Graduale
Graduale is een term uit de rooms-katholieke liturgie. Er kan zowel een gregoriaans lied mee worden bedoeld als het boek met de liederen.
.jpg)
Graduale is een term uit de rooms-katholieke liturgie. Er kan zowel een gregoriaans lied mee worden bedoeld als het boek met de liederen.
Gezang
[bewerken | brontekst bewerken]Om het onderscheid te maken met het boek, wordt het gezang ook wel de Graduale Responsorium genoemd. De graduale is een gregoriaans gezang van de mis en in de Novus Ordo Missae is het de tussenzang. Het wordt gezongen tussen de eerste schriftlezing en de tweede schriftlezing in en is meestal een antwoordpsalm.[2] In de Tridentijnse liturgie wordt de graduale in de voormis gezongen, tussen het epistel en het evangelie.
Het graduale is een onderdeel van het Proprium Missae, dat zijn de wisselende gezangen van de Mis. Het woord graduale is afgeleid van het Latijnse woord gradus, trede en verwijst naar de positie van de priester: op een van de hoogste treden van de preekstoel.[3] Het voorafgaande gebed van de priester wordt wel trapgebed genoemd.[4][5]
Boek
[bewerken | brontekst bewerken]Het Graduale Romanum is het liedboek waarin de gregoriaanse gezangen staan. Het boek bevat alle wisselende en vaste misgezangen voor de verschillende tijden en feesten van het liturgische jaar. Het is ontstaan door het ijveren van de Paus Gregorius I, die daartoe volgens de legende geïnspireerd was door de Heilige Geest.[3]
De uitgave van 1974 werd aangepast aan de Novus Ordo Missae. In het gregoriaans missaal uit 1983 zijn ook de Nederlandse vertalingen van de gezangen te vinden.
Het bekendste in Nederland vervaardigde graduale is het graduale van Johannes van Deventer. Het is in 2023 ingeschreven in de Werelderfgoedlijst voor documenten, onderdeel van het Memory of the World-programma van de UNESCO.
Externe link
[bewerken | brontekst bewerken]
Het Graduale Romanum op www.musicasacra.com
-
Graduale van koning John Albert
- ↑ Graduale van de St.-Baafsabdij te Gent[manuscript]. lib.ugent.be. Geraadpleegd op 26 augustus 2020.
- ↑ Connect, BS, Antwoordpsalm - Liedboek Compendium. Liedboek Compendium. Gearchiveerd op 1 december 2024. Geraadpleegd op 30 december 2025.
- ↑ a b Expo | Graduale · Tentoonstelling Silentia Fracta. archive.ph. Katholieke Universiteit Leuven (2013). Gearchiveerd op 5 februari 2015. Geraadpleegd op 30 december 2025.
- ↑ James W. McKinnon, Gradual (i). Oxford Music Online. Geraadpleegd op 5 februari 2015.
- ↑ Marly Sengers, Lora-Elly Vannieuwenhuysen, Graduale. KU Leuven. Geraadpleegd op 5 februari 2015.
· 
· 