ASHTAM

Een ASHTAM is een specifiek type NOTAM dat bedoeld is om piloten in te lichten over relevante vulkanische activiteit.

Op 24 juni 1982 werd de luchtvaart voor het eerst geconfronteerd met de gevaren van vulkanische as, toen British Airways-vlucht 9 in de problemen kwam in de omgeving van Java. Het toestel vloog door de aswolk van de Galunggung, toen door voor de bemanning onbegrijpelijke reden alle vier de motoren uitvielen. De vliegers konden de aswolk niet zien op hun weerradar, wel zagen ze een verschijnsel dat op Sint-elmsvuur leek. De bemanning slaagde erin de motoren weer te starten en kon een veilige noodlanding maken. De landing werd bemoeilijkt, doordat de voorruit ondoorzichtig was geworden. Bij het onderzoek werd as aangetroffen en vanaf dat moment was de luchtvaart zich bewust van de risico's van vulkanische aswolken.

ASHTAM's worden uitgegeven door een Volcanic Ash Advisory Center (VAAC). Hiervan zijn er wereldwijd negen. Elk hebben zij de verantwoordelijkheid over een gebied. Een VAAC houdt de vulkanische activiteit in zijn werkgebied bij en verstuurt indien nodig waarschuwingen over gewijzigde vulkanische activiteit naar de betrokken weerdiensten, die op hun beurt de luchtvaart kunnen waarschuwen via een SIGMET. Dit is een bericht voor de korte termijn, dat via kanalen als de ATIS direct wordt uitgezonden naar vliegtuigen die op dat moment in de lucht zitten. Zo'n SIGMET is maximaal 4 uur geldig. Vervolgens kan ook een ASHTAM worden uitgegeven. Deze wordt verspreid via dezelfde kanalen als de reguliere NOTAM's en wordt dus gelezen als onderdeel van de vluchtvoorbereiding. Een ASHTAM is maximaal 24 uur geldig. Zodra er een belangrijke wijziging in de situatie is, wordt de ASHTAM aangepast.

Een ASHTAM is altijd volgens dezelfde systematiek opgebouwd. Als over een bepaald onderdeel geen informatie beschikbaar is, dan wordt dat aangeduid met NIL. Onderstaande ASHTAM dateert van 2002 en werd uitgegeven tijdens de uitbarsting van de Monte Hudson in Chili.

	ASHTAM	Uitleg
	ASHTAM VASA 0623/02	Aanhef
A)	SAVF	De flight information region (FIR) waar de ASHTAM over gaat. SAVF is de ICAO-code van de Buenos Aires FIR
B)	0211151830	Datum en tijd van de uitbarsting, 15 november 2002, 18:30 UTC
C)	VOLCAN CERRO HUDSON 1508-057	Naam en nummer van de vulkaan
D)	4554S 07258.1W	GPS-coördinaten van de vulkaan
E)	YELLOW ALERT	Kleurcode
F)	SFC/11000FT	De hoogten waarbinnen de aswolk zich bevindt. SFC (surface) is de grond, 11.000 voet (3.353 meter) is de maximale hoogte tot waar de waarschuwing geldt
G)	E/SE	De richting waarheen de aswolk zich beweegt
H)	VOR/DME BAL - ETASO W58 CNL	Routes die hinder ondervinden van de aswolk
I)	VOR/DME BAL - ASADO G675 RTE AVBL	Routes en procedures die gesloten zijn met eventuele alternatieven, RTE AVBL staat voor route available
J)	BUENOS AIRES VOLCANIC ASH ADVISORY CENTER	VAAC waar de ASHTAM vandaan komt
K)	PRECAUTION GENERAL AVIATION WINDS 60KM/H E/SE OF VOLCANO	Overige opmerkingen

Voor onderdeel E) van de ASHTAM worden de volgende kleurcodes gebruikt:

Kleurcode	Betekenis
RED	Uitbarsting gaande of waarschijnlijk met verwachting of waarneming van een aswolk tot boven FL 250
ORANGE	Uitbarsting gaande of waarschijnlijk met verwachting of waarneming van een aswolk niet hoger dan FL 250
YELLOW	Verhoogde activiteit waargenomen
GREEN	Geen verhoogde activiteit (meer)

• Vrijhof, Bas (2013). Luchtvaartwetgeving en operationele procedures, 8e druk. W.P. Vrijhof, Heelsum, p. 130-131.