Lake (verfilmd 1947)
• 1949: The Little Sister. In 1964 vertaald door Havank als: O, mr. Marlowe (verfilmd 1969)
• 1954: The Long Goodbye (verfilmd 1973)
• 1958: Playback
• 1959: Poodle Springs (onafgemaakt, voltooid door Robert B. Parker in 1989)

Al deze titels gaan over een privédetective in Los Angeles, Philip Marlowe: "Een nette, aardige, cleane privédetective die geen as op de grond zou laten vallen en nooit meer dan één pistool bij zich zou dragen', zoals Marlowe zichzelf omschrijft op de eerste bladzijde van "The High Window".^[4]

The Big Sleep, Farewell, My Lovely en The Long Goodbye worden meestal als zijn beste werken beschouwd.

• (en) The Raymond Chandler website
• (en) The Thrilling Detective
• (en) Chandler op de Internet Movie Database
• (en) Mystery Writers of America
• (en) Raymond Chandler's Shamus Town Een geschiedenis van Los Angeles via de plaatsen waar Raymond Chandler tussen 1912 en 1946 leefde en werkte.