Dead Hand

Dead Hand
Dienstgeschiedenis
Gebruikt door	Russische Strategische Raketstrijdkrachten
Productiegeschiedenis
Geproduceerd	januari 1985
Aantal gebouwd	1

Dead Hand, ook bekend als Perimeter (Russisch: Система «Периметр»; Sistema "Perimetr", vertaald als "Perimeter"-systeem, met de GRAU-index 15E601, Cyrillisch: 15Э601),^[1] is een automatisch of semi-automatisch kernwapen-controlesysteem uit de tijd van de Koude Oorlog (vergelijkbaar met het Amerikaanse AN/DRC-8 Emergency Rocket Communications System) dat werd ontwikkeld door de Sovjet-Unie.^[2] Het systeem blijft in gebruik binnen de Russische Federatie.^[3][4]

Als voorbeeld van het principe van fail-deadly en wederzijds verzekerde vernietiging, kan het systeem het lanceren van Russische intercontinentale ballistische raketten (ICBM’s) initiëren door een vooraf ingevoerde hoogste-autoriteitsorder van de Generale Staf door te geven aan commandoposten en afzonderlijke silo's. Dit gebeurt als een nucleaire aanval wordt gedetecteerd door seismische, licht-, radioactiviteits- en druksensoren, zelfs als de bevelsstructuur volledig is vernietigd. Volgens de meeste bronnen staat het systeem normaal uit en wordt het alleen geactiveerd in tijden van crisis; sinds 2009 werd echter gemeld dat het volledig operationeel bleef.^[5][6] Er bestaan verschillende verslagen over de mate van automatisering van het systeem; nieuwere bronnen suggereren dat menselijke goedkeuring nog steeds vereist is.

Het "Perimeter"-systeem werd ontworpen als een alternatief communicatiesysteem voor alle nucleaire eenheden, bedoeld als noodoplossing indien de belangrijkste componenten van het "Kazbek"-commandosysteem en de verbinding met de Strategische Raketstrijdkrachten zouden worden vernietigd door een decapiterende eerste aanval.

Het systeem moest grotendeels automatisch functioneren, met de mogelijkheid om een adequate vergeldingsaanval te bepalen zonder of met minimale menselijke tussenkomst in geval van een totale aanval.^[7]

Volgens ontwikkelaar Vladimir Yarynich diende het systeem ook als buffer tegen overhaaste beslissingen van de Sovjetleiding op basis van onvolledige informatie. De leider kon het systeem activeren en vervolgens afwachten, in de zekerheid dat zelfs de vernietiging van alle beslissingsbevoegden een vergeldingsaanval niet zou verhinderen. Dit zou het risico op een foutieve nucleaire reactie verkleinen.

Het doel van het Dead Hand-systeem, zoals beschreven in het boek The Dead Hand, was het behouden van een tweede aanvalscapaciteit, zodat zelfs de vernietiging van de Sovjetleiding een nucleaire vergelding niet onmogelijk zou maken.^[2]

De Sovjets maakten zich in de jaren 1980 zorgen over de ontwikkeling van zeer nauwkeurige Amerikaanse onderzeebootgelanceerde ballistische raketten (SLBM’s), die een plotselinge, decapiterende aanval mogelijk maakten. Het Dead Hand-systeem moest garanderen dat de Sovjet-Unie, zelfs na een dergelijke aanval, nog steeds tot vergelding in staat zou zijn.^[2]

Sommige analisten, waaronder Nicholas Thompson, stelden dat Perimeter eerder bedoeld was om roekeloze beslissingen in crisissituaties te voorkomen.^[8]

Wanneer geactiveerd en wanneer een nucleaire aanval wordt vastgesteld, stuurt het systeem een 15P011 commando-raket met een speciale 15B99-kernkop die opdrachten uitzendt naar alle lanceerinstallaties van de Strategische Raketstrijdkrachten (RVSN). Dit systeem lijkt op het Amerikaanse Emergency Rocket Communications System.^[9]

Er wordt aangenomen dat het commandohoofdkwartier zich bevindt in een bunker onder de berg Kosvinski Kamen in de noordelijke Oeral.^[10]

In 2011 bevestigde generaal Sergej Karakajev, commandant van de Strategische Raketstrijdkrachten, in een interview met Komsomolskaja Pravda dat het Perimeter-systeem nog operationeel was.^[11]

In 2018 verklaarde kolonel-generaal Viktor Jesin, voormalig stafchef van de Strategische Raketstrijdkrachten, dat het systeem mogelijk minder effectief zou worden door het terugtrekken van de Verenigde Staten uit het INF-verdrag.^[12]

Op 1 augustus 2025 schreef de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social dat hij twee nucleaire onderzeeërs had verplaatst als reactie op een bericht van voormalig president Dmitri Medvedev waarin werd verwezen naar het "Dead Hand"-systeem.^[13]

• Doomsday device
• Dr. Strangelove
• Jamantaoe
• Letters of Last Resort
• Nucleair valsalarmincident in de Sovjet-Unie van 1983
• Dodelijk autonoom wapen
• Mutual assured destruction