Hadzabe

Hadzabe
Totale bevolking	± 1200 - 1500
Verspreiding	Tanzania
Taal	Hadza
Geloof	Natuurgodsdienst
Verwante groepen	Geen
Portaal    Landen & Volken

De Hadzabe (ook: Hadza) zijn een inheemse etnische groep in het noorden van Tanzania. Ze leven voornamelijk rond het Eyasimeer, ten zuiden van de Serengeti en ten westen van de Grote Slenk. De Hadzabe staan bekend als een van de laatste nog bestaande jager-verzamelaarsgemeenschappen in Afrika.^[1]

De Hadzabe tellen naar schatting 1.200 tot 1.500 personen, waarvan slechts een deel nog traditioneel als jager-verzamelaar leeft. Hun taal, het Hadzane^[2], behoort tot de isolaten en is niet duidelijk verwant aan andere taalfamilies in de regio. De taal bevat klikklanken, wat typerend is voor enkele talen in Oost- en Zuidelijk Afrika.

Archeologisch onderzoek wijst erop dat de regio rond het Eyasimeer al duizenden jaren door jager-verzamelaars wordt bewoond. De Hadzabe worden beschouwd als afstammelingen van deze oeroude populaties. Anders dan omliggende volkeren zoals de Sukuma of de Datoga, namen de Hadzabe nooit veeteelt of landbouw grootschalig over.

Gedurende de 20e eeuw probeerden de koloniale overheid en later de Tanzaniaanse regering de Hadzabe te vestigen in dorpen en hen tot landbouwers te maken. Deze pogingen mislukten vaak, en velen keerden terug naar hun traditionele levenswijze.

De Hadzabe leven in kleine, flexibele groepen van 20 tot 40 personen. Hun levenswijze is gebaseerd op:

• Jacht: mannen jagen met pijl en boog op wild, zoals impala’s, bavianen en vogels. Ze gebruiken vaak pijlen met vergif uit de woestijnroos (Adenium).
• Verzamelen: vrouwen verzamelen knollen, bessen, honing en andere planten.
• Honing: speelt een belangrijke rol in hun dieet en wordt vaak geoogst met hulp van de honinggidsvogel (Indicator indicator).

De Hadzabe wonen in eenvoudige hutten van takken en gras, die gemakkelijk kunnen worden verlaten wanneer de groep naar een ander gebied trekt.

De Hadzabe kennen geen formeel leiderschap of erfelijke hiërarchie. Besluiten worden collectief genomen binnen de groep. Bezit is beperkt en grotendeels gedeeld.^[3]Genderrollen bestaan, maar er is relatief veel gelijkheid tussen mannen en vrouwen vergeleken met agrarische samenlevingen.

De Hadzabe hebben geen centrale religie of georganiseerde eredienst. Wel bestaan er verhalen en mythen over voorouders en natuurverschijnselen. Hun kosmologie benadrukt de verbondenheid tussen mensen, dieren en het landschap.

De traditionele leefwijze van de Hadzabe staat onder druk door:

• Landbouwexpansie van omliggende bevolkingsgroepen.
• Toerisme en commerciële jachtconcessies.
• Overheidsprogramma’s die hen willen integreren in de nationale samenleving.^[4]

Tegelijkertijd groeit de internationale aandacht voor de Hadzabe, zowel in wetenschappelijk onderzoek als in toeristische projecten. Er bestaan initiatieven die hun landrechten proberen te beschermen en hun cultuur te ondersteunen.