Phyllurus

Phyllurus
Phyllurus platurus, exemplaar uit de omgeving van Sydney, Australië.
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren) Stam: Chordata (Chordadieren) Klasse: Reptilia (Reptielen) Orde: Squamata (Schubreptielen) Onderorde: Lacertilia (Hagedissen) Infraorde: Gekkota (Gekko's) Familie: Carphodactylidae
Geslacht
Phyllurus Goldfuss, 1820
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Phyllurus op Wikispecies
Portaal    Biologie Herpetologie

Phyllurus is een geslacht van hagedissen die behoren tot de gekko's (Gekkota) en de familie Carphodactylidae.

De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Georg August Goldfuss in 1820. Er zijn elf soorten, inclusief de pas in 2023 beschreven soort Phyllurus fimbriatus.^[1]

De geslachtsnaam Phyllurus betekent vrij vertaald 'bladstaart'.

De hagedissen bereiken een lichaamslengte van ongeveer 8 tot 12 centimeter exclusief de staart. De staart kan typisch hagedisachtig zijn, zoals bij Phyllurus caudiannulatus, tot extreem breed en afgeplat, zoals bij Phyllurus amnicola. De staart is meestal voorzien van kleine stekelachtige bultjes. Als de staart wordt afgeworpen en weer aangroeit is deze korter en heeft minder afstekende kleuren. De lichaamskleur is bruin met vele kleine afwisselde donkere en lichtere vlekjes zodat het lichaam sterk lijkt op boombast of mos.

Alle soorten zijn 's nachts actief en zitten dan met de kop naar beneden onbeweeglijk te wachten op prooidieren. Overdag wordt gescholen in boomholtes en andere holen en spleten. De vrouwtjes zetten eieren af.

De soorten komen endemisch voor in delen van Australië en leven in de staat Queensland, de enige uitzondering is Phyllurus platurus die uitsluitend is gevonden in de staat New South Wales.^[1] De habitat bestaat uit vochtige tropische en subtropische laaglandbossen, tropische en subtropische droge bossen, draslanden en rotsige omgevingen. Ook in door de mens aangepaste streken zoals stedelijke gebieden kunnen de hagedissen worden gevonden.

Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan alle soorten een beschermingsstatus toegewezen. Drie soorten worden beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC), drie soorten als 'gevoelig' (Near Threatened of NT), een soort als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU) en een soort als 'bedreigd' (Endangered of EN). Twee soorten ten slotte worden gezien als 'ernstig bedreigd' (Critically Endangered of CR).^[2]

Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur, het verspreidingsgebied en de beschermingsstatus.

Naam	Auteur	Verspreidingsgebied	Beschermingsstatus
Phyllurus amnicola	Couper, Schneider, Hoskin & Covacevich, 2000	Australië (Queensland)
Phyllurus caudiannulatus	Covacevich, 1975	Australië (Queensland)
Phyllurus championae	Couper, Schneider, Hoskin & Covacevich, 2000	Australië (Queensland)
Phyllurus fimbriatus	?? 2023	Australië (Scawfell Island, Queensland)
Phyllurus gulbaru	Hoskin, Couper & Schneider, 2003	Australië (Queensland)
Phyllurus isis	Couper, Covacevich & Moritz, 1993	Australië (Queensland)
Phyllurus kabikabi	Couper, Hamley & Hoskin, 2008	Australië (Queensland)
Phyllurus nepthys	Couper, Covacevich & Moritz, 1993	Australië (Queensland)
Phyllurus ossa	Couper, Covacevich & Moritz, 1993	Australië (Queensland)
Phyllurus pinnaclensis	Hoskin, Bertola & Higgie, 2019	Australië (Queensland)
Phyllurus platurus	Shaw, 1790	Australië (New South Wales)