Doleriet
Doleriet, diabaas of microgabbro is stollingsgesteente dat uit middelgrote kristallen bestaat. Doleriet heeft net als basalt en gabbro een mafische samenstelling, maar de kristallen zijn groter dan bij basalt en kleiner dan in gabbro. Doleriet is normaal gesproken een ganggesteente: het ontstaat door kristallisatie in magma-intrusies op geringe diepte, zoals platen en gangen. Het bestaat voornamelijk uit de mineralen plagioklaas, pyroxeen, en andere mafische mineralen.
| Doleriet | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| Olivijn-doleriet, Národní muzeum, Praag. | ||||
| Indeling der stollingsgesteenten | ||||
| % SiO2 | uitvloeings- gesteente |
gang- gesteente |
diepte- gesteente | |
| felsisch | >~70 | ryoliet | granofier | graniet |
| ~70-63 | daciet | granodioriet | ||
| intermediair | 63-52 | andesiet | dioriet | |
| mafisch | 52-45 | basalt | doleriet | gabbro |
| ultramafisch | <45 | komatiiet | peridotiet | |
Doleriet, diabaas of microgabbro is stollingsgesteente dat uit middelgrote kristallen bestaat. Doleriet heeft net als basalt en gabbro een mafische samenstelling, maar de kristallen zijn groter dan bij basalt en kleiner dan in gabbro. Doleriet is normaal gesproken een ganggesteente: het ontstaat door kristallisatie in magma-intrusies op geringe diepte, zoals platen en gangen. Het bestaat voornamelijk uit de mineralen plagioklaas, pyroxeen, en andere mafische mineralen.
Eigenschappen
[bewerken | brontekst bewerken]Doleriet is stollingsgesteente met middelgrote kristalgrootte. Het is het mafische equivalent van het felsische ganggesteente granofier. Doleriet is gevormd uit minder viskeus magma dan granofier. Doorgaans bestaat doleriet uit de mineralen plagioklaas, pyroxeen, biotiet, amfibool en diverse opake oxiden. Als kwarts voorkomt kan het gesteente "kwarts-doleriet" genoemd worden. Als olivijn voorkomt wordt de volledige naam "olivijn-doleriet".
Volgens de IUGS-classificatie bevat doleriet tussen 0-5% kwarts en bestaat de veldspaat in het gesteente voor ten minste 90% uit plagioklaas.[1] Het valt daarom in hetzelfde veld in een QAPF-diagram als basalt, dioriet, anorthosiet en gabbro.
Voorkomen
[bewerken | brontekst bewerken]Dolerieten komen voor in die gebieden waar, door de geologische geschiedenis heen, mafisch vulkanisme is ontstaan en wordt gevormd tussen het uitvloeiingsgesteente basalt en het dieptegesteente gabbro. Varianten van doleriet zijn ofiet (voornamelijk tijdens het laat-Trias in de Pyreneeën gevormde doleriet) en doleriet met veel olivijn, waardoor het gesteente groenig kleurt. In Suriname vormen resistente dolerietgangen lange gebergteketens zoals het Van Asch van Wijckgebergte.
Toepassingen
[bewerken | brontekst bewerken]Doleriet wordt gebruikt als bouwmateriaal voor gebouwen, als ballast voor spoorlijnen, binnen dammen en dijken etc.[2] Het gesteente wordt ook gebruikt als grondstof voor steenwol.[3] Daarvoor moet het gesmolten worden.
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Voetnoten
- ↑ Le Maitre et al. (2002)
- ↑ (en) Doleriet (Diabase). Rock Identifier. Geraadpleegd op 10 februari 2026.
- ↑ https://www.hubo.nl/blogs/verbouwen/isoleren-dit-is-het-verschil-tussen-glaswol
Bronnen en verwijzingen
- (en) Le Maitre, R.W. (ed.); Streckeisen, A.; Zanettin, B.; Le Bas, M.J.; Bonin, B.; Bateman, P.; Bellieni, G.; Dudek, A.; Efremova, F.; Keller, J.; Lameyre, J.; Sabine, P.A.; Schmid, R.; Sørensen, H. & Woolley, A.R., 2002: Igneous Rocks, A Classification and Glossary of Terms, Recommendations of the International Union of Geological Sciences Subcommission on the Systematics of Igneous Rocks (2nd ed.), Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-66215-4.
